Οι απαραίτητες διαδικασίες για την έγκριση και έκδοση άδειας λειτουργίας ΧΥΤΥ

Η εξεύρεση χώρου διάθεσης απορριμμάτων στην Ελλάδα είναι μια δύσκολη υπόθεση, κυρίως λόγω της έντονης αντίδρασης των κοινωνιών που γειτνιάζουν στον χώρο. Αυτό σε ένα βαθμό είναι δικαιολογημένο εξαιτίας της ανεξέλεγκτης διάθεσής τους, χωρίς κάποια προηγούμενη διαλογή, το οποίο εγκυμονεί κινδύνους, τόσο για την υγεία, όσο και για το περιβάλλον. Σε ό,τι αφορά τις πολιτικές διαχείρισης των απορριμμάτων, η Ελλάδα υστερεί σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η πλειοψηφία των απορριμμάτων διατίθεται σε χώρους ταφής αντί να γίνεται ανάκτησή τους.

Επιπλέον, υπάρχουν πολλοί χώροι ανεξέλεγκτης διάθεσης απορριμμάτων (ΧΑΔΑ) για τους οποίους η χώρα πληρώνει πρόστιμα παραβάσεων. Σήμερα, λειτουργούν 85 ΧΥΤΑ στην Ελλάδα οι οποίοι καλύπτουν το 97% των αναγκών. Μέχρι πρότινος οι ΧΥΤΑ ήταν η κύρια μορφή ταφής απορριμμάτων στην Ελλάδα, όμως με την ευρωπαϊκή οδηγία 1999/31 έχει απαγορευτεί η δημιουργία νέων ΧΥΤΑ και η κατασκευή μόνο ΧΥΤΥ, ενώ επιπλέον έχει επιβληθεί η μετατροπή όλων των υφιστάμενων ΧΥΤΑ σε ΧΥΤΥ.

ΧΥΤΥ είναι οι Χώροι Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων. Ως υπολείμματα εννοούμε τα σκουπίδια που έχουν υποστεί μία συγκεκριμένη επεξεργασία πριν καταλήξουν εκεί. Αρχικά, γίνεται διαλογή για είδη που πιθανόν ανακυκλώνονται. Κατόπιν, ότι περισσέψει συμπιέζεται για μείωση του όγκου και υποβάλλεται σε περαιτέρω επεξεργασία (καύση ή πυρόλυση). Το υπολειπόμενο της διαδικασίας αυτής ονομάζεται υπόλειμμα.

Με βάση την υφιστάμενη νομοθεσία οι διαδικασίες για την έγκριση και έκδοση άδειας λειτουργίας ενός ΧΥΤΥ περιλαμβάνουν:

1) Καταγραφή και μελέτη των υποψήφιων χώρων κατασκευής του έργου

Ως προς την καταλληλόλητα ενός χώρου εξετάζονται μερικές παράμετροι – κριτήρια που ταξινομούνται στις εξής κατηγορίες:

• Γεωλογικά

• Υδρογεωλογικά

• Χωροταξικά

• Περιβαλλοντικά

• Λειτουργικά

• Οικονομικά

2) Συγκρότηση από Περιφερειάρχη γνωμοδοτικής επιτροπής

Βάση των παραπάνω κριτηρίων γίνεται διαχωρισμός και αξιολόγηση ανάμεσα σε κατάλληλες και ακατάλληλες θέσεις για την χωροθέτηση του ΧΥΤΥ. Τα κριτήρια αποκλεισμού μπορούν να βασίζονται επίσης και σε νομοθετικούς περιορισμούς της εκάστοτε Περιφερειακής Ενότητας (ή άλλου δημόσιου φορέα). Πέραν των νομοθετικών περιορισμών, δύναται να συμπεριληφθούν περιορισμοί στα πλαίσια της ασφάλειας της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος.

Ο Κατάλληλος ΧΥΤΥ πρέπει να έχει τα εξής χαρακτηριστικά:

• Να είναι εναρμονισμένος με τη χρήση γης της περιοχής.

• Να υπάρχει προστασία από την ανεξέλεγκτη εκπομπή του παραγόμενου βιοαερίου.

• Να υπάρχει προστασία του επιφανειακού και υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα.

• Εύκολη πρόσβαση των απορριμματοφόρων.

3) Εκπόνηση Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων

Η ΜΠΕ ενός ΧΥΤΥ αναφέρεται στην εκτίμηση και αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, οι οποίες είναι πιθανόν να προκύψουν από την κατασκευή και λειτουργία του έργου. Βασίζεται στην ανάλυση των χαρακτηριστικών της εκάστοτε περιοχής τα οποία μπορεί να επηρεαστούν άμεσα ή έμμεσα από την δραστηριότητα του συγκεκριμένου έργου.

Πιο συγκεκριμένα:

• Παρουσιάζεται το είδος και η ποσότητα των υπολειμμάτων που θα διατίθενται.

• Γίνεται περιγραφή της υφιστάμενης κατάστασης τόσο του φυσικού όσο και του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος της ευρύτερης περιοχής του έργου.

• Γίνεται παρουσίαση του έργου ως προς τον τρόπο λειτουργίας του ώστε να γίνει απόλυτα κατανοητή η αλληλεπίδρασή του με το περιβάλλον.

• Παρουσιάζονται εναλλακτικές λύσεις.

• Γίνεται εκτίμηση των αναμενόμενων επιπτώσεων από την κατασκευή και λειτουργία του έργου και ακολουθούν τα συμπεράσματα για τις πιθανές επιπτώσεις στο εγγύτερο και ευρύτερο περιβάλλον της περιοχής.

• Γίνεται περιγραφή των μέτρων που προβλέπεται να ληφθούν προκειμένου να αποφευχθούν, να μειωθούν και εφόσον είναι δυνατόν να επανορθωθούν τυχόν σημαντικές δυσμενείς επιπτώσεις, στο εγγύτερο και ευρύτερο περιβάλλον της περιοχής.

• Περιγράφεται Σχέδιο Περιβαλλοντικής Διαχείρισης, το οποίο προτείνεται να εφαρμοσθεί για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής προστασίας του περιβάλλοντος.

Πρέπει να υπάρχει συμμόρφωση μεταξύ της ΜΠΕ με τον εκάστοτε Περιφερειακό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ)

4) Έγκριση Μελέτης Περιβαλλοντικών Όρων

Για την έναρξη λειτουργίας ενός ΧΥΤΥ απαραίτητη προϋπόθεση είναι η έκδοση της Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ). Η έκδοση της άδειας γίνεται όταν ο Φορέας Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦΟΣΔΑ) κάνει αίτηση στην τοπική Περιφέρεια και στο Υπουργείο Ενέργειας.

Σύμφωνα με την νομοθεσία, για τους χώρους υγειονομικής ταφής, η ΑΕΠΟ και η έγκριση λειτουργίας πρέπει να περιέχουν:

• Τον φορέα λειτουργίας του ΧΥΤΥ (ΦΟΣΔΑ).

• Την τοποθεσία και την κατηγορία του ΧΥΤΥ.

• Τον κατάλογο καθορισμένων τύπων αποβλήτων (συμπεριλαμβανομένων και αυτών στον Ευρωπαϊκό Κατάλογο Αποβλήτων) καθώς και τη συνολική τους ποσότητα που μπορούν να εναποτεθούν εκεί.

• Την εκτίμηση της διάρκειας λειτουργίας του ΧΥΤΥ.

• Την διάρκεια ισχύος της άδειας λειτουργίας.

• Τα έργα υποδομής που πρέπει να γίνουν στο ΧΥΤΥ, για τις εργασίες υγειονομικής ταφής και για τις διαδικασίες παρακολούθησης και ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων των σχεδίων έκτακτης ανάγκης, προσωρινές απαιτήσεις για την παύση λειτουργίας και τη μετέπειτα φροντίδα καθώς και τη διάρκειά της.

• Την υποχρέωση του φορέα λειτουργίας για υποβολή ετήσιας έκθεσης, όσον αφορά τους τύπους και τις ποσότητες των αποβλήτων προς διάθεση.

• Την υποχρέωση παροχής εγγύησης κατά την έγκριση λειτουργίας του ΧΥΤΥ καθώς και το ακριβές ύψος και η μορφή της χρηματικής εγγύησης.

5) Εκπόνηση Τεχνικής Μελέτης Κατασκευής

Για την εύρυθμη λειτουργία του ΧΥΤΥ είναι πρωτεύουσας σημασίας η τεχνική μελέτη των υποδομών του.

Οι ελάχιστες απαιτήσεις που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψιν κατά τον σχεδιασμό του είναι:

• Αντοχή και σταθερότητα των κατασκευών σε και ακραία καιρικά φαινόμενα.

• Ευαισθησίες σε μηχανικές καταπονήσεις.

• Οι επιπτώσεις που θα έχει στο περιβάλλον κατά την κατασκευή του.

• Στεγανότητα της κατασκευής τόσο στο κάτω όσο και στο άνω μέρος της.

Ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός κατασκευής ΧΥΤΥ πρέπει να περιλαμβάνει:

• Γενικές αρχές σχεδιασμού

• Τεχνική υποδομή και διαμόρφωση χώρου

• Έργα διαχείρισης όμβριων

• Αντιπυρική προστασία

• Συστήματα μόνωσης ΧΥΤΥ

• Έργα διαχείρισης βιοαερίου και διαχείριση στραγγισμάτων

• Τελική κάλυψη ΧΥΤΥ και μελλοντικές νέες χρήσεις του

• Οργάνωση και λειτουργία

• Έλεγχος, επιτήρηση και παρακολούθηση

• Μετέπειτα φροντίδα

Άρθρο της Κατερίνας Αγγελοπούλου | Διπλ. Πολιτικού Μηχανικού | Εταιρεία Delta Engineering – Σύμβουλοι Μηχανικοί | Τομέας Μελετών & Αδειοδοτήσεων Ιδιωτικών Έργων

Πηγή κεντρικής φωτογραφίας: Google