Σχέδιο προστασίας και ανάδειξης του πολιτιστικού τοπίου του Ζαππείου και των λόφων Άγρας και Αρδηττού

Η Υπουργός Πολιτισμού, κα. Λίνα Μενδώνη και ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Επιτροπής Ολυμπίων και Ζαππείου Κληροδοτήματος, κ. Λευτέρης Γιοβανίδης υπέγραψαν Μνημόνιο Συνεργασίας, θέτοντας τις βάσεις για μια ολοκληρωμένη και συντονισμένη παρέμβαση με στόχο την προστασία, τη συντήρηση και την ανάδειξη του ιστορικού και πολιτιστικού τοπίου του Ζαππείου, των λόφων Άγρας και Αρδηττού και του ευρύτερου περιβάλλοντος χώρου.

Το Μνημόνιο αφορά στο σύνολο των χώρων που υπάγονται στο Κληροδότημα και καθορίζει το πλαίσιο συνεργασίας των δύο φορέων για την ωρίμανση, τον συντονισμό και την υλοποίηση των αναγκαίων μελετών και παρεμβάσεων, με σαφή προσδιορισμό των αρμοδιοτήτων και των υποχρεώσεων κάθε πλευράς.

Μετά την υπογραφή του Μνημονίου η Υπουργός Πολιτισμού, κα. Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Το Ζάππειο, οι λόφοι Άγρας και Αρδηττού και η ευρύτερη περιοχή συνθέτουν ένα μοναδικό ιστορικό, αρχαιολογικό και φυσικό τοπίο, άρρηκτα συνδεδεμένο με την ιστορική διαδρομή της Αθήνας. Η περιοχή συγκεντρώνει μνημεία και αρχαιολογικά κατάλοιπα από την αρχαιότητα, σημαντικά τεκμήρια της νεότερης ιστορίας της πρωτεύουσας, αλλά και ένα πολύτιμο απόθεμα φυσικού περιβάλλοντος και δημόσιων χώρων. Με το Μνημόνιο Συνεργασίας που υπογράψαμε με την Επιτροπή Ολυμπίων και Ζαππείου Κληροδοτήματος, διαμορφώνουμε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο κοινής δράσης, ώστε να προχωρήσουμε συντονισμένα και με επιστημονική τεκμηρίωση στην προστασία, τη συντήρηση και την ανάδειξη του σύνθετου πολιτιστικού τοπίου. Στόχος μας είναι να αποκαταστήσουμε τις ιστορικές και χωρικές συνέχειες, να αναδείξουμε τον πλούτο των μνημείων και των αρχαιοτήτων  για να αποδώσουμε στους πολίτες και τους επισκέπτες της Αθήνας χώρους υψηλής πολιτιστικής αξίας, αναβαθμισμένους και λειτουργικούς, συνδέοντας δημιουργικά το παρελθόν με το παρόν και το μέλλον της πόλης».

Ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Επιτροπής Ολυμπίων και Ζαππείου Κληροδοτήματος, κ. Λευτέρης Γιοβανίδης δήλωσε: «Με υπόδειξη της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη υπογράψαμε ένα Μνημόνιο Συνεργασίας της Επιτροπής Ολυμπίων και Ζαππείου Κληροδοτήματος με το Υπουργείο Πολιτισμού, με στόχο την ανάδειξη όλων των αρχαιοτήτων στον αρχαιολογικό χώρο του Ζαππείου.

Με τις τελευταίες ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν, ήρθαν στο φως σημαντικά ευρήματα και στόχος μας είναι τόσο η ανάδειξή τους όσο και η ανάδειξη των αρχαιοτήτων που υπάρχουν στον Λόφο Αρδηττού και τον Λόφο Άγρας. Συγχρόνως, όλα τα αγάλματα που υπάρχουν στον κήπο του Ζαππείου θα συντηρηθούν και θα αναδειχθούν. Θεωρώ πολύ σημαντική αυτήν την πρωτοβουλία, η οποία έχει ως στόχο να δώσουμε την ευκαιρία στους επισκέπτες σε όλους τους χώρους -στους κήπους του Ζαππείου αλλά και στους Λόφους Αρδηττού και Άγρας- να λαμβάνουν πληροφορίες για τις αρχαιότητες που υπάρχουν εκεί».

Βασική κατεύθυνση της συνεργασίας είναι η αντιμετώπιση του Ζαππείου και του Αρδηττού, καθώς και του ευρύτερου περιβάλλοντος χώρου, όχι ως μεμονωμένων μνημείων και εκτάσεων, αλλά ως μερών ενός ενιαίου ιστορικού και πολιτιστικού τοπίου, στο οποίο συνυπάρχουν η αρχαία τοπογραφία της Αθήνας, η νεοκλασική αρχιτεκτονική, η νεότερη πολιτιστική κληρονομιά και το φυσικό περιβάλλον της σύγχρονης πόλης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ρωμαϊκό μνημειακό συγκρότημα που εκτείνεται από τον Κήπο του Ζαππείου έως τη Λεωφόρο Βασιλίσσης Όλγας, καθώς και στην οργανική σύνδεση των αρχαιοτήτων που αποκαλύφθηκαν πρόσφατα με το νυμφαίο, στον Κήπο του Ζαππείου. Στόχος του ΥΠΠΟ είναι η απόδοση ενός ενιαίου και κατανοητού μνημειακού συνόλου.

Παράλληλα, δρομολογούνται εργασίες ανάδειξης των αρχαίων καταλοίπων στους λόφους Άγρας και Αρδηττού, με επίκεντρο το λεγόμενο ταφικό μνημείο του Ηρώδη Αττικού, στην Άγρα και τον ναό της Τύχης, στον Αρδηττό. Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν αρχαιολογικούς καθαρισμούς, γεωτεχνικές μελέτες και μελέτες στερέωσης πρανών, καθώς και μελέτες συντήρησης και ανάδειξης των μνημείων, με την απαραίτητη αρχιτεκτονική τεκμηρίωση και τη σύνταξη εποπτικού και ερμηνευτικού υλικού.

Σημαντικό σκέλος της συνεργασίας αποτελεί η προστασία, η συντήρηση και η ανάδειξη των υπαίθριων γλυπτών και μνημειακών έργων του Κήπου του Ζαππείου. Το σύνολο των γλυπτών- ανδριάντες, προτομές και αυτοτελή έργα γλυπτικής- συγκροτεί μια ιδιαίτερη υπαίθρια Γλυπτοθήκη, αναπόσπαστο στοιχείο της ιστορικής φυσιογνωμίας και της νεότερης πολιτιστικής κληρονομιάς του Κήπου.

Το Υπουργείο Πολιτισμού αναλαμβάνει, κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων του περί προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, τη χρηματοδότηση συγκεκριμένων μελετών και εργασιών, την υλοποίηση του απαιτούμενου αρχαιολογικού έργου, καθώς και την καταγραφή, τεκμηρίωση και συντήρηση των υπαίθριων γλυπτών. Η Επιτροπή Ολυμπίων και Ζαππείου Κληροδοτήματος αναλαμβάνει, κατά λόγο αρμοδιότητας, τη χρηματοδότηση επιμέρους μελετών και εργασιών, καθώς και την εκπόνηση και υλοποίηση παρεμβάσεων για την αναβάθμιση των υποδομών, την πυροπροστασία, τη διαχείριση της βλάστησης, τα δίκτυα άρδευσης, ύδρευσης και απορροής ομβρίων, τον ηλεκτροφωτισμό και τη διαμόρφωση και σήμανση των λόφων.

Η συνεργασία των δύο φορέων αποσκοπεί στη διασφάλιση της ιστορικής και χωρικής συνέχειας των μνημείων, στην αναβάθμιση της ασφάλειας και της λειτουργικότητας των χώρων, στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και στη βελτίωση της προσβασιμότητας και της εμπειρίας των επισκεπτών, με σεβασμό στον αρχαιολογικό και ιστορικό χαρακτήρα της περιοχής. Το Μνημόνιο Συνεργασίας έχει διάρκεια τριών ετών, με δυνατότητα παράτασης.

Πηγή κεντρικής φωτογραφίας: archaiologia.gr