Για περισσότερες από δύο δεκαετίες, η συζήτηση γύρω από τη βιωσιμότητα των κτιρίων επικεντρωνόταν κυρίως στην ενεργειακή κατανάλωση κατά τη φάση της λειτουργίας τους. Η ενεργειακή απόδοση αποτέλεσε τον κεντρικό άξονα πολιτικών, κανονισμών και τεχνικών προσεγγίσεων, διαμορφώνοντας σε μεγάλο βαθμό τον σχεδιασμό και υλοποίηση των σύγχρονων κτιρίων. Μέσα από την εξέλιξη των κανονισμών θερμομόνωσης, την ανάπτυξη τεχνολογιών εξοικονόμησης ενέργειας και την εφαρμογή συστημάτων πιστοποίησης βιωσιμότητας, τα νέα κτίρια έχουν επιτύχει σημαντική μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης.

Η μετάβαση προς τα Nearly Zero Energy Buildings (NZEB) και πλέον προς τα Zero Emission Buildings (ΖΕΒ), αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της σύγχρονης κατασκευαστικής βιομηχανίας και αντικατοπτρίζει τη συστηματική προσπάθεια του κλάδου να μειώσει το ενεργειακό αποτύπωμα των κτιρίων.

Ωστόσο, καθώς η λειτουργική κατανάλωση ενέργειας μειώνεται, ένα άλλο κρίσιμο στοιχείο του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των κτιρίων αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία: οι εκπομπές που ενσωματώνονται στα ίδια τα δομικά υλικά και στη διαδικασία κατασκευής. Στο πλαίσιο αυτό, η νέα συζήτηση για τη βιωσιμότητα των κατασκευών μετατοπίζεται από την ενεργειακή απόδοση προς μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση, η οποία λαμβάνει υπόψη το συνολικό ανθρακικό αποτύπωμα ενός έργου σε όλο τον κύκλο ζωής του, γνωστό διεθνώς ως Whole Life Carbon.

Η νέα προσέγγιση: Whole Life Carbon

Το Whole Life Carbon εξετάζει το συνολικό ανθρακικό αποτύπωμα ενός κτιρίου σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής του. Η αξιολόγηση αυτή περιλαμβάνει την παραγωγή των δομικών υλικών, τη μεταφορά τους στο εργοτάξιο, τη διαδικασία κατασκευής,

τη λειτουργία και συντήρηση του κτιρίου, την αντικατάσταση δομικών στοιχείων, καθώς και το τέλος ζωής και την επαναχρησιμοποίηση ή ανακύκλωση υλικών. Η μεθοδολογία αυτή βασίζεται στην Life Cycle Assessment (LCA) και εκφράζεται μέσω του δείκτη Life Cycle Global Warming Potential (GWP).

Σε αντίθεση με την παραδοσιακή προσέγγιση που εστιάζει αποκλειστικά στην ενεργειακή κατανάλωση ενός κτιρίου, η προσέγγιση Whole Life Carbon παρέχει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της περιβαλλοντικής επίδοσης, αξιολογώντας τις εκπομπές σε κάθε στάδιο της ζωής του.

Η μετατόπιση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς σε πολλά σύγχρονα κτίρια -ιδιαίτερα σε μεγάλα έργα logistics, data centers, γραφεία και εμπορικά κτίρια– σημαντικό ποσοστό των εκπομπών προκύπτει ήδη πριν από την έναρξη λειτουργίας τους. Οι εκπομπές αυτές είναι γνωστές ως ενσωματωμένος άνθρακας (embodied carbon) και συνδέονται κυρίως με τα δομικά υλικά και τον φέροντα οργανισμό.

Πηγή φωτογραφίας: INTERBETON

Το Level(s): η κοινή ευρωπαϊκή γλώσσα βιωσιμότητας

Η μετάβαση προς την αξιολόγηση του Whole Life Carbon στην Ευρώπη υποστηρίζεται από ένα σαφές θεσμικό και μεθοδολογικό πλαίσιο. Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία διαδραματίζει το Level(s), το κοινό ευρωπαϊκό σύστημα δεικτών βιωσιμότητας για τα κτίρια που έχει αναπτυχθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Το Level(s) δημιουργήθηκε με στόχο να παρέχει μια κοινή και συγκρίσιμη μεθοδολογία αξιολόγησης της βιωσιμότητας των κτιρίων, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί από μελετητές, επενδυτές, κατασκευαστές και δημόσιες αρχές. Το πλαίσιο αυτό οργανώνει την αξιολόγηση γύρω από έξι βασικούς άξονες: τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου σε όλο τον κύκλο ζωής, την αποδοτική χρήση υλικών και πόρων, την κατανάλωση νερού, την υγεία και άνεση των χρηστών, την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή, καθώς και το κόστος και την αξία κύκλου ζωής.

Στο επίκεντρο των δεικτών Level(s) βρίσκεται ο υπολογισμός του Life–cycle Global Warming Potential (GWP), ο οποίος αποτυπώνει το συνολικό ανθρακικό αποτύπωμα ενός κτιρίου σε όλο τον κύκλο ζωής του. Με αυτό τον τρόπο, το Level(s) λειτουργεί ως η κοινή ευρωπαϊκή ≪γλώσσα≫ για το Whole Life Carbon, διαμορφώνοντας άμεσα την εξέλιξη σημαντικών ευρωπαϊκών πολιτικών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η Οδηγία για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (EPBD), η Ευρωπαϊκή Ταξινομία Βιώσιμων Επενδύσεων, οι πολιτικές δημόσιων προμηθειών, καθώς και το πλαίσιο περιβαλλοντικής πληροφόρησης για τα δομικά προϊόντα.

Από το Level(s) στο νέο κανονιστικό πλαίσιο για τα κτίρια

Η σημασία του Level(s) ενισχύεται ακόμη περισσότερο μέσα από την αναθεώρηση της Οδηγίας για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (EPBD). Η νέα οδηγία εισάγει για πρώτη φορά την υποχρέωση υπολογισμού του life–cycle Global Warming Potential (GWP) των κτιρίων, ενσωματώνοντας αξιολόγηση του συνολικού ανθρακικού αποτυπώματος στον ευρωπαϊκό κανονιστικό σχεδιασμό.

Σύμφωνα με το νέο κανονιστικό πλαίσιο, ο υπολογισμός του life-cycle GWP θα απαιτείται από το 2028 για μεγάλα νέα κτίρια, ενώ από το 2030 η απαίτηση θα επεκταθεί σε όλα τα νέα κτίρια. Η αξιολόγηση αυτή θα αποτυπώνεται στα Energy Performance Certificates (EPC), διευρύνοντας το πεδίο αξιολόγησης της βιωσιμότητας των κτιρίων.

Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο που σχεδιάζονται και αξιολογούνται τα έργα. Η περιβαλλοντική επίδοση των κτιρίων δεν θα αξιολογείται πλέον αποκλειστικά από την ενεργειακή κατανάλωση, αλλά και με βάση το ανθρακικό αποτύπωμα των υλικών και της κατασκευής.

Πηγή φωτογραφίας: INTERBETON

Τα δομικά υλικά στο επίκεντρο των εκπομπών

Η ανάλυση των εκπομπών σε επίπεδο κύκλου ζωής δείχνει ότι σημαντικό μέρος του ανθρακικού αποτυπώματος ενός κτιρίου συνδέεται με τα δομικά υλικά. Σε πολλά σύγχρονα έργα, η παραγωγή υλικών και η φάση της κατασκευής ευθύνονται για το μεγαλύτερο ποσοστό των εκπομπών πριν το κτίριο τεθεί σε λειτουργία. Ο φέρων οργανισμός, τα δομικά συστήματα και τα βασικά υλικά κατασκευής αποτελούν συχνά τους μεγαλύτερους παράγοντες εκπομπών. Η πραγματικότητα αυτή αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο των αποφάσεων που λαμβάνονται στη φάση σχεδιασμού ενός έργου, καθώς οι επιλογές υλικών και τεχνικών λύσεων επηρεάζουν άμεσα το τελικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα της κατασκευής. Με άλλα λόγια: η βιωσιμότητα ενός κτιρίου σχεδιάζεται από τα υλικά του.

Η σημασία του αρχικού σταδίου σχεδιασμού

Η εμπειρία από διεθνή έργα και μελέτες Whole Life Carbon δείχνει ότι οι μεγαλύτερες δυνατότητες μείωσης των εκπομπών εντοπίζονται στο αρχικό στάδιο σχεδιασμού. Σε αυτή τη φάση καθορίζονται κρίσιμες παράμετροι, όπως το δομικό σύστημα, η γεωμετρία του κτιρίου, η ποσότητα των υλικών, η στρατηγική επιλογής τους, καθώς και η ανθεκτικότητα και η διάρκεια ζωής των κατασκευών. Καθώς το έργο προχωρά προς τη φάση υλοποίησης, οι δυνατότητες ουσιαστικής βελτιστοποίησης περιορίζονται σημαντικά. Για τον λόγο αυτό, όλο και περισσότερα έργα διεθνώς υιοθετούν πρακτικές Early Contractor Involvement, όπου βασικοί τεχνικοί συνεργάτες συμμετέχουν ήδη από τα πρώτα στάδια του αρχικού σχεδιασμού. Στο πλαίσιο αυτό, ο ρόλος των παραγωγών δομικών υλικών εξελίσσεται σημαντικά, καθώς η συμβολή τους επεκτείνεται πέρα από την προμήθεια προϊόντων και περιλαμβάνει ενεργό συμμετοχή στον τεχνικό σχεδιασμό και στη διαμόρφωση βέλτιστων κατασκευαστικών λύσεων.

Καινοτομία στα υλικά και μείωση εκπομπών

Η εξέλιξη της τεχνολογίας των δομικών υλικών δημιουργεί νέες δυνατότητες για τη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος των κατασκευών. Στον τομέα του σκυροδέματος, νέες συνθέσεις και τεχνολογικές προσεγγίσεις επιτρέπουν τη μείωση του embodied carbon, τη βελτίωση της ανθεκτικότητας και την επέκταση της διάρκειας ζωής των κατασκευών. Στο πλαίσιο αυτό, η INTERBETON, εταιρεία του Ομίλου TITAN, έχει αναπτύξει λύσεις που ανταποκρίνονται στις νέες απαιτήσεις της αγοράς για βιώσιμες και αποδοτικές κατασκευές.

Η σειρά σκυροδεμάτων VELTER αποτελεί μια νέα γενιά σκυροδεμάτων μειωμένου αποτυπώματος CO₂, σχεδιασμένων να συμβάλλουν στη μείωση των εκπομπών κατά την κατασκευή ενός έργου. Παράλληλα, τα σκυροδέματα υψηλής ανθεκτικότητας VIRIDIA έχουν σχεδιαστεί με στόχο να αυξάνουν τη διάρκεια ζωής των κατασκευών και να μειώνουν τις ανάγκες επισκευών και συντήρησης.

Η αυξημένη ανθεκτικότητα αποτελεί κρίσιμο παράγοντα βιωσιμότητας, καθώς έργα που διατηρούν τις επιδόσεις τους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα απαιτούν λιγότερους πόρους κατά τη διάρκεια ζωής τους.

Πηγή γραφήματος: INTERBETON

Αξιολογώντας την περιβαλλοντική επίδοση: Σύστημα VESTA™

Η μετάβαση προς κατασκευές χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος απαιτεί αξιόπιστα εργαλεία αξιολόγησης των υλικών. Ο Όμιλος TITAN έχει αναπτύξει το VESTA™, ένα σύστημα περιβαλλοντικής κατάταξης προϊόντων που βασίζεται σε μετρήσιμους δείκτες εκπομπών CO₂. Το VESTA™ επιτρέπει την κατηγοριοποίηση των προϊόντων σκυροδέματος με βάση το αποτύπωμά τους, διευκολύνοντας τη συγκριτική αξιολόγηση διαφορετικών επιλογών υλικών. Με τον τρόπο αυτό, οι μελετητές μπορούν να αξιολογούν εναλλακτικές λύσεις σκυροδέματος όχι μόνο ως προς τις μηχανικές ιδιότητες, αλλά και ως προς την περιβαλλοντική τους επίδοση. Η χρήση εργαλείων αξιολόγησης όπως το VESTA™ επιτρέπει την ενσωμάτωση της στρατηγικής Whole Life Carbon ήδη από τη φάση σχεδιασμού ενός έργου.

Από προμηθευτής υλικών σε τεχνικό συνεργάτη

Η μετάβαση προς την αξιολόγηση Whole Life Carbon μετασχηματίζει τον ρόλο των εταιρειών δομικών υλικών στον κατασκευαστικό κλάδο. Σε ένα περιβάλλον όπου οι εκπομπές άνθρακα μετρώνται και συγκρίνονται σε επίπεδο έργου, οι παραγωγοί υλικών καλούνται να λειτουργήσουν ως τεχνικοί συνεργάτες στη διαδικασία σχεδιασμού. Η INTERBETON υιοθετεί αυτή φιλοσοφία συνεργαζόμενη με αρχιτέκτονες, μηχανικούς και κατασκευαστικές εταιρείες ήδη από τα πρώτα στάδια ανάπτυξης ενός έργου. Μέσα από αυτή τη συνεργασία μπορούν να εντοπιστούν λύσεις που μειώνουν την ποσότητα υλικών, βελτιώνουν την κατασκευασιμότητα, αυξάνουν τη διάρκεια ζωής των κατασκευών και περιορίζουν το συνολικό ανθρακικό αποτύπωμα. Με αυτόν τον τρόπο, το σκυρόδεμα εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική βιώσιμου σχεδιασμού και συμβάλλει ενεργά στη βελτίωση της περιβαλλοντικής επίδοσης των έργων.

Πηγή φωτογραφίας: INTERBETON

Χτίζοντας τις πόλεις του μέλλοντος

Οι πόλεις του μέλλοντος θα πρέπει να ανταποκριθούν σε πολλαπλές προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή, η ενεργειακή μετάβαση και η βιώσιμη ανάπτυξη. Η υιοθέτηση της αξιολόγησης κτιρίων με βάση το Whole Life Carbon είναι ένα κρίσιμο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Στο νέο αυτό περιβάλλον, οι αποφάσεις σχεδιασμού και οι επιλογές υλικών αποκτούν στρατηγική σημασία. Η συνεργασία μεταξύ επενδυτών, μελετητών, κατασκευαστών και προμηθευτών υλικών είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη λύσεων που συνδυάζουν τεχνική αξιοπιστία, περιβαλλοντική επίδοση και οικονομική βιωσιμότητα.

Στη σύγχρονη εποχή της βιώσιμης δόμησης, η καινοτομία συνδέεται ολοένα και περισσότερο με τον τρόπο σχεδιασμού των έργων και με τις επιλογές υλικών που καθορίζουν τη συνολική τους περιβαλλοντική και λειτουργική επίδοση.

Η μετάβαση από την ενεργειακή απόδοση στο συνολικό ανθρακικό αποτύπωμα σηματοδοτεί μια ουσιαστική αλλαγή στον σχεδιασμό των κατασκευών, με τη βιωσιμότητα να προκύπτει μέσα από μια ολιστική προσέγγιση σε όλο τον κύκλο ζωής του έργου. Τα δομικά υλικά, η καινοτομία και η συνεργασία των εμπλεκόμενων μερών διαμορφώνουν ένα νέο πλαίσιο, όπου η μετρήσιμη περιβαλλοντική επίδοση αποκτά στρατηγική σημασία, οδηγώντας σε έργα με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και μακροχρόνια διατήρηση αξίας.

Υποβάλλετε ένα άρθρο

Το όνομά σας *

Το email σας *

Το θέμα του άρθρου σας *

">