Rodias Terra: Τρεις κατοικίες με φουτουριστικό design, αναδύονται μέσα από τη γη, στην ύπαιθρο της Ροδιακής ενδοχώρας

Αφορμή και έμπνευση της παρούσας σύνθεσης, που ανέλαβε το αρχιτεκτονικό γραφείο konstantinos stathopoulos | KRAK. architects, αποτελεί ο τόπος και οι ιστορίες των ανθρώπων του. Στην καρδία της Ροδιακής υπαίθρου, μια οικογένεια, είχε το όραμα να δημιουργήσει ένα συγκρότημα τριών κατοικιών. Σκοπός του έργου είναι να παρέχει στους χρήστες μια αυθεντική σύνδεση με την τοπική ταυτότητα διαβίωσης και ταυτόχρονα να εντάξει τις απαιτήσεις ενός σύγχρονου τρόπου ζωής. Να παντρέψει την ηρεμία της φύσης με την λειτουργικότητα της σύγχρονης αρχιτεκτονικής.

Τα Δωδεκάνησα και ειδικότερα η Ρόδος αποτελεί ένα παλίμψηστο δομημένου χώρου, ήδη η δόμηση ξεκινάει από την Προϊστορική εποχή με κορύφωση στην Ελληνιστική εποχή και διατηρείται μια συνέχεια δόμησης μέχρι και την ύστερη Ιταλοκρατία. Επειτα από την σταδιακή ανάγνωση της Ροδιακής γής, γεννήθηκε η ιδέα, αλλά ταυτόχρονα και η ανάγκη της ανάπτυξης ενός διαλόγου, μιας γέφυρας, μεταξύ του παλιού και του νέου. Αυτή η αντίληψη ως θέση έδωσε την κατεύθυνση να κρατηθεί και να επανανοηματοδοτηθεί η ουσία της ανώνυμης αρχιτεκτονικής που συναντάμε στο Ροδιακό τοπίο. Στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική η συνθετική ανάπτυξη γεννιέται από μια προσθετική λογική όπου τα κτίσματα ακουμπούν το ένα στο άλλο και συντίθεται σιγά σιγά ως ένας “πολυκύτταρος οργανισμός”, ένας οικισμός.

Στο τοπίο ωστόσο σπάνια συναντάμε μεμονωμένες κατοικίες και ειδικότερα υψίκορμες, παρά μόνο εκκλησίες και ανεμόμυλους. Οι κυριότερες παρεμβάσεις στο τοπίο αφορούν κυρίως αποθήκες σιτηρών ή ζώων καθώς και τεχνικά έργα τα οποία συνήθως απαντώνται σε μια οριζόντια ανάπτυξη στην λογική του καθορισμού ορίων. Τα τοιχία αντιστήριξης που συναντούμε σε τεχνικά έργα και οι ελαφριές κατασκευές σκίασης που απαντώνται σε κτίσματα ανώνυμης αρχιτεκτονικής, αποτέλεσαν τα εννοιολογικά εργαλεία του σχεδιασμού.

Η χάραξη των τοιχίων προς την θέα είναι η πρώτη συμβολική και αφαιρετική χειρονομία που θα υποδηλώσει την δόμηση ενός τεχνητού ορίου και την ύπαρξη μιας ανθρωπογενούς επέμβασης. Ακολουθώντας την κατωφέρεια, τα τοιχία, αναπτύσσονται προσπαθώντας να “κυλήσουν” προς την θέα, να την καδράρουν. Η χωροθέτηση και των τριών κατοικιών γίνεται με τέτοιο τρόπο ώστε να ακολουθούν την κυρτότητα των υψομετρικών ανοίγοντας προς την θέα και την κατωφέρεια σε μια οργανική λογική τοποθέτησης.

“Η κτιριολογική ανάπτυξη των κατοικίων Α. και Γ. είναι τοπιακή, τα τοιχία από εμφανές σκυρόδεμα γεννιούνται ως ίχνος στο τοπίο και καταλήγουν ως τοιχία αντιστήριξης όπου οριοθετούν τους κλειστούς χώρους και την υπαίθρια διαμόρφωση με το ελαφρύ δίχτυ σκίασης. Η σύνθεση των χώρων ορίζεται συμβολικά από ένα ανεστραμμένο «Π» (ένα δοχείο ζωής)”.

Η κατοικία Β. αναπτύσσεται στους πρόποδες του λόφου· Δύο παράλληλα τοιχία γεννιούνται υπό κλίση από το έδαφος και κινούνται ανοδικά. Πλάθεται ένας έντεχνος βράχος, ο οποίος προτάσσει τον κορμό του προς την θέα, θυμίζοντας τις φιγούρες των τοπικών αιγών όπως στέκουν στο τοπίο. Το αποτέλεσμα αναδεικνύεται στο έντονο ελληνικό φως και παντρεύεται με το τοπίο, δημιουργώντας ένα ενοποιημένο περιβάλλον με σαφή χαρακτηριστικά και εναρμονισμένους χώρους κατοίκισης και φύτευσης. Η λογική των ανοιγμάτων έρχεται να συμβάλλει στην αίσθηση της κατοικίας ως πνευματικού καταφύγιου που θα εξυπηρετήσει στον επαρκή φωτισμό δροσισμό και ανάδειξη του περιβάλλοντος φυσικού κάλους.

Η φύση απλώνεται στον χρήστη ακολουθώντας το νοητό μονοπάτι του φωτός. Δημιουργείται ένα ξεχωριστό παιχνίδι από φως και σκιές, όπου ανάλογα με την θέση και ένταση του ήλιου, συντελεί σε ξεχωριστές εμπειρίες στην διάρκεια της ημέρας. Τα υλικά παίρνουν την πνοή από τους βραχώδεις σχηματισμούς του τοπίου, το χρώμα και την αδρότητα. Το εμφανές σκυρόδεμα αναδεικνύεται στο λαμπερό ελληνικό φως και λειτουργεί ως σύγχρονη πέτρα, προσδίδοντας ταυτόχρονα αντοχή και πλαστικότητα. Συντελείται έτσι ένας χαρακτήρας Δωρικός.

«Τα τοιχία και οι πλάκες είναι μετρήσιμα, όχι όμως η ψυχή του ανθρώπου. Συναντούμε συχνά χώρους που κατά τ’ άλλα έχουν σωστά μεγέθη και θα λέγαμε ότι είναι “λειτουργικοί”, ωστόσο δεν εμπνέουν τον χρήστη. Ο Νίκος Καζαντζάκης στην ‘Ασκητική’ σημειώνει ότι δεν είμαστε παρά αδύναμα όντα “καμωμένα από λάσπη και ονείρατα“. Την αδυναμία την καλύψαμε τοποθετώντας μια στέγη πάνω από το κεφάλι μας για προστασία, αλλά τι κάνουμε για τα όνειρα; Ένας χώρος έχει το δικαίωμα αλλά κυρίως το χρέος να μην “κακομαθαίνει” τον χρήστη αλλά να τον εμπνέει, να του δίνει τη δυνατότητα να εξελιχθεί πνευματικά και να αποτελεί μια αρχιτεκτονική εμπειρία», περιγράφει ο αρχιτέκτονας, κ. Κωνσταντίνος Σταθόπουλος.

Στοιχεία & Συντελεστές έργου:

Τίτλος έργου: Rodias Terra, Τυπολογία: Εξοχικές κατοικίες | Μελέτη, Τοποθεσία: Ρόδος – Ελλάδα, Αρχιτεκτονική μελέτη: konstantinos stathopoulos | KRAK. architects, Υπεύθυνος μελέτης: Κωνσταντίνος Σταθόπουλος, Μελέτη εφαρμογής: Kωνσταντίνος Σταθόπουλος & Άγγελος Κιούλος, Στατική μελέτη: Γεώργιος Σαράντης, Μηχανολογική μελέτη: Αλέξανδρος Μασσόν, Κείμενο παρουσίασης – Φωτορεαλιστικές απεικονίσεις: konstantinos stathopoulos | KRAK. architects

English description: The inspiration and foundation of this project, by konstantinos stathopoulos | KRAK. architects, stem from the land itself and the stories of its people. At the heart of the Rhodian countryside, a family envisioned creating a complex of three residences. The purpose of this project is to provide its users with an authentic connection to the local way of life, while integrating the demands of a contemporary lifestyle, a union of nature’s tranquility with the functionality of modern architecture.

The Dodecanese, and Rhodes in particular, represent a palimpsest of built space, with a history of construction dating back to prehistoric times, reaching its zenith in the Hellenistic era, and maintaining a continuous development through the late Italian occupation. After a gradual reading of the Rhodian land, an idea was born, along with a necessity to foster a dialogue, a bridge, between the old and the new. This concept became a guiding principle: to preserve and reinterpret the essence of anonymous architecture that characterizes the Rhodian landscape. In traditional architecture, the compositional logic emerges from an additive approach, where buildings lean on one another, gradually forming a “multi-cellular organism”, a settlement.

In the landscape, however, one rarely encounters isolated residences, especially of a vertical nature; only churches and windmills break the horizon in this manner. The main interventions in the landscape involve grain or livestock storage buildings and technical structures, often spread horizontally, delineating boundaries. The retaining walls found in technical works and the light shading structures common in anonymous architecture served as the main conceptual tools in the design. The alignment of walls towards the view becomes the first symbolic and abstract gesture, marking the creation of an artificial boundary and the presence of human intervention. Following the slope, the walls “roll” towards the view, framing it. The placement of the three residences is such that they follow the curvature of the elevation, opening toward the view and descending in an organic layout.

“The architectural development of Residences A and C is topographic, the exposed concrete walls emerge as traces in the landscape and evolve into retaining walls, defining the enclosed spaces and the outdoor arrangements with a light shading mesh. The composition of spaces is symbolically represented by an inverted greek letter ‘Π’, a ‘life pot’”.

Residence B rises at the foot of the hill; two parallel walls emerge from the ground at an angle, ascending. An artificial rock is formed, leaning towards the view, reminiscent of the local goats standing on the hillside. The outcome is highlighted by the intense Greek light, merging with the landscape to create a unified environment, with distinct characteristics and harmonized spaces of living and vegetation. The arrangement of openings contributes to the feeling of the residence as a spiritual sanctuary, offering ample light, cooling, and a connection to the surrounding natural beauty.

Nature unfolds before the user, following the imagined path of light. A unique play of light and shadow is created, offering distinct experiences throughout the day as the position and intensity of the sun change. The materials draw their breath from the rocky formations of the landscape, their color and roughness. Exposed concrete glows under the brilliant Greek light, serving as a modern stone that imparts both strength and fluidity. Thus, a Doric character is achieved.

“Walls and slabs are measurable, yet the human soul is not. We often encounter spaces that have correct dimensions and might be termed “functional,” yet they fail to inspire the user. Nikos Kazantzakis, in Askitiki, writes that we are but fragile beings ‘made of mud and dreams’.  We covered our fragility by placing a roof over our heads for shelter, but what do we do for our dreams? A space has not only the right but also the duty to inspire its user, to challenge them, to enable their spiritual growth, and to become an architectural experience”, describes Architect Konstantinos Stathopoulos.

Facts & Credits:

Project title: Rodias Terra, Project type: Holiday residences | Study, Location: Rhodes – Greece, Architecture firm: konstantinos stathopoulos | KRAK. architects, Lead Architect: Konstantinos Stathopoulos, Concept design: Konstantinos Stathopoulos & Angelos Kioulos, Civil engineer: Giorgos Sarantis, MEP engineer: Alexandros Masson, Text description – 3d visuals: konstantinos stathopoulos | KRAK. architects