Με τον όρο «παθητική πυροπροστασία» αναφερόμαστε στα μέτρα τα οποία πρέπει να λαμβάνονται κατά τον σχεδιασμό και την κατασκευή των κτιρίων, ώστε, σε περίπτωση πυρκαγιάς, τα αποτελέσματά της να είναι όσο το δυνατόν λιγότερο καταστρεπτικά. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι παθητικής πυροπροστασίας, η οποία άρχισε να εισάγεται στην Ελλάδα με τον προηγούμενο κανονισμό πυροπροστασίας (Π.Δ. 71/1988). Με τον συγκεκριμένο κανονισμό έγινε ο ορισμός και η εισαγωγή εννοιών όπως η όδευση διαφυγής, ο δείκτης πυραντίστασης και η πυροδιαμερισματοποίηση.

Στις ημέρες μας έχει επανέλθει στο προσκήνιο η συζήτηση περί πυροπροστασίας των κτιρίων, σε όλες τις εκφάνσεις της, είτε παθητικής είτε ενεργητικής. Αρχικά, η θέσπιση του νέου κανονισμού πυροπροστασίας, μέσω του Προεδρικού Διατάγματος 41/2018, καθώς και η εισαγωγή του κανονισμού πυροπροστασίας ακινήτων εντός ή πλησίον δασικών εκτάσεων με την ψήφιση της Υ.Α. οικ. ΥΠΕΝ/ΔΑΟΚΑ/55904/2019/2023 (Φ.Ε.Κ. 3475/Β’ 24.5.2023) ως αποτέλεσμα της τραγωδίας στο Μάτι το 2018, αυστηροποίησαν το νομοθετικό πλαίσιο ενώ εναρμόνισαν τους κανονισμούς με τα ευρωπαϊκά πρότυπα υλικών, διευκολύνοντας το έργο του Ελληνικού Οργανισμού Τυποποίησης (ΕΛΟΤ).

Με τον ν.4495/2017 ορίζονται οι μηχανισμοί για τον έλεγχο της ποιότητας του δομημένου περιβάλλοντος, δηλαδή οι διαδικασίες έκδοσης και ελέγχου των οικοδομικών αδειών. Στο άρθρο 40, όπως διαμορφώθηκε και με τον ν. 4759/2020, ο νομοθέτης αναφέρει ότι για την έκδοση οικοδομικής άδειας υποβάλλεται, μεταξύ άλλων, και αρχιτεκτονική μελέτη στην οποία εμπεριέχεται η μελέτη παθητικής πυροπροστασίας. Με τις ανωτέρω διατάξεις, η μελέτη παθητικής πυροπροστασίας είναι πλέον αδιάρρηκτο στοιχείο της αρχιτεκτονικής μελέτης και απαιτείται για την έκδοση οικοδομικής αδείας. Ως αποτέλεσμα, όπου απαιτείται έκδοση οικοδομικής αδείας, πρέπει να υπάρχει εκπόνηση νέας μελέτης παθητικής πυροπροστασίας, η οποία πρέπει να γίνεται με βάση το π.δ.. 41/2018.

Πηγή φωτογραφίας: Olympia Electronics Α.Ε.

Υπάρχουν διάφορες περιπτώσεις στις οποίες απαιτείται η έκδοση οικοδομικής αδείας και είναι αυτονόητο ότι για όλα τα νέα κτίρια που οικοδομούνται σήμερα και που υπάγονται σε μία από τις κατηγορίες του άρθρου 4 του π.δ. 41/2018 απαιτείται η εφαρμογή του κανονισμού πυροπροστασίας και άρα μελέτη παθητικής πυροπροστασίας. Το άρθρο 4 περιλαμβάνει την πλειονότητα των πιθανών χρήσεων ενός κτιρίου και τα διαχωρίζει σε έντεκα πιθανές κατηγορίες (κατοικία, προσωρινή διαμονή, συνάθροιση κοινού, εκπαίδευση, υγεία/κοινωνική πρόνοια, σωφρονισμός, εμπόριο, γραφεία, βιομηχανία-βιοτεχνία, αποθήκευση και στάθμευση αυτοκινήτων/πρατήρια υγρών καυσίμων).

Στο άρθρο 2 του π.δ. 41/2018 αναφέρεται ρητά το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού πυροπροστασίας καθώς και οι περιπτώσεις υποχρεωτικής εφαρμογής του. Για τα υπάρχοντα κτίρια (ουσιαστικά, για κτίρια οικοδομημένα πριν τις 7/8/2018 και τα οποία υπάγονται είτε στο π.δ.. 71/1988 είτε στο προηγούμενο καθεστώς) το νομικό πεδίο χαρακτηρίζεται από πολυπλοκότητα και την ύπαρξη αρκετών υποπεριπτώσεων ,αν και ο ν. 4759/2020 έχει απλοποιήσει κάπως την κατάσταση.

Πηγή φωτογραφίας: Olympia Electronics Α.Ε.

Συγκεκριμένα, για υφιστάμενα κτίρια που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του π.δ. 71/1988, δηλαδή κτίρια που έχουν κατασκευαστεί από την 17/2/1989 έως την 7/8/2018, ισχύουν οι παρακάτω περιπτώσεις:

• Όταν γίνεται προσθήκη δόμησης με έκδοση οικοδομικής αδείας, η μελέτη παθητικής πυροπροστασίας γίνεται με βάση το π.δ. 41/2017 σε όλο το κτίριο (αν είναι η λειτουργικά εξαρτημένη προσθήκη) ή μόνο στην προσθήκη (αν είναι ανεξάρτητη).

• Στα κτίρια στα οποία γίνεται ολική ή μερική αλλαγή χρήσης κτιρίου η οποία απαιτεί έκδοση οικοδομικής αδείας, η μελέτη παθητικής πυροπροστασίας επίσης πραγματοποιείται με βάση το Π.Δ. 41/2017. Η έκδοση οικοδομικής αδείας απαιτείται στις περιπτώσεις όπου πρέπει να γίνουν εκτεταμένες κατασκευές ή εργασίες που αλλάζουν το διάγραμμα δόμησης, όταν απαιτείται νέα στατική μελέτη, σε περίπτωση που γίνει προσθήκη εγκατάστασης ή αν ο προϋπολογισμός των εργασιών είναι μεγαλύτερος των 25000 €. Σε περιπτώσεις που μπορεί να εκδοθεί άδεια έγκρισης εργασιών δόμησης μικρής κλίμακας ή γίνεται ενημέρωση οικοδομικής αδείας, τότε η μελέτη παθητικής πυροπροστασίας πραγματοποιείται με βάση το π.δ. 71.1988.

• Σε περιπτώσεις νομιμοποίησης αυθαίρετης κατασκευής ή αλλαγής χρήσης, για εργασίες που πραγματοποιούνται μετά τις 7/8/2018, ακολουθούνται οι οδηγίες για προσθήκες δόμησης ή ολική/μερική αλλαγή χρήσης κτιρίου ή για εργασίες δόμησης μικρής κλίμακας.

Πηγή φωτογραφίας: Olympia Electronics Α.Ε.

Για παλιότερα υφιστάμενα κτίρια, κατασκευής πριν τις 17/2/1989 ή για ξενοδοχεία τα οποία έχουν κατασκευαστεί ή εμπίπτουν στο κεφάλαιο Β’ του π.δ. 71/1988, τα πράγματα είναι ακόμα πιο πολύπλοκα. Συγκεκριμένα, ισχύουν οι παρακάτω περιπτώσεις:

• Σε κτίρια που γίνεται προσθήκη δόμησης με έκδοση οικοδομικής αδείας, η μελέτη παθητικής πυροπροστασίας θα γίνει με βάση το π.δ. 41/2018, όταν η προσθήκη είναι ανεξάρτητη, αλλά υπάρχουν δύο υποπεριπτώσεις που εφαρμόζονται στις εξαρτημένες προσθήκες:

  • Αν η εξαρτημένη προσθήκη είναι μεγαλύτερη του 50% της συνολικής επιφάνειας των χώρων κυρίας χρήσης και συγχρόνως έχουν επιφάνεια μεγαλύτερη των 300 τ.μ. τότε η μελέτη παθητικής πυροπροστασίας γίνεται με το π.δ. 41/2018

  • Αν η εξαρτημένη προσθήκη είναι μικρότερη του 50% της επιφάνειας των χώρων κύριας χρήσης ή έχει συνολική επιφάνεια μικρότερη από 300 τ.μ. τότε ακολουθούνται οι αντίστοιχες πυροσβεστικές ή ειδικές διατάξεις.

• Σε κτίρια που απαιτείται η έκδοση νέας οικοδομικής αδείας για ολική αλλαγή αλλαγή χρήσης, πρέπει να κατατεθεί νέα μελέτη παθητικής πυροπροστασίας η οποία γίνεται με βάση το π.δ. 41/2018. Αν καλύπτεται η αλλαγή χρήσης με απλή ενημέρωση της οικοδομικής αδείας ή πρόκειται για αλλαγή χρήσης τμήματος του κτιρίου ή για εργασίες δόμησης μικρής κλίμακας ακολουθούνται οι εκάστοτε πυροσβεστικές ή ειδικές διατάξεις.

• Για νομιμοποίηση αυθαίρετης κατασκευής ή αλλαγής χρήσης, ισχύουν τα παρακάτω:

  • Οι εκάστοτε πυροσβεστικές ή ειδικές διατάξεις, για εργασίες πριν ξεκινήσει η εφαρμογή του π.δ. 71/1988.

  • Για εργασίες που πραγματοποιήθηκαν μετά την εφαρμογή του π.δ. 71/1988 και πριν την 7/8/2018, ισχύουν οι εκάστοτε πυροσβεστικές ή ειδικές διατάξεις για λειτουργικά εξαρτημένη προσθήκη ή το π.δ. 71/1988 για την ανεξάρτητη προσθήκη.

• Για εργασίες μετά την 7/8/2018 ακολουθούνται οι οδηγίες για προσθήκη δόμησης ή ολικής αλλαγής κτιρίου ή αλλαγή χρήσης τμήματος κτιρίου ή αλλαγή χρήσης τμήματος κτιρίου/εργασίες δόμησης μικρής κλίμακας, όπως εφαρμόζονται.

Αν το ζήτημα της μελέτης παθητικής πυροπροστασίας χαρακτηρίζεται από την προαναφερθείσα πολυπλοκότητα, τότε το ζήτημα της ενεργητικής πυροπροστασίας είναι ακόμα πιο σύνθετο. Στο ν. 4495/2017 αναφέρεται ότι η μελέτη ενεργητικής πυροπροστασίας δεν υπάγεται στην αρχιτεκτονική μελέτη, αλλά αποτελεί δική της κατηγορία, η οποία συντάσσεται με βάση τη μελέτη παθητικής πυροπροστασίας, όπου αυτή απαιτείται. Στις περιπτώσεις όπου συντάσσεται νέα μελέτη παθητικής πυροπροστασίας πρέπει να συνοδεύεται και από την αντίστοιχη μελέτη ενεργητικής πυροπροστασίας.

Παρόλα αυτά, μιας και οι εργασίες που απαιτούνται από τη νέα μελέτη ενεργητικής πυροπροστασίας είναι πολύ πιο εύκολες από τις ριζικές αλλαγές που μπορεί να απαιτήσει μία καινούρια μελέτη παθητικής πυροπροστασίας (π.χ. προσθήκη εξωτερικών κλιμακοστασίων, δημιουργία νέων εξόδων κινδύνου, επιπλέον πυροδιαμερισματοποίηση κ.α.), η εγκατάσταση ενός συστήματος ενεργητικής πυροπροστασίας συχνά γίνεται μετά από απαίτηση ασφαλιστικών εταιριών ή operators ξενοδοχειακών μονάδων, και όχι κάτω από την πίεση του νομοθέτη.

Πηγή φωτογραφίας: Olympia Electronics Α.Ε.

Συγκεκριμένα, η αύξηση του αριθμού τουριστών στην χώρα έχει προσελκύσει πολλούς ξένους operators, οι οποίοι απαιτούν οι ξενοδοχειακές μονάδες να είναι ασφαλισμένες με ασφάλειες γενικής αστικής ευθύνης, ώστε να καλύπτονται οι πελάτες τους σε περιπτώσεις ατυχήματος. Με τη σειρά τους οι ασφαλιστικές εταιρίες απαιτούν από τους ασφαλισμένους να τηρούν τα προβλεπόμενα από το νόμο μέτρα πυροπροστασίας, και, σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις, απαιτείται η εγκατάσταση συστήματος πυρασφάλειας. Αντίστοιχη απαίτηση έχουν οι ασφαλιστικές εταιρίες από βιομηχανίες οι οποίες διαθέτουν επικίνδυνα υλικά ή σύγχρονες εργαλειομηχανές, συχνά μετά από απαίτηση της εταιρίας κατασκευής της μηχανής ώστε να πραγματοποιηθεί η πώληση.

Επίσης, με την π.δ. 19/2024 (υ.α. 22888 οικ. Φ.700.19/2024) καθορίζεται ο τρόπος, ο τύπος και η διαδικασία επιβολής διοικητικών προστίμων για την εφαρμογή της παρ. 3 του άρθρου 167 του ν. 4662/2020 (Α’ 27). Στην συγκεκριμένη παράγραφο, δίνεται η δυνατότητα στην πυροσβεστική υπηρεσία να επιβάλει πρόστιμα στους παραβάτες της κείμενης νομοθεσίας πυροπροστασίας ή ακόμα και προσωρινή ή οριστική παύση λειτουργίας της επιχείρησης. Στο πλαίσιο της π.δ. 19/2024 μπορεί να επιβληθούν πρόστιμα από την πυροσβεστική υπηρεσία για την μη ύπαρξη μόνιμου συστήματος πυροπροστασίας, φωτισμού ασφαλείας ή ακόμα και εγκεκριμένης/αρχειοθετημένης μελέτης ενεργητικής πυροπροστασίας ή για αναντιστοιχία με την υφιστάμενη κατάσταση.

Άρθρο του Αθανάσιου Ελευθερούδη | Διπλωματούχου Ηλεκτρολόγου Μηχανικού & Μηχανικού Η/Υ | Τμήμα Ηλεκτρολογικών Μελετών στην εταιρεία Olympia Electronics Α.Ε.

Υποβάλλετε ένα άρθρο

Το όνομά σας *

Το email σας *

Το θέμα του άρθρου σας *

">