Θερμομόνωση και το καλοκαίρι – Προστασία απέναντι σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο κλίμα

Ας εξετάσουμε πώς μπορούμε να απελευθερώσουμε την πλήρη δυναμική της θερμομόνωσης για να προστατεύσουμε τα κτίριά μας, όλο το χρόνο, ενάντια σε ένα όλο και πιο ακραίο κλίμα. Επανεξετάζοντας το σχεδιασμό του κτιρίου και επιλέγοντας κατάλληλα προϊόντα με σύνεση, μπορούμε να μεγιστοποιήσουμε τα οφέλη της μόνωσης και τελικά να επιτύχουμε ανθεκτικότητα των κτιρίων μας απέναντι στην κλιματική αλλαγή. Δεν είναι μυστικό ότι το κλίμα μας αλλάζει.

Οι αυξανόμενες μέσες θερμοκρασίες παγκοσμίως, μας έχουν κάνει πιο ευάλωτους στην απειλή της υπερθέρμανσης η οποία αναμένεται να ενταθεί τα επόμενα χρόνια. Στην πραγματικότητα, προβλέπεται ότι η υπερβολική ζέστη θα επηρεάζει 300 εκατομμύρια Ευρωπαίους κάθε χρόνο έως το 2100, με αποτέλεσμα ακόμη και 90.000 εκτιμώμενους θανάτους.

Περνάμε περίπου το 90% του χρόνου μας σε εσωτερικούς χώρους, επομένως τα κτίρια έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην υγεία και την ευημερία μας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είναι κρίσιμο ο κλάδος μας να ενωθεί για να καταστήσει κάθε κτίριο (νέα και υπάρχοντα) ανθεκτικό απέναντι στις κλιματικές συνθήκες – και πρέπει να ξεκινήσουμε τώρα γιατί οι επεμβάσεις που πραγματοποιούμε σήμερα θα γίνουν αισθητές τις επόμενες δεκαετίες. Για παράδειγμα, στο Ηνωμένο Βασίλειο, το 80% των κτιρίων που θα κατοικηθούν το 2050 κατασκευάζονται και ανακαινίζονται ήδη σήμερα, επομένως δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο.

Η ισχύουσα νομοθεσία επικεντρώνεται στη διατήρηση της θερμοκρασίας των κτιρίων σε επιθυμητά επίπεδα, κυρίως το χειμώνα και η θερμομόνωση, αναμφίβολα διαδραματίζει κεντρικό ρόλο για την επίτευξη αυτού του στόχου. Αλλά με το σωστό σχεδιασμό, κατασκευή, ανακαίνιση και συντήρηση, τα κτίρια μπορούν να μας προστατεύσουν από τις ακραίες θερμοκρασίες όλο το χρόνο.

Σχεδιασμός ανθεκτικός σε όλες τις κλιματικές συνθήκες

Προκειμένου τα κτίρια να καταστούν ανθεκτικά έναντι κάθε έκφανσης του κλίματος, απαιτούν μια ολιστική προσέγγιση, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις πτυχές της κατασκευής. Το κλειδί είναι να δημιουργηθεί ένα σταθερό, ελεγχόμενο εσωτερικό περιβάλλον, το οποίο επιτρέπει στα συστήματα θέρμανσης και ψύξης να λειτουργούν αποτελεσματικά και αποδοτικά.

Αυτή η προσέγγιση μπορεί να περιλαμβάνει την εξέταση του προσανατολισμού του κτιρίου σε σχέση με τον άνεμο και το μέγιστο ηλιακό φως ή τη βελτιστοποίηση των υαλοπινάκων και της σκίασης, έτσι ώστε το ηλιακό θερμικό φορτίο να εξισορροπείται κατά τη διάρκεια των εποχών. Θα μπορούσε επίσης να σημαίνει βέλτιστη διαχείριση της απόδοσης από την εσωτερική θερμότητα, για παράδειγμα με θερμομόνωση στοιχείων όπως σωλήνες ζεστού νερού, αλλά και την εγκατάσταση ενεργειακά αποδοτικών συσκευών, για να διασφαλιστεί ότι κανένα από τα δύο δεν συμβάλλει στην ανεπιθύμητη αύξηση της θερμοκρασίας μέσα στο κτίριο.

Ο αερισμός και η αεροστεγανότητα είναι επίσης βασικοί παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη. Ο προσεκτικά ελεγχόμενος αερισμός σε ένα κατάλληλα αεροστεγές κτίριο θα επιτρέψει μεγαλύτερο έλεγχο της εσωτερικής θερμοκρασίας.

Η σωστή μόνωση, ορθά τοποθετημένη, θα μειώσει την ανεπιθύμητη μεταφορά θερμότητας, σταθεροποιώντας το εσωτερικό περιβάλλον και προστατεύοντας τους χρήστες του κτιρίου από τις επιπτώσεις της εξωτερικής θερμότητας ή του ψύχους. Η υιοθέτηση αυτών των αρχών σημαίνει ότι είναι δυνατή η μεγιστοποίηση των οφελών της θερμομόνωσης – προσφέροντας στο κτίριο και συνεπώς στους συνανθρώπους που το χρησιμοποιούν, την απαραίτητη προστασία και άνεση, όχι μόνο το χειμώνα αλλά και καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Εφαρμογή κατάλληλης θερμομόνωσης

Οι δύο παράγοντες στους οποίους θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα κατά τον καθορισμό της κατάλληλης λύσης μόνωσης για βέλτιστη θερμική άνεση, είναι η τιμή θερμικής αντίστασης R (m²K/W) της θερμομονωτικής στρώσης, αλλά και η μακροχρόνια απόδοση αυτής σε πραγματικές συνθήκες χρήσης ενός κτιρίου.

Όσον αφορά τη θερμική προστασία (και από την υπερθέρμανση) για ένα κτίριο – το οποίο, από τη σκοπιά της ενεργειακής απόδοσης πάντα οφείλει να εξετάζεται ως μία συνολική οντότητα, συμπεριλαμβανομένων όλων των παραγόντων που την επηρεάζουν – η όποια διαφορά στη θερμοχωρητικότητα ή την πυκνότητα ενός προϊόντος «από μόνη της», αποτελεί απολύτως αμελητέο παράγοντα που δεν καθορίζει το αποτέλεσμα. Ωστόσο, η τιμή R είναι σημαντική επειδή υποδηλώνει την ικανότητα της θερμομόνωσης να αντιστέκεται στη μεταφορά θερμότητας. Και όντας ένα μέγεθος το οποίο επηρεάζεται κυρίως από το πάχος της θερμομονωτικής στρώσης (R=πάχος/λ), η επιλογή και προδιαγραφή μεγαλύτερων παχών θερμομονωτικών υλικών πρέπει ήδη να θεωρείται μονόδρομος για τα σύγχρονα κτίρια του σήμερα και του αύριο.

Όσο υψηλότερη είναι η τιμή R λοιπόν, τόσο μεγαλύτερη είναι η θερμική αντίσταση… τουλάχιστον στα χαρτιά. Καθότι, δυστυχώς, ορισμένα προϊόντα είναι πιο δύσκολο να εγκατασταθούν σωστά σε σχέση με άλλα, υπό πραγματικές συνθήκες. Για παράδειγμα, εάν η επιφάνεια ενός τοίχου που αποτελεί το υπόβαθρο για την εγκατάσταση θερμομονωτικών πλακών, δεν είναι απόλυτα ομοιόμορφη ή/και επίπεδη, μια θερμομονωτική στρώση από άκαμπτες πλάκες ενδέχεται να μην εγκατασταθεί ορθά. Κάτι τέτοιο μπορεί να οδηγήσει σε κενά αέρα, τα οποία διακυβεύουν τη θερμική απόδοση που αναμένουμε.

Αυτή η διαφορά μεταξύ της θερμικής αντίστασης που προβλέπουμε κατά το σχεδιασμό και της πραγματικής που λαμβάνουμε μετά την εγκατάσταση, είναι γνωστή ως «κενό απόδοσης» (“performance gap”) και είναι δυνατό να αποσταθεροποιήσει το εσωτερικό περιβάλλον του κτιρίου στο οποίο βασίζεται η θερμική άνεση.

Για να αποφευχθεί κάτι τέτοιο, είναι σημαντικό να προδιαγράφουμε υλικά που είναι εύχρηστα και βέλτιστα διαχειρίσιμα κατά την εγκατάσταση. Η θερμομόνωση με προϊόντα Φυσικού Ορυκτοβάμβακα με ECOSE Techcology, για παράδειγμα, έχει μια ευέλικτη/εύκαμπτη δομή που προσαρμόζεται σε μικρές ατέλειες στο υπόστρωμα. Οι ινώδεις επιφάνειές του ορυκτοβάμβακα, εφαρμόζουν επίσης σφιχτά μεταξύ τους λόγω τριβής, κάτι που ελαχιστοποιεί τα κενά αέρα και μεγιστοποιεί την απόδοση.

Και επειδή ο δομικός μηχανισμός βάσει του οποίου τα ινώδη μονωτικά παρέχουν θερμομόνωση, αφορά τον παγιδευμένο αέρα εντός του δικτύου ινών τους, η θερμική τους απόδοση δεν υποβαθμίζεται με την πάροδο του χρόνου, όπως συμβαίνει με ορισμένα άλλα μονωτικά. Ουσιαστικά, ο ορυκτοβάμβακας είναι πιο εύκολο να «τοποθετηθεί σωστά», καθιστώντας τον μια αξιόπιστη επιλογή για την παροχή παθητικής, θερμικής προστασίας ενός κτιρίου.

Ώρα για δράση

Η κλιματική αλλαγή ήρθε για να μείνει, επομένως εναπόκειται σε εμάς να αναλάβουμε δράση και να μετριάσουμε τους κινδύνους που επιφέρει. Για τον κλάδο μας αυτό σημαίνει δημιουργία κτιρίων ολιστικά σχεδιασμένων, ικανών να αντέχουν σε ακραίες θερμοκρασίες. Πρέπει να επωφεληθούμε στο μέγιστο από τη θερμομόνωση, χρησιμοποιώντας την παράλληλα με αποδοτικά συστήματα θέρμανσης και ψύξης, για την προστασία μας 365 ημέρες το χρόνο.

Η θερμομόνωση πρέπει επίσης να προδιαγράφεται με προσοχή, δίνοντας προτεραιότητα σε προϊόντα που προσφέρουν πραγματική απόδοση σε βάθος χρόνου, όπως ο Φυσικός Ορυκτοβάμβακας με ECOSE Technology. Επιπλέον, τα υπόλοιπα πλεονεκτήματά του, όπως η μη αναφλεξιμότητα, η ακουστική απόδοση και το πραγματικά χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, γίνονται επίσης όλο και πιο σημαντικοί παράγοντες στις προδιαγραφές των καλύτερων κτιρίων του μέλλοντος που επιθυμούμε.

Συμπερασματικά, το δίδυμο της καλής, επαρκούς θερμομόνωσης και του σωστά μελετημένου σχεδιασμού, που εφαρμόζεται τόσο σε νέες κατασκευές όσο και σε ανακαινίσεις, μπορεί και θα καταφέρει να δημιουργήσει ένα πιο στιβαρό, ανθεκτικό στην κλιματική αλλαγή, δομημένο περιβάλλον τόσο για το σήμερα όσο ιδίως και για τις επόμενες γενιές.

Άρθρο του Τάσου Αργύρη | Μηχανολόγου Μηχανικού, Μ.Eng./M.Sc | Υπεύθυνου Τεχνικής Υποστήριξης της εταιρείας Knauf Insulation