Αίγλη Zαππείου: Το πιο elegant σημείο της Αθήνας ξανασύστηνεται – Εκεί που η ιστορία συναντά το σήμερα

Το αρχιτεκτονικό γραφείο Neiheiser Argyros σε συνεργασία με την σχεδιαστική ομάδα του Esé studio, κατάφεραν να μεταμορφώσουν την Αίγλη Ζαππείου, ένα ιστορικό καφέ του 1904, που βρίσκεται δίπλα στους Εθνικούς Κήπους και το νεοκλασσικό κτήριο του Ζαππείου, με στόχο να αναβιώσει όχι μόνο ως ένα ιστορικό τοπόσημο, αλλά ως ένα ζωντανό κύτταρο πολιτισμού, ένα σημείο συνάντησης ανθρώπων και εμπειριών, ένας χώρος που εξελίσσεται μαζί με την πόλη – και συχνά την ξεπερνά. Ένας τόπος όπου κάθε επίσκεψη γίνεται εμπειρία, κάθε γεύση μια ανάμνηση, κάθε εκδήλωση ένα κομμάτι ζωής.

Υπάρχει μια αύρα που περιβάλλει την Αίγλη. Δημιουργημένη το 1904 ως ένα μικρό καφέ, η Αίγλη έχει αποτελέσει για πάνω από 120 χρόνια έναν κόμβο της Αθηναϊκής κοινωνικής ζωής. Αλλά εχει υπάρξει και τοπόσημο, ένα κοινό σημείο αναφοράς στην πόλη, ένα σημαντικό κομμάτι της συλλογικής φαντασίας των Αθηναίων. Η νέα Αίγλη βασίζεται σε αυτή την κληρονομιά, αλλά στοχεύει να διευρύνει την εμβέλειά της για να είναι πιο περιεκτική, δημοκρατική, ανοιχτή και δυναμική. Θα υποδεχτεί – και θα βοηθήσει να καταλυθεί – ένας πιο ευρύς ορισμός του τι σημαίνει να είσαι Αθηναίος.

«Στο σχεδιασμό της αρχιτεκτονικής της νέας Αίγιλης έπρεπε να είμαστε προσεκτικοί ‘αρχαιολόγοι’ αυτής της λεπτομερούς πολιτισμικής και υλικής ιστορίας, αλλά και επιδέξιοι παρατηρητές της σύγχρονης κουλτούρας της Αθήνας. Τι έχει σημαίνει η Αίγλη για τους Αθηναίους στο παρελθόν; Τι θα μπορούσε να σημαίνει σήμερα και στο μέλλον;

Η απάντησή μας ήταν πρώτα να κοιτάξουμε προσεκτικά. Να κοιτάξουμε την ιστορία, το κτήριο, το Ζάππειο, τους Εθνικούς Κήπους, την πόλη της Αθήνας… Δεύτερον, αναπτύξαμε μια γλώσσα σχεδιασμού που είναι ταυτόχρονα κλασική αλλά και σύγχρονη, τοπική αλλά και εξωτική, ακατέργαστη αλλά και εκλεπτυσμένη. Υιοθετήσαμε μια μορφή διακοσμητικού μινιμαλισμού που αναγνωρίζει και ενσωματώνει τους υπάρχοντες κλασικούς κίονες, τα μαρμάρινα μοτίβα και την περίτεχνη ξυλεία, αλλά τα ‘απογυμνώνει’, τα ‘ηρεμεί’ έτσι ώστε να φέρει στο προσκήνιο τους ανθρώπους, το φαγητό και την τέχνη έναντι μιας πιο ήσυχης αρχιτεκτονικής. Και τέλος, διευρύναμε την εμβέλεια του κτιρίου για να συμπεριλάβουμε τους γύρω κήπους και δημόσιους χώρους. Το κτήριο ιστορικά ήταν στραμμένο προς τα μέσα, με τα περισσότερα παράθυρα στην πίσω πλευρά του κλειστά από τη δημόσια θέα, και τις βεράντες περιφραγμένες χωρίς επαφή με τα γειτονικά πεζοδρόμια. Στο νέο σχέδιο, αναδεικνύουμε τη μοναδική ομορφιά των τριγύρω κήπων ανοίγοντας θέες και πρόσβαση όπου είναι δυνατόν, και σχηματίζοντας εσωτερικά παρτέρια που κυριολεκτικά φέρνουν τους κήπους μέσα.

Πιστεύουμε ότι η αρχιτεκτονική της νέας Αίγλης πρέπει να είναι μοναδική, φιλόξενη, ετερογενής, ιστορική και σύγχρονη. Κάθε ένας από τους πολλούς ποικίλους χώρους της – το All Day Cafe, το Eστιατόριο, ο κινηματογράφος, οι χώροι εκδηλώσεων, συνδεδριάσεων, μουσικής, τέχνης κ.λπ – πρέπει να έχει μια μοναδική ταυτότητα, ενώ ταυτόχρονα να μοιράζεται ένα κοινό DNA σχεδιαστικών στοιχείω

ν και υλικών. Η νέα Αίγιλη συνεπώς είναι συλληφθείσα ως ένα δοχείο αντιθέσεων, ένα οικοσύστημα κοινωνικών ανταλλαγών, ένας ενιαίος προορισμός με πολλαπλές έλξεις… καθεμία με τα δικά της χαρακτηριστικά και σχεδιαστικά concepts  Οι δύο πρώτοι χώροι που άνοιξαν εντός του νέου συγκροτήματος της Αίγιλης είναι το All Day Cafe και το Eστιατόριο», αναφέρουν χαρακτηριστικά τα γραφεία Neiheiser Argyros & Esé studio.

AΙΓΛΗ All-Day Café

Το All-Day Café είναι ένα χαλαρό αλλά και εκλεπτυσμένο hub στο κέντρο της πόλης. Πρόκειται για έναν εσωτερικό και εξωτερικό χώρο 320 θέσεων για φαγητό, ποτό, συναντήσεις, εργασία και συναναστροφή, ακολουθώντας την παράδοση των μεγάλων καφέ του 19^ου αιώνα στην Ελλάδα και την Ευρώπη. Τέσσερις χειρονομίες οργανώνουν και καθορίζουν τον χαρακτήρα του έργου.

Πρώτον, τοπικά εξορυσσόμενο πράσινο μάρμαρο Τήνου απλώνεται σε όλο το εσωτερικό δάπεδο και στους τοιχους έως ένα νέο ύψος αναφοράς, το ύψος του μπαρ, δημιουργώντας μια εκλεπτυσμένη επένδυση στα σημεία με τα οποια έρχετα σε επαφή ο επισκέπτης. Οι ακμές του μαρμάρου αφήνονται τραχείες, άτυπες, όπως σε έναν εξωτερικό κήπο.

“Δεύτερον, ένα μαρμάρινο μπάρ 20 μέτρων εκτείνεται σε όλο το μήκος του ιστορικού χώρου, περιλαμβάνοντας stations για καφέ, χυμούς, κοκτέιλ, φαγητό, και το booth του DJ που ενεργοποιεί συνεχώς την αίθουσα όλες τις ώρες της ημέρας”.

Τρίτον, ένα μεγάλο εσωτερικό παράθυρο ανοίγεται προς την κεντρική κουζίνα, συνδέοντας οπτικά τον χώρο της γαστρονομικής παραγωγής με τον χώρο κατανάλωσης, δημιουργώντας ένα ζωντανό θεατρικό σκηνικό μέσα στον χώρο εστίασης. Μεγάλα παράθυρα στο πίσω μέρος της κουζίνας συνδέoυν άμεσα το καφέ, την κουζίνα, τα εξωτερικά μονοπάτια και τον κήπο. Τέλος, για να ενισχυθεί περαιτέρω η σύνδεση με τους κήπους, δύο μεγάλες ζαρντινιέρες διαμορφώνονται στο κέντρο της αίθουσας, με μεγάλους Φίκους (ficus benjamina ) που προσκαλούν τους επισκέπτες να συγκεντρωθούν κάτω από τις φυλλωσιές τους.

Ο εκτενής εσωτερικός και εξωτερικός χώρος εστίασης προσφέρει ευέλικτες διαρρυθμίσεις που φιλοξενούν διάφορους τύπους ομάδων και χρήσεων – από έναν γονέα που χαλαρώνει πίνωντας έναν καφέ ενώ τα παιδιά του παίζουν παραπέρα, μέχρι μεγαλύτερες παρέες που απολαμβάνουν ένα πλήρες γεύμα ή που συγκεντρώνονται στο μπαρ. Ο νέος σχεδιασμός ενισχύει τη λειτουργικότητα αναθεωρώντας τη ροή του χώρου και βελτιστοποιώντας τον για γεύματα και εκδηλώσεις, σεβόμενος τη μορφή του ιστορικού κτηρίου. Ευέλικτες ζώνες μέσα στο εστιατόριο επιτρέπoυν την προσαρμογή του για διαφορετικά μεγέθη ομάδων και τύπους εκδηλώσεων, και από ένα καθημερινό setup εστιατορίου σε ένα ευρύχωρο πάρτυ.

AΙΓΛΗ Restaurant

Σε αντίθεση με το All-Day Café, με την δημοκρατική και ζωντανή ατμόσφαιρά του, το Εστιατόριο δημιουργεί μικρούς χώρους οικειότητας και πολυτέλειας. Βρίσκεται ανάμεσα στις φυλωσίες των γειτονικών δέντρων, με το εσωτερικό και εξωτερικό τμήμα του εστιατόριου νε έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να αξιοποιεί πλήρως την θέα προς την Ακρόπολη και τους τριγύρω κήπους.

“Ένα κρίσιμο στοιχείο του σχεδιασμού ήταν η διατήρηση αυτής της πανοραμικής θέας, διασφαλίζοντας ότι οι επισκέπτες μπορούν να απολαύσουν πλήρως την φυσική ομορφιά που τους περιβάλλει”.

Το διακριτό υφιστάμενο κόκκινο και λευκό μαρμάρινο τριγωνικό μοτίβο στο δάπεδο αποκαλύπτεται και ανακαινίζεται, και στη συνέχεια αντηχείται σαν γεωμετρία στο σύγχρονο ξύλινο μοτίβο της οροφής. Ευρύχωρα και αισθησιακά καθίσματα τύπου booth περιβάλλουν τις άκρες του χώρου. Ένα γλυπτικό μπαρ δημιουργεί έναν κεντρικό άξονα γύρω από τον οποίο περιστρέφεται η δραστηριότητα του εστιατορίου. Ο χώρος ενσωματώνεται με στρώσεις χρωμάτων και υφών, που αναδεικνύονται  μέσα από custom επίπλα και υφάσματα και δημιουργούν μια πλούσια και φιλόξενη ατμόσφαιρα εστίασης.

Στοιχεία & Συντελεστές έργου:

Τίτλος έργου: Αίγλη Ζαππείου, Τυπολογία: Ανακαίνιση εστιατορίου, Τοποθεσία: Αθήνα – Ελλάδα, Πελάτης: Αίγλη Ζαππείου, Αρχιτεκτονική & Σχεδιασμός Εσωτερικού Χώρου: Neiheiser Argyros & Esé studio, Μελέτη φωτισμού: Eleftheria Deko and Associates Lighting Design, Η/Μ Μελέτη: Dimidis and Partners, Μελέτη τοπίου: SRLA | Simon Rackham, Ακουστική μελέτη: Timagenis Acoustics, Κατασκευή: Escape Construction, Γραφιστική σχεδίαση: Busy Building, Έτος ολοκλήρωσης: 2025, Κείμενο παρουσίασης: Neiheiser Argyros & Esé studio, Φωτογραφίες: Lorenzo Zandri

English description: Neiheiser Argyros and Esé studio transform Aigli Zappeiou, a historic 1904 café located in the National Gardens of Athens, aiming to revive its role not just as a place to eat or gather, but as an inclusive space for multiple forms of public life. Originally a modest café adjacent to the neoclassical Zappeion Hall, Aigli has been a central meeting point for over a century. Now, it reopens with a fresh identity with the launch of two distinct yet interconnected venues, the Aigli All-Day Café and the Aigli Restaurant.

There is an aura surrounding Aigli. First constructed in 1904 as a small cafe in the heart of the National Gardens in Athens, Greece, adjacent to the famous neoclassical Zappeion exhibition hall, it has been a hub of Athenian social life for more than 120 years. But it has also been a landmark, a common reference point in the city, an important part of the collective Athenian imagination. The new Aigli builds on this legacy but aims to widen its reach to be more inclusive, democratic, open, and dynamic. It will welcome – and help catalyze – a more eclectic definition of what it means to be Athenian.

“In designing the architecture of the new Aigli we had to be very careful archaeologists of this nuanced cultural and material history, but also astute observers of the current culture of Athens. What has Aigli meant to Athenians in the past? What could it mean today and in the future?

Our response was first to look closely. Look at the history, at the building, at Zappeio, at the National Gardens, at the city of Athens. Second, we developed a design language that is both/and… both classical and contemporary, both contextual and exotic, both raw and refined. We embraced a kind of ornamental minimalism that acknowledged and incorporated the existing classical columns, patterned marble and ornate woodwork, but also stripped it all back, quieted it down, and attempted to foreground the people, food and art against a back-ground architecture. And finally, we expanded the reach of the building to include the surrounding gardens and public spaces. The building had historically turned inwards, with most of the windows along its back closed off from public view, and the terraces walled in from the adjacent walkways. In the new design we fully embrace the unique beauty of the National Gardens, opening up views, terraces, and access wherever possible and forming interior planters that literally bring the gardens inside.

We believe the architecture of the new Aigli complex must be unique, welcoming, heterogeneous, historic, and contemporary. Each of the many varied venues contained within – the All-Day Cafe, Fine Dining Restaurant, Cinema, Event Space, Music Venue, Conference Center, Art Gallery, Outdoor Lounge, Party Room, etc. – must have a unique identity, while also sharing a common DNA of design elements and materials. The new Aigli is therefore conceived of as a container of compelling contrasts, an ecosystem of social exchanges, a single landmark destination with multiple attractions – each with its own distinct features and design concepts. The first two venues to open within the New Aigli complex are the Aigli All-Day Café and the Aigli Restaurant”, said the architectural team of Neiheiser Argyros and Esé studio.

AIGLI All-Day Café

The All-Day Café is a casual yet refined hub in the heart of the city. It is a 320 seat indoor/outdoor space for eating, drinking, meeting, reading, working, and socializing in the tradition of the grand cafes of 19^th century Greece and Europe. Four gestures organize and define the character of the project.

First, locally sourced green Tinos marble is spread across the full interior up to a new datum at bar height, creating a refined liner at all points of human contact. Importantly, the marble joints are left rough, informal, like an exterior garden terrace. Second, a 20m long marble bar extends the full length of the historic double height main space, containing coffee, juices, cocktails, food stations, and a DJ booth that will continuously activate the large space throughout the day.

Third, a large window is opened up into the main kitchen, visually connecting the space of culinary production with the space of consumption, creating a vibrant theatrical performance within the dining space. Large windows at the back of the kitchen create a unique connection with the National Gardens beyond, directly linking the street, the café, the kitchen, and the gardens.

“Finally, to further accentuate the connection with the gardens, two planters are formed in the center of the dining room, with large Ficus trees that invite visitors to gather under their canopies”.

An expansive indoor and outdoor dining area offers flexible seating arrangements, designed to accommodate a variety of group sizes and uses—from a parent relaxing with a coffee while their children play, to larger gatherings savoring a full dinner service, to late night crowds gathering at the bar. The new design enhances functionality by rethinking the spatial flow, optimizing it for dining and events, while respecting the building’s historic form. Flexible zones within the restaurant, allow it to adapt to different group sizes and types of events without feeling compartmentalized. This means it can easily transition from an intimate dinner setting to a larger event space, while maintaining a cohesive ambiance.

AIGLI Restaurant

In contrast to the All-Day Café, with its democratic and buzzing atmosphere, the Restaurant creates pockets of intimacy and luxury. Situated amongst the adjacent tree canopies, the 150-seat indoor/outdoor fine dining restaurant is designed to both take advantage of breathtaking views of the Acropolis and the National Gardens.

“A crucial element of the design is maintaining these panoramic vistas, ensuring that guests can fully enjoy the natural beauty surrounding the space”.

The distinctive red and white triangular patterned marble floor is revealed and refurbished, and then echoed in the contemporary wood inlay pattern designed for the ceiling. Generous and sensuous booths line the edges of the space. A sculptural bar creates a central hinge around which all activity circles. Architects infuse the venue with layers of color and texture, woven into the design through custom furniture and soft furnishings, creating a rich and inviting dining atmosphere.

Facts & Credits:

Project: Aigli Zappeiou, Typology: Restaurant renovation, Location: Athens – Greece, Client: Aigli Zappeiou, Architectural & Interior design: Neiheiser Argyros & Esé studio, Lighting design: Eleftheria Deko and Associates Lighting Design, MEP engineering: Dimidis and Partners, Softscape: SRLA | Simon Rackham, Acoustics: Timagenis Acoustics, Construction: Escape Construction, Graphic Design: Busy Building, Year of completion: 2025, Text description: Neiheiser Argyros & Esé studio, Photography: Lorenzo Zandri