Το Μητροπολιτικό Πάρκο Ελληνικού ως μοντέλο για τον σχεδιασμό αστικών πράσινων χώρων

Στην ερώτηση του πώς θα πρέπει να σχεδιάζουμε σήμερα αστικά πάρκα και χώρους πρασίνου επιχείρησε να απαντήσει συζήτηση στο πλαίσιο του 11^ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών που πραγματοποιείται στους Δελφούς  22- 25 Απριλίου.

Αφορμή στάθηκε η δημιουργία ενός οδηγού σχεδιασμού αστικών πάρκων και χώρων πρασίνου για μεσογειακές συνθήκες, ο οποίος αναπτύχθηκε με βάση το Μητροπολιτικό Πάρκο Ελληνικού και ο οποίος επιχειρεί να κωδικοποιήσει τις βασικές αρχές που πρέπει να διέπουν τον σχεδιασμό σύγχρονων πράσινων πόλεων: από τη διαχείριση του νερού και την επιλογή ανθεκτικών φυτεύσεων, έως τη σκίαση, τη βιοποικιλότητα, τα υλικά και τη μακροπρόθεσμη συντήρηση των χώρων πρασίνου.

Στη συζήτηση αναδείχθηκε ότι τα αστικά πάρκα δεν αποτελούν πλέον απλώς χώρους αναψυχής, αλλά κρίσιμες υποδομές δημόσιας υγείας, περιβαλλοντικής ισορροπίας και κοινωνικής συνοχής, ιδιαίτερα σε πυκνοδομημένες μεσογειακές πόλεις όπως η Αθήνα. Κεντρικό σημείο της συζήτησης αποτέλεσε το Μητροπολιτικό Πάρκο Ελληνικού, το οποίο παρουσιάστηκε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα νέας γενιάς αστικής ανάπτυξης και ως πρότυπο για τον σχεδιασμό πόλεων που καλούνται να ανταποκριθούν στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής.

Η κυρία Σίσσυ Ηλιοπούλου, Chief Marketing & Communications Officer της LAMDA Development, ανέδειξε το Μητροπολιτικό Πάρκο Ελληνικού ένα ζωντανό παράδειγμα του πώς μπορεί να επανασχεδιαστεί μια ολόκληρη πόλη με βάση τις αρχές της βιωσιμότητας, της ανθεκτικότητας και της ποιότητας ζωής. Όπως υπογράμμισε, το έργο δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια μεμονωμένη αστική ανάπλαση, αλλά ως ένα νέο μοντέλο πόλης σε ευρωπαϊκή και διεθνή κλίμακα, το οποίο ήδη λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για το πώς θα σχεδιάζονται οι πόλεις του μέλλοντος.

Όπως είπε, το Μητροπολιτικό Πάρκο Ελληνικού βρίσκεται στο επίκεντρο αυτού του σχεδιασμού και αποτελεί την «καρδιά» της νέας αστικής ταυτότητας της περιοχής. Σύμφωνα με την ίδια, ο σχεδιασμός του βασίζεται σε τέσσερις αλληλένδετους άξονες: την κλίμακα, ώστε να επιτυγχάνεται ουσιαστικός περιβαλλοντικός και κοινωνικός αντίκτυπος, τη συνδεσιμότητα τόσο εντός των νέων γειτονιών όσο και με τους όμορους δήμους, τις εκτεταμένες και στοχευμένες φυτεύσεις που ενισχύουν τη βιοποικιλότητα και το μικροκλίμα, και τον βαθιά ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα του έργου, που θέτει στο επίκεντρο τον κάτοικο και την καθημερινή εμπειρία της πόλης.

Το Μητροπολιτικό Πάρκο Ελληνικού θα εκτείνεται σε περίπου 2.000 στρέμματα ενώ συνολικά στο έργο του Ελληνικού θα υπάρχουν και άλλα και περίπου 600 στρέμματα ανοιχτών και πράσινων δημόσιων χώρων, διαμορφώνοντας έναν από τους μεγαλύτερους συνεχόμενους πράσινους πυρήνες στην Ευρώπη.

Παράλληλα, το έργο ενσωματώνει εκτεταμένη αστική και περιβαλλοντική αναβάθμιση, με την ανάπτυξη εντός εκτεταμένου δικτύου πεζοδρόμων και ποδηλατοδρόμων, τη δημιουργία γειτονιών μικτής χρήσης με στόχο τη μείωση των αναγκών μετακίνησης και την εφαρμογή του μοντέλου της «πόλης των 15 λεπτών», όπου οι βασικές καθημερινές ανάγκες είναι προσβάσιμες σε μικρή απόσταση. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στη σύνδεση της πόλης με το παράκτιο μέτωπο, την αναβάθμισή του καθώς και τη δημιουργία νέας δημόσιας προσβάσιμης παραλίας μήκους 1,5 χιλιομέτρου, ενισχύοντας τη σχέση της αστικής ζωής με τη θάλασσα.

Όπως σημείωσε, το πάρκο έχει σχεδιαστεί όχι μόνο ως μεγάλος πράσινος χώρος, αλλά ως ζωντανό αστικό οικοσύστημα που θα υποστηρίζει τον αθλητισμό και τον πολιτισμό. Αναφερόμενη στο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης του έργου τόνισε πως ήδη έχουν παραδοθεί περίπου 75 στρέμματα, ενώ ο σχεδιασμός προβλέπει την ολοκλήρωση περίπου του ενός τρίτου έως το 2028 και την πλήρη ανάπτυξη του έργου γύρω στο 2032.

Αστικοί χώροι πρασίνου και κλιματική πίεση στις πόλεις

Η κυρία Ελένη Μυριβήλη, Global Chief Heat Officer, UNEP / Atlantic Council CRC τόνισε ότι οι πόλεις της Μεσογείου βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της κλιματικής κρίσης, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας και η ένταση των θερμικών κυμάτων επηρεάζουν όλο και πιο έντονα την καθημερινή ζωή.

Όπως σημείωσε, οι αστικές περιοχές λειτουργούν ως «θερμικές νησίδες», καθώς τα υλικά κατασκευής, η έλλειψη πρασίνου και η πυκνή δόμηση οδηγούν σε σημαντικά υψηλότερες θερμοκρασίες σε σχέση με τις μη αστικές περιοχές. Αυτό έχει άμεσες συνέπειες στην υγεία, ειδικά για ευάλωτες ομάδες. Η ίδια υπογράμμισε ότι χωρίς συστηματικά δίκτυα πρασίνου, σκίασης και φυσικής ψύξης, οι μεσογειακές πόλεις θα αντιμετωπίσουν αυξανόμενες πιέσεις τις επόμενες δεκαετίες, τόσο σε επίπεδο δημόσιας υγείας όσο και σε επίπεδο οικονομικής λειτουργίας και ανθεκτικότητας.

Στο πλαίσιο της παρέμβασής της, η κυρία Μυριβήλη παρουσίασε τον οδηγό που έχει εκπονηθεί μαζί με την αρχιτέκτονα τοπίου κυρία Δήμητρα Θεοχάρη, με αφορμή το Μητροπολιτικό Πάρκο Ελληνικού σε συνεργασία με το 1830 lab και την υποστήριξη της LAMDA Development. O οδηγός επιχειρεί να θέσει ένα συνεκτικό πλαίσιο για τον σχεδιασμό αστικών πάρκων σε μεσογειακές συνθήκες.

Στο πλαίσιο αυτό δίνει έμφαση στην επιλογή κατάλληλων φυτεύσεων που αντέχουν στη λειψυδρία και στις υψηλές θερμοκρασίες, στην αξιοποίηση της επαναχρησιμοποίησης νερού και της ορθολογικής διαχείρισής του μέσω σύγχρονων υποδομών, στη δημιουργία επαρκούς σκίασης για τη μείωση του θερμικού φορτίου, καθώς και στην ενίσχυση της βιοποικιλότητας ως βασικού παράγοντα οικολογικής ισορροπίας.

Παράλληλα, αναδεικνύεται η σημασία των υλικών που χρησιμοποιούνται στον αστικό σχεδιασμό, ώστε να περιορίζεται η απορρόφηση θερμότητας, αλλά και η ανάγκη για μακροπρόθεσμη συντήρηση των χώρων πρασίνου, με ρεαλιστική πρόβλεψη κόστους και ενεργή συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας.

Τον συντονισμό τηςς συζήτησης πραγματοποίησε ο, κ. Θοδωρής Γεωργακόπουλος, Ιδρυτής του 1830 lab.