My Street: Η νέα ψηφιακή εφαρμογή για τον έλεγχο της αυθαίρετης χρήσης κοινόχρηστων χώρων – Τι πρέπει να γνωρίζουμε;

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αφορούν στη βιώσιμη κινητικότητα μέσα στις πόλεις είναι και η παράνομη κατάληψη του δημόσιου και κοινόχρηστου χώρου κι αυτό γιατί τα τελευταία χρόνια έχει επικρατήσει μια εμπορευματική – καταναλωτική λογική για τους δημόσιους χώρους, μετατρέποντας τους καταχρηστικά σε ιδιωτικούς χώρους και περιορίζοντας την παραμονή των πολιτών σε αυτούς. Αυτό συμβαίνει κυρίως, λόγω της ανοχής των Δήμων που παραχωρούν τμήματα των χώρων σε επιχειρήσεις, οι οποίες δεν τηρούν τη νομοθεσία.

Όμως, οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν ότι σύμφωνα με την πολεοδομική νομοθεσία, όλοι αυτοί οι χώροι οφείλουν να είναι ανοιχτοί, να έχουν σε αυτούς πρόσβαση όλοι οι πολίτες και να αποτελούν κατά κανόνα ιδιοκτησίες του δημοσίου και κατ΄ εξαίρεση επιτρέπονται περιορισμένες κατασκευές και εγκαταστάσεις, προς εξυπηρέτηση του κοινωνικού συνόλου.

Η πολιτεία προκειμένου να βάλει έναν φραγμό στην αυθαιρεσία των επιχειρήσεων έθεσε σε λειτουργία από τις 7 Αυγούστου 2025 μια νέα ηλεκτρονική εφαρμογή το «mystreet» του ν. 5188/2025 κατά τα πρότυπα της εφαρμογής «mycoast» για την παράνομη χρήση της παραλίας, που συνέβαλε στην προστασία του δημόσιου χώρου και στην ελεύθερη πρόσβαση στις ακτές

Με αυτόν τον τρόπο ο πολίτης θα μπορεί απλά, μέσω κινητού τηλεφώνου να υποβάλλει καταγγελία προς τον αρμόδιο Δήμο, σε περίπτωση που διαπιστώνει αυθαίρετη χρήση, ως προς την τοποθέτηση τραπεζοκαθισμάτων, σταντ και άλλων κατασκευών των καταστημάτων, σε κοινόχρηστους χώρους εκτός αιγιαλού.

Για αυτό, θα πρέπει οι πολίτες να γνωρίζουν ποιες είναι οι βασικές αρχές που ισχύουν για τους δημόσιους κοινόχρηστους χώρους, τί επιτρέπεται και τί απαγορεύεται σε αυτούς, τι πρέπει να κάνουν οι Δήμοι καθώς επίσης πως μπορούν να υποβάλουν μία καταγγελία.

Ποιοι χώροι είναι δημόσιοι κοινόχρηστοι χώροι εντός πόλης;

Σύμφωνα με το σχέδιο πόλης σε κάθε πόλη υπάρχουν ελεύθεροι και πράσινοι χώροι, εκτάσεις χωρίς κτίρια, δρόμοι, πεζόδρομοι, πλατείες, παιδικές χαρές, οι ακτές, οι ανοιχτοί αρχαιολογικοί χώροι, τα πάρκα ή άλση, οι κήποι, οι ανοιχτές και χωρίς κτίρια αθλητικές εγκαταστάσεις, όλοι αυτοί οι χώροι οφείλουν να είναι ανοιχτοί, να έχουν σε αυτούς πρόσβαση όλοι οι πολίτες και να αποτελούν κατά κανόνα ιδιοκτησίες του δημοσίου ή οργανισμών του δημοσίου.

Οι ελεύθεροι και πράσινοι χώροι χαρακτηρίζονται από τη νομοθεσία πρωτίστως κοινόχρηστοι χώροι. Επίσης ως τμήματα των δρόμων και ως κοινόχρηστα λογίζονται και τα πεζοδρόμια.

Ποιες είναι οι βασικές αρχές που ισχύουν για τους δημόσιους χώρους και πρέπει να γνωρίζει ο πολίτης;

1. Στα πεζοδρόμια να υπάρχει ελεύθερη κίνηση των πεζών σε λωρίδα ελάχιστου πλάτους 1,50 µ. τουλάχιστον.

2. Στους πεζόδροµους θα πρέπει να εξασφαλίζεται η ασφαλής διέλευση των πεζών και οχημάτων εκτάκτου ανάγκης. Επίσης θα πρέπει να αφήνεται ελεύθερος χώρος διέλευσης πεζών µπροστά από την ρυµοτοµική γραµµή πλάτος 1,50 µ.

3. Τα κινητά επί των όψεων προστεγάσµατα πρέπει να είναι σύµφωνα µε τα προβλεπόµενα από τις πολεοδομικές διατάξεις .

4. Στους κοινόχρηστους χώρους δεν επιτρέπεται καµιά µόνιµη κατασκευή (προστεγάσµατα, στέγαστρα, ανεµοφράκτες κλπ). Όποια κατασκευή, σκίαστρο ή οµπρέλα πρέπει να είναι κινητή και σχετικά εύκολα µετακινούµενη.

5. Δεν επιτρέπεται γενικά η τοποθέτηση οποιασδήποτε συσκευής (ψυγεία, πάγκοι, ντουλάπια κλπ).

6. Δεν επιτρέπεται η τοποθέτηση οποιασδήποτε κατασκευής, έστω και κινητής που να αλλοιώνει το δάπεδο των πεζοδρόµων και των κοινοχρήστων χώρων.

7. Σε όλο το μήκος της ελεύθερης ζώνης διέλευσης των πεζών θα πρέπει να υπάρχει ελεύθερο ύψος ίσο με 2,20 μ. (απολύτως ελεύθερο από οποιοδήποτε εμπόδιο (μαρκίζες, επιγραφές, σημάνσεις, πινακίδες, τέντες κ.λ.π.).

Οι Δήμοι έχουν δικαίωμα να προσθέσουν κι άλλες κανονιστικές διατάξεις για την καλύτερη διαχείριση των κοινοχρήστων χώρων.

Τι απαγορεύεται εντός κοινοχρήστου χώρου;

Από τη Πολεοδοµική Νοµοθεσία, όπως και από σχετική νοµολογία του Συµβούλιου Επικρατείας, είναι ξεκάθαρο ότι στους κοινόχρηστους χώρους επιτρέπονται µόνο µερικές µικρές ή ελαφρές κατασκευές και ο απαραίτητος αστικός εξοπλισμός, για την παραμονή των πολιτών σε αυτούς. Όλες οι κατασκευές πραγµατοποιούνται από τον Δήµο ή από ιδιωτικούς φορείς µετά από έγκριση του Δήµου.

Απαγορεύεται η κατασκευή κτιρίων, περιφράξεων, στεγάστρων µε µόνιµες κατασκευές, που εξυπηρετούν ιδιωτικές χρήσεις όπως αναψυκτήρια – εστιατόρια. Έτσι είναι αυθαίρετες, όλες οι ξύλινες μόνιμες ή ημιμόνιμες κατασκευές οι οποίες δημιουργούν κλειστούν χώρους, είτε με πλαστικά φύλλα (νάιλον), είτε με τζάμι, είτε με οποιονδήποτε άλλο τρόπο, που ουσιαστικά επεκτείνουν τον κλειστό χώρο των καταστημάτων σε κοινόχρηστους χώρους (π.χ. πεζοδρόμια, παραλίες κλπ.) και που έχουν κατακλύσει τα τελευταία χρόνια τις πλατείες και τους πεζόδροµους.

Τι εγκαταστάσεις επιτρέπονται εντός των δημόσιων κοινοχρήστων χώρων;

Από την πολεοδομική νομοθεσία όπως και από τη σχετική νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) είναι ξεκάθαρο ότι στους κοινόχρηστους χώρους επιτρέπονται μόνο μερικές κατηγορίες μικρών κατασκευών και εγκαταστάσεων, όπως :

1) Επιτρεπόμενες κατασκευές

α) Διαµόρφωση του εδάφους, όπως κλίµακες, τοίχοι, διάδροµοι, κεκλιµένα επίπεδα, µηχανικά µέσα κάλυψης υψοµετρικών διαφορών, καθώς και κατασκευές για την εξυπηρέτηση ατόµων µε αναπηρία ή/ και εµποδιζόµενων ατόµων,

β) Εξωραϊσµό και την αισθητική τους αναβάθµιση, τον εξοπλισµό και την ασφάλειά τους και γενικά κατασκευές για την εξυπηρέτηση του προορισµού των χώρων αυτών,

γ) Λυόµενες και προσωρινές κατασκευές (για συγκεκριμένο σκοπό και χρονικό διάστημα π.χ. Χριστουγεννιάτικο Χωρίο).

δ) Κατασκευές για τη λειτουργία και την εξυπηρέτηση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς (π.χ. στάση λεωφορείου).

2) Επιτρεπόμενες εγκαταστάσεις

α) Κατασκευές δικτύων υποδοµής και εγκαταστάσεων κοινής ωφέλειας

β) Εγκατάσταση σταθµών µέτρησης ατµοσφαιρικής ρύπανσης, θορύβου και µετεωρολογικών παραµέτρων µε τον αναγκαίο εξοπλισµό .

γ) Υπέργειοι και υπόγειοι σταθµοί διανοµής ή µέτρησης και ρύθµισης φυσικού αερίου.

δ) Η εγκατάσταση κεντρικών λεβήτων ή µονάδων Συµπαραγωγής Ηλεκτρισµού και Θερµότητας Υψηλής Αποδοτικότητας (ΣΗΘΥΑ) για τηλεθέρµανση.

Τι γίνεται όταν οι επιχειρηματίες καταλαμβάνουν παράνομα τον κοινόχρηστο χώρο;

Οι δημοτικές αρχές έχουν υποχρέωση να απομακρύνουν τέτοιες αυθαίρετες κατασκευές (τέντες, τζάμια, νάιλον, δοκάρια κλπ.), που μειώνουν τους κοινόχρηστους χώρους και, εφόσον έχουν δώσει άδειες για τέτοιες εγκαταστάσεις, οφείλουν να τις ανακαλέσουν για λόγους δημοσίου συμφέροντος που αφορούν την τήρηση του Συντάγματος και των πολεοδομικών διατάξεων.

Ποιος έχει την ευθύνη για την καθαριότητα, συντήρηση και διαχείριση των κοινοχρήστων χώρων της πόλης και των οικισμών;

Την αρμοδιότητα την έχει ο Δήμος, ο οποίος έχει τη δυνατότητα να διαμορφώνει, να συντηρεί και να εκμεταλλεύεται το χώρο, διαφυλάττοντας όμως τον δημόσιο χαρακτήρα του. Ο κάθε Δήμος ψηφίζει τον κανονισμό λειτουργίας των κοινοχρήστων χώρων με τον οποίο καθορίζει τι επιτρέπεται στη χρήση των χώρων αυτών, σύμφωνα με το ισχύον Πολεοδομικό Σχέδιο.

Πως λειτουργεί η εφαρμογή καταγγελιών «mystreet»;

Η εφαρμογή «mystreet» διατίθεται δωρεάν και μπορεί να εγκατασταθεί σε έξυπνες κινητές συσκευές με λειτουργικό Android ή iOS, όπως ταμπλέτες, κινητά τηλέφωνα και άλλες αντίστοιχες συσκευές των ενδιαφερομένων. Η καταγγελία μπορεί να είναι επώνυμη ή ανώνυμη πάντα με τη χρήση κωδικών taxis.

Ο ενδιαφερόμενος, μέσω του χάρτη που διαθέτει η εφαρμογή, μπορεί να δει τα επιτρεπτά όρια της έκτασης που παραχωρήθηκαν στο κατάστημα και να προβεί σε καταγγελία αν διαπιστώσει παραβίαση των ορίων. Όλες οι καταγγελίες που έχουν υποβληθεί εμφανίζονται στο Μητρώο Κοινόχρηστων Χώρων, προκειμένου να εξεταστούν από τον αρμόδιο Δήμο και να ενεργήσουν άμεσα για την συμμόρφωση του παραχωρησιούχου.

Άρθρο της Γραμματής Μπακλατσή | Τοπογράφου – Πολεοδόμου Μηχανικού

baklatsi@yahoo.gr