Pénde Natura Residences: Ένα νησιώτικο καταφύγιο στη Σέριφο που τιμά την τοπική αρχιτεκτονική, αγκαλιάζοντας τον ήλιο & τη θαλάσσια αύρα

Τo συγκρότημα Pénde Natura Residences βρίσκεται στην περιοχή Χωματοβούνι, στο νότιο τμήμα της Σερίφου. Το συγκρότημα είναι χτισμένο σε ένα άγονο άγριο τοπίο στους πρόποδες ενός γυμνού και επιβλητικού βουνού με ανεμπόδιστη θέα προς τη θάλασσα. Αποτελείται από δύο ανεξάρτητες μικρές κατοικίες που βρίσκονται σε επαφή μεταξύ τους, το Keli και το Mandri. Τον σχεδιασμό και την κατασκευή υπογράφει το αρχιτεκτονικό γραφείο C-O lab.

Το Keli αποτελείται από δύο ανακαινισμένα υφιστάμενα κτίσματα προ του 1955, γνωστά ως ‘κελιά’, από όπου η πρώτη κατοικία πήρε και το όνομα της. Τα κελιά συναντώνται στα περισσότερα νησιά των Κυκλάδων και είναι μικρά πέτρινα κτίσματα που χρησιμοποιούσαν οι αγρότες για την ανάπαυσή τους, την αποθήκευση των εργαλείων και την αποθήκευση των σιτηρών μετά τον θερισμό. Στόχος του σχεδιασμού ήταν η μεταμόρφωση των δύο αυτών μικρών κελιών, συνολικού εμβαδού 30 τ.μ., σε μία καλοκαιρινή εξοχική κατοικία.

Το ένα κελί περιλαμβάνει μόνο ένα μεγάλο κτιστό κρεβάτι και ένα κτιστό πάγκο για να αφήνει ο επισκέπτης τις αποσκευές του, ενώ το δεύτερο κελί, το οποίο είναι χτισμένο μέσα στο βράχο, περιλαμβάνει το λουτρό. Προκειμένου να μην αλλοιωθεί ο χαρακτήρας των κτισμάτων, οι δύο χώροι δεν συνδέθηκαν εσωτερικά και διατηρήθηκαν κατά το δυνατόν οι μικρές διαστάσεις των ανοιγμάτων.

Η κουζίνα, η τραπεζαρία και το καθιστικό της κατοικίας βρίσκονται στον εξωτερικό χώρο, κάτω από τη μεγάλη ξύλινη πέργκολα, ακολουθώντας το concept ότι η ζωή το καλοκαίρι είναι έξω στη φύση ενώ τα τετραγωνικά του κλειστού χώρου μπορούν να περιοριστούν στο ελάχιστο.

Το Mandri είναι νέα κατασκευή, η οποία όμως ακολουθεί το ίχνος ενός παλαιού μαντριού. Πρόκειται για τη δεύτερη και μεγαλύτερη κατοικία του συγκροτήματος, με εμβαδόν ~90τμ. Αποτελείται επίσης από δύο όγκους: ο ένας περιλαμβάνει μία μεγάλη κουζίνα και ένα δωμάτιο-ντουλάπα και ο δεύτερος περιλαμβάνει ένα άνετο χτιστό κρεβάτι, χτιστό καθιστικό και το λουτρό.

Προκειμένου το νέο κτίριο να «χάνεται» στο τοπίο αλλά και να είναι σε αρμονία με το Keli, με το οποίο βρίσκεται σε επαφή, αποφασίστηκε η βεράντα της  κατοικίας να έρθει υψομετρικά στην ίδια στάθμη με τη γη και η πίσω πλευρά να θαφτεί εντελώς στον βράχο.

Για το λόγο αυτό στην κουζίνα και στο λουτρό έχουν σχεδιαστεί σχισμές στην οροφή που ενισχύουν το φωτισμό των χώρων. Στον εξωτερικό χώρο έχει τοποθετηθεί η τραπεζαρία και ένα χτιστό καθιστικό σε υποβάθμιση, ούτως ώστε να μην εμποδίζει τη θέα από το εσωτερικό της κατοικίας.  Παρότι οι δύο κατοικίες βρίσκονται σε επαφή, οι εξωτερικές διαμορφώσεις και η είσοδος σε καθεμία έχουν μελετηθεί έτσι, ώστε να εξασφαλίζεται απόλυτα η ιδιωτικότητά τους.

Η επιλογή των υλικών και για τις δύο κατοικίες έγινε με σεβασμό στο περιβάλλον και την παράδοση του νησιού και με στόχο την καλύτερη δυνατή ένταξη τους στο τοπίο. Για τις εξωτερικές τοιχοποιίες επιλέχθηκε ανεπίχριστη λιθοδομή και χρωματιστός σοβάς σε γήινες αποχρώσεις (στο χρώμα του πηλού στο Keli και γκρι-μπεζ στο Mandri), ενώ εσωτερικά οι τοίχοι επιχρίονται με λευκό πατητό σοβά.

Tα δάπεδα εσωτερικά και εξωτερικά καθώς και όλα τα χτιστά έπιπλα (καθιστικά, κρεβάτια, κουζίνες) είναι από γκρι τσιμεντοκονία. Οι οροφές στους χώρους ύπνου και των δύο κατοικιών ακολουθούν την παραδοσιακή τεχνοτροπία, δηλαδή δοκούς καστανιάς και ντόπιο καλάμι τοποθετημένο 45 μοίρες εναλλάξ (ψαροκόκαλο). Οι εξωτερικοί χώροι και των δύο κατοικιών στεγάζονται με πέργκολα από αποφλοιωμένους κορμούς καστανιάς και καλάμι.

Στοιχεία & Συντελεστές έργου:

Τίτλος έργου: Pénde Natura Residences, Τυπολογία: Συγκρότημα εξοχικών κατοικιών, Τοποθεσία: Χωματοβούνι – Σέριφος – Κυκλάδες – Ελλάδα, Αρχιτεκτονική μελέτη: C-O lab (Όλγα Κτενά + Μαριλένα Ελληνικάκη), Στατική μελέτη: Κυριάκος Ζαρκάδης & Συνεργάτες, Μηχανολογική μελέτη: Χρήστος Μπανιωτόπουλος, Styling: C-O lab (Όλγα Κτενά), Κατασκευή: C-O lab (Χρήστος Σιαντριβανόπουλος), Eπιφάνεια: 114 τ.μ., Στάδιο: Ολοκληρωμένο, Κείμενο παρουσίασης: C-O lab, Φωτογραφίες: Αλέξανδρος Βουτσινάς

English description: Located in the Chomatovouni region, in the southern part of Serifos, the Pénde Natura Residences complex is nestled within an arid, wild landscape at the foot of a barren and imposing mountain, offering unobstructed views of the Aegean Sea. The complex consists of two independent small dwellings built adjacent to one another: Keli and Mandri. The architectural design and construction are signed by the studio C-O lab.

Keli comprises two renovated existing structures dating prior to 1955, traditionally known in the Cyclades as “kelia” (cells), from which the first residence takes its name. Typically scattered across most Cycladic islands, these cells are small stone structures that local farmers historically used for resting, storing tools, and housing grain after the harvest.

The primary objective of the architectural concept was to transform these two compact cells, totaling an area of 30 square meters, into a summer holiday home. One cell accommodates solely a large built-in bed and a concrete bench for guests’ luggage, while the second cell, which is carved directly into the rock face, houses the bathroom.

To preserve the authentic character of the original structures, the two spaces were deliberately not connected internally, and the minimal dimensions of the original openings were strictly maintained. Following the core philosophy that summer life unfolds outdoors in nature—allowing indoor areas to be pared down to the absolute essentials—the residence’s kitchen, dining area, and living room are situated entirely outdoors beneath a generous wooden pergola.

Mandri is a brand-new construction that traces the footprint of a pre-existing old stable (“mandri”). It stands as the second and larger residence of the complex, spanning approximately 90 square meters. Mirroring the layout of its neighbor, it also consists of two distinct volumes: one encompasses a spacious kitchen and a walk-in closet, while the second features a comfortable built-in bed, a built-in lounge area, and a bathroom.

To ensure the new structure seamlessly recedes into the landscape and maintains complete visual harmony with Keli, the residence’s veranda was brought to the exact elevation grade of the natural terrain, while its rear side is entirely embedded into the rock. Consequently, longitudinal skylight slits were integrated into the ceilings of the kitchen and bathroom to enhance natural illumination.

The outdoor space features a dining area and a sunken built-in seating lounge, intentionally lowered to safeguard unobstructed views from the interior of the house. Although the two residences are adjacent, their outdoor layouts and entrances have been meticulously planned to guarantee absolute privacy for both.

The selection of materials for both residences was guided by profound respect for the environment and the island’s vernacular tradition, aiming for the smoothest possible integration into the natural surroundings. For the exterior walls, unrendered stone masonry was combined with colored plaster in earthy tones—clay-colored for Keli and a grey-beige hue for Mandri—while the interior walls are finished in a smooth white traditional plaster (“patiti”).

Both internal and external floors, as well as all built-in furniture (lounges, beds, and kitchens), are crafted from grey micro-cement. The ceilings in the bedrooms honor traditional craftsmanship, utilizing chestnut beams and locally sourced reeds arranged meticulously at a 45-degree alternating angle to form a herringbone pattern (“psarokokalo”). Finally, the expansive outdoor living areas of both residences are sheltered by pergolas made of peeled chestnut logs and natural reeds.

Facts & Credits:

Project title: Pénde Natura Residences, Typology: Summer holiday home, Location: Chomatovouni – Serifos Island – Cyclades – Greece, Architectural design: C-O lab (Olga Ktenà + Marilena Ellinikaki), Structural engineering: Kyriakos Zarkadis & Partners, E/M engineering: Christos Mpaniotopoulos, Styling: C-O lab (Olga Ktenà), Construction: C-O lab (Christos Siantrivanopoulos), Total Surface: 114sqm, Status: Completed, Text description: C-O lab, Photography: Alexandros Voutsinas