Παρατείνεται μέχρι τις 16 Νοεμβρίου ο αρχιτεκτονικός διαγωνισμός ιδεών για τον Ελαιώνα

Με παρέμβαση του αντιπροέδρου της κυβέρνησης, κ. Κωστή Χατζηδάκη, που εποπτεύει το έργο για την ανάπλαση του Ελαιώνα και έπειτα από σχετικό αίτημα του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Διπλωματούχων Ανωτάτων Σχολών, Πανελλήνια Ένωση Αρχιτεκτόνων (ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ) παρατείνεται μέχρι τις 16 Νοεμβρίου 2026 η καταληκτική ημερομηνία για την υποβολή των προτάσεων στον Αρχιτεκτονικό Διαγωνισμό Ιδεών για τη Στρατηγική Διαχείριση της Ευρύτερης Περιοχής του Ελαιώνα.

Η παράταση κρίθηκε αναγκαία, σύμφωνα με πληροφορίες, λόγω της καθυστερημένης δημοσίευσης της προκήρυξης του διαγωνισμού στην ιστοσελίδα του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ, προκειμένου να διασφαλιστεί ο αναγκαίος χρόνος για τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων στον διαγωνισμό. Τη σχετική απόφαση έλαβε χθες βράδυ το Δ.Σ. της Ανάπλαση Δημοσίων Χώρων Α.Ε. και το αναλυτικό χρονοδιάγραμμα του διαγωνισμού διαμορφώνεται ως εξής:

• η προθεσμία εγγραφής και υποβολής ερωτημάτων μεταφέρεται στις 28 Σεπτεμβρίου 2026,
• η καταληκτική ημερομηνία υποβολής προτάσεων ορίζεται στις 16 Νοεμβρίου 2026.
• Η διαδικασία της Κριτικής Επιτροπής προβλέπεται να ολοκληρωθεί έως τις 30 Νοεμβρίου 2026.

Ελαιώνας: το νέο μεγάλο σχέδιο αστικής ανάπλασης μετά το Ελληνικό

Είναι γνωστό ότι ο αρχιτεκτονικός διαγωνισμός για τον Ελαιώνα σηματοδοτεί μια νέα φάση στον σχεδιασμό της περιοχής. Αφορά έκταση περίπου 5.000 στρεμμάτων και αποσκοπεί στη διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου masterplan για μία από τις μεγαλύτερες, πιο σύνθετες και αναπτυξιακά κρίσιμες περιοχές της Αθήνας. Είναι το νέο μεγάλο σχέδιο αστικής ανάπλασης μετά το Ελληνικό.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στον ευρύτερο κυβερνητικό σχεδιασμό για την ανάπλαση του Ελαιώνα, τον συντονισμό του οποίου έχει αναλάβει ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, κ. Κωστής Χατζηδάκης. Πρόκειται για ένα εγχείρημα που απαιτεί τη συνεργασία διαφορετικών υπουργείων, δήμων και δημόσιων φορέων, καθώς στην περιοχή συναντώνται μεγάλα έργα, μεταφορικές υποδομές, παραγωγικές δραστηριότητες, αρχαιολογικοί χώροι και σημαντικές περιβαλλοντικές προκλήσεις.

Ο διαγωνισμός και οι βασικοί άξονες της ανάπλασης

Την προετοιμασία του διεθνούς αρχιτεκτονικού διαγωνισμού ανακοίνωσε ο κ. Κωστής Χατζηδάκης στις 2 Ιουλίου 2026, κατά την επίσκεψή του στα έργα του νέου γηπέδου του Παναθηναϊκού στον Βοτανικό. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης χαρακτήρισε τον διαγωνισμό ως «εναρκτήριο λάκτισμα» μιας ευρύτερης διαδικασίας που θα συνεχιστεί με διαβούλευση με τους εμπλεκόμενους φορείς και τους δήμους, συνδέοντας την ανάπλαση με την επέκταση του πρασίνου, την αναδιοργάνωση των μεταφορών και τη συνολική αλλαγή της περιοχής.

Κεντρική επιδίωξη του διαγωνισμού είναι η μετάβαση από αποσπασματικές παρεμβάσεις σε ένα ενιαίο μοντέλο στρατηγικής διαχείρισης. Το νέο masterplan θα συνδέσει τη Διπλή Ανάπλαση, το γήπεδο του Παναθηναϊκού, τις αθλητικές εγκαταστάσεις, τον σταθμό Μετρό «Ελαιώνας», τον σχεδιαζόμενο Κεντρικό Σταθμό Υπεραστικών Λεωφορείων, το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών, το ρέμα Προφήτη Δανιήλ, την Ιερά Οδό και το μέτωπο του Κηφισού.

Πράσινο, βιωσιμότητα και μεταφορές

Βασικός άξονας του διαγωνισμού αποτελεί η δημιουργία μητροπολιτικού δικτύου πρασίνου και δημόσιων χώρων, που θα συνδέει τον Βοτανικό με το ρέμα Προφήτη Δανιήλ, την Ακαδημία Πλάτωνος, την Ιερά Οδό και το ιστορικό κέντρο της Αθήνας. Οι προτάσεις θα πρέπει να εξετάσουν τη δημιουργία πάρκων, πράσινων διαδρομών, τη διαχείριση του πλημμυρικού κινδύνου, τη βιοκλιματική διαμόρφωση και την εφαρμογή κυκλικής οικονομίας.

Η περιοχή του Ελαιώνα βρίσκεται σε κομβικό σημείο του δικτύου μεταφορών της Αττικής, με σημαντικές οδικές αρτηρίες, γραμμή Μετρό και πλήθος μεταφορικών και αποθηκευτικών δραστηριοτήτων. Ο διαγωνισμός στοχεύει στη βελτίωση της διασύνδεσης των μεταφορικών κόμβων με τις γειτονιές και τους δημόσιους χώρους, καθώς και στη δημιουργία ενός σύγχρονου συγκοινωνιακού κόμβου με τη μεταφορά του σταθμού υπεραστικών λεωφορείων κοντά στον σταθμό Μετρό «Ελαιώνας».

Αθλητισμός, πολιτισμός και παραγωγική ταυτότητα

Η Διπλή Ανάπλαση και οι νέες αθλητικές εγκαταστάσεις αποτελούν σημαντικά σημεία αναφοράς. Το ζητούμενο είναι ο αθλητικός πόλος να συνδεθεί με τον δημόσιο χώρο, τις γειτονιές και την καθημερινότητα της πόλης. Παράλληλα, ο Ελαιώνας διαθέτει πλούσιο πολιτιστικό απόθεμα, από τον αρχαίο Ιερό Ελαιώνα και την Ιερά Οδό έως τη βιομηχανική αρχιτεκτονική. Ο διαγωνισμός επιδιώκει την ανάδειξη της ιστορικής ταυτότητας και την επανάχρηση βιομηχανικών κελυφών.

Η παραγωγική ανασυγκρότηση αποτελεί επίσης βασικό στόχο, με έμφαση στη διερεύνηση νέων συνδυασμών παραγωγής, εργασίας, κατοικίας και υπηρεσιών, την ενεργοποίηση ανενεργών εκτάσεων και τη δημιουργία μεικτών και πολυλειτουργικών περιοχών.

Κατοικία, πολεοδομικό πλαίσιο και διαγωνιστική διαδικασία

Η κατοικία εντάσσεται ως ουσιαστική διάσταση του σχεδίου, με διερεύνηση καινοτόμων περιοχών κατοίκησης και κοινωνικών κατοικιών μικτών χρήσεων. Οι προτάσεις αναμένεται να καλύψουν ευέλικτα κτιριακά συστήματα για διαφορετικά κοινωνικά προφίλ και να ενισχύσουν τη σχέση κατοικίας με κοινόχρηστους χώρους.

Το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο του Ελαιώνα έχει διαμορφωθεί μέσα από διαδοχικά προεδρικά διατάγματα και τροποποιήσεις, αντιμετωπίζοντας δυσκολίες λόγω κατακερματισμού ιδιοκτησίας και πολυδιάσπασης αρμοδιοτήτων. Οι προτάσεις του διαγωνισμού καλούνται να προσφέρουν κατευθύνσεις για την επικαιροποίηση των χρήσεων γης, τη χωρική οργάνωση δραστηριοτήτων και την αύξηση της εφαρμοσιμότητας του σχεδιασμού.

Οι συμμετέχοντες θα εργαστούν τόσο στη στρατηγική και πολεοδομική κλίμακα, διαμορφώνοντας το συνολικό masterplan, όσο και σε επίπεδο αστικού και αρχιτεκτονικού σχεδιασμού με εξειδικευμένες προτάσεις για χαρακτηριστικές ενότητες.

Ο διαγωνισμός προβλέπει τρία βραβεία συνολικού ύψους 150.000 ευρώ πλέον ΦΠΑ, με το πρώτο βραβείο να ανέρχεται σε 67.500 ευρώ, το δεύτερο σε 49.500 ευρώ και το τρίτο σε 33.000 ευρώ. Η διαδικασία ξεκίνησε στις 27 Ιουλίου 2026 και η τελική ημερομηνία υποβολής προτάσεων είναι η 16^η Νοεμβρίου 2026, ώρα 14:00.

Το βασικό διακύβευμα του διαγωνισμού αφορά στο πώς μπορεί ο Ελαιώνας να ενταχθεί στη ζωή της Αθήνας, διατηρώντας την ιστορική, παραγωγική και κοινωνική του ταυτότητα. Η πρόκληση περιλαμβάνει όχι μόνο την αισθητική αναβάθμιση, αλλά και την αναδιοργάνωση των μεταφορών, τη δημιουργία πρασίνου, την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και την ανάπτυξη νέων αστικών λειτουργιών.

Ο συντονισμός από τον αντιπρόεδρο, κ. Κωστή Χατζηδάκη αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της πολυπλοκότητας του εγχειρήματος, καθώς η επιτυχία του σχεδίου θα εξαρτηθεί από τη σύνδεση των προτάσεων με τα υφιστάμενα έργα, τις αρμοδιότητες των δήμων και τις θεσμικές αλλαγές που απαιτούνται για την εφαρμογή ενός ενιαίου σχεδίου.

Πηγή κεντρικής φωτογραφίας: tanea.gr