Μια υπέροχη αγροικία μας υπενθυμίζει την αξία της παράδοσης, υπογραμμίζοντας την ομορφιά του ονειρικού Κυθηραϊκού τοπίου

Η κατοικία βρίσκεται στις Σπηλίες Κυθήρων και αποτελεί ένα χαρακτηριστικό δείγμα παραδοσιακής αρχιτεκτονικής του νησιού. Χρονολογείται περίπου στο 1910 και αρχιτεκτονικά στοιχεία όπως οι πέτρινοι τοίχοι, οι παχιές καμινάδες και τα μικρά ανοίγματα μαρτυρούν τον παραδοσιακό της χαρακτήρα και τη φρουριακή της φύση. Η κατοικία αποτελείται από το κύριο κτίσμα, το οποίο αποτελούσε ιστορικά την κατοικία της οικογένειας καθώς και από ένα βοηθητικό κτίσμα, το οποίο χρησίμευε για την παραγωγή και το ψήσιμο του ψωμιού της οικογένειας.

Κατά τη διάρκεια της μακράς της ζωής, η κατοικία είχε υποστεί παρεμβάσεις και φθορές, οι οποίες αλλοίωναν τον αρχιτεκτονικό της χαρακτήρα. Επομένως, ένας από τους κυριότερους στόχους της παρέμβασης, που ανέλαβε ο αρχιτέκτονας Παναγιώτης Παπανικολάου, σε στενή συνεργασία με την εταιρεία M3 Κύθηρα ήταν η αποκατάσταση της εξωτερικής της μορφής, σύμφωνα με την αρχική της κατάσταση και την αρχιτεκτονική γλώσσα της τοπικής παραδοσιακής αρχιτεκτονικής.

Σε επίπεδο κάτοψης, τα δύο εμπρόσθια δωμάτια της κατοικίας ενώθηκαν προκειμένου να σχηματιστεί ένας ενιαίος χώρος, ο οποίος φιλοξενεί το καθιστικό, την κουζίνα και τον χώρο του φαγητού ενώ το δευτερεύον κτίσμα μετατράπηκε σε ξενώνα, διατηρώντας όμως τον φούρνο, ο οποίος αποτελεί το κυριότερο του χαρακτηριστικό. Καθώς η κατοικία βρίσκεται σε επικλινές τοπίο, μια διαδρομή με διαφορετικά επίπεδα και σκαλοπάτια οδηγεί προς την αυλή, αποκαλύπτοντας σταδιακά τη θέα προς το Κυθηραϊκό τοπίο.

“Η αυλή αποτελεί τον πυρήνα της σύνθεσης, δημιουργώντας παράλληλα διάλογο μεταξύ των δυο κτισμάτων”.

Τα δύο κτίσματα, ενοποιούνται νοητά μέσω μιας μια λεπτής πέργκολας με καλαμωτή, η οποία διαφοροποιείται από τις βαριές υφιστάμενες κατασκευές, παρέχοντας σκίαση και παράλληλα δημιουργώντας ένα κάδρο προς το τοπίο.

Μορφολογικά διατηρήθηκαν όλα τα παραδοσιακά στοιχεία της κατοικίας, ενώ οι καμινάδες, οι οποίες είχαν σχεδον καταρρεύσει, επανασχεδιάστηκαν σύμφωνα με το τοπικό αρχιτεκτονικό λεξιλόγιο. Παράλληλα, ήταν σημαντικο να ξεχωρίσουν ογκομετρικά οι μεταγενέστερες προσθήκες, προκειμένου να αναδειχθούν οι κύριοι όγκοι της κατοικίας και να δημιουργηθεί μια ιεραρχία μεταξύ πρωτευόντων και δευτερευόντων όγκων.

Αναφορικά με την υλικότητα, χρησιμοποιήθηκαν παραδοσιακά φυσικά υλικά, όπως πέτρινες πλάκες στα δάπεδα, έγχρωμος πατητός σοβάς στην εξωτερική τοιχοποία και πατητή τσιμεντοκονία στους χώρους των λουτρών, προκειμένου να δοθεί διαχρονικός χαρακτήρας στη σύνθεση. Η «ήσυχη» χρωματική παλέτα η οποία επιλέχθηκε, αποσκοπεί στην ομαλή ένταξη του κτιρίου στο τοπίο, λειτουργώντας παράλληλα αρμονικά και με τα σημαντικά αρχιτεκτονικά στοιχεία του κτιρίου, όπως το πέτρινο δάπεδο και την ξύλινη οροφή.

Στοιχεία & Συντελεστές έργου:

Τίτλος έργου: Αγροικία στα Κύθηρα, Τυπολογία: Ανακαίνιση & αποκατάσταση παραδοσιακής κατοικίας, Τοποθεσία: Κύθηρα – Ελλάδα, Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός & Σχεδιασμός ειδικών κατασκευών: Παναγιώτης Παπανικολάου, Στατική μελέτη & Έκδοση άδειας μικρής κλίμακας: Σωτήρης Μαγουλάς (M3 Κύθηρα), Κατασκευή: M3 Κύθηρα, Επιφάνεια: 100 τ.μ., Περίοδος μελέτης & κατασκευής έργου: 2019 – 2023, Κείμενο παρουσίασης – Φωτογραφίες: Παναγιώτης Παπανικολάου

English description: Architect Panagiotis Papanikolaou, in close collaboration with M3 Kythera Architecture & Construction Company, completed the restoration and the redesign of a rural house, located in the small village of Spilies, in Kythera Island, respecting the existing traditional building, maintaining its soul and enhancing its character while, also, adapting it to the contemporary needs of everyday life.

The house is a typical sample of the island’s rural traditional architecture. It dates back to 1910 and architectural elements such as the stone walls, the thick chimneys and the small openings are evident characteristics of its fortified nature. The complex consists of the main building, which was historically the house of the family and a smaller building that the family used for producing and baking bread.

During its long life, the house had suffered from several interventions that had altered its architectural character. Therefore, one of the main goals of the intervention was to restore the house’s exterior form according to its original state and the local architectural language.

In terms of plan, the two front rooms of the main house were joined, now forming a unified space that hosts the living space, the kitchen and the dining area, while the secondary building was transformed into a guest house, retaining its traditional wood fired oven that remains its most important element.

“As the house is located on a sloping landscape, a route with several levels and steps leads to the courtyard, gradually revealing the view towards the Kytherean landscape”.

The courtyard, which is formed between the two buildings creates a dialogue between them and becomes the core of the composition. The two buildings are also joined with a lightweight steel pergola which differentiates itself from the existing heavy structures and provides shade, while also creating a framed view towards the landscape.

Morphologically, all the traditional elements of the house were retained, while the chimneys, that had almost collapsed, were redesigned according to the local architectural vocabulary. Moreover, it was also important to differentiate volumetrically the small latter additions that had occurred through the years. Therefore, the height of the additional volume was reduced, creating a hierarchy of main and secondary volumes.

Natural, traditional materials such as stone tiles for the floor, colored plaster for the exterior walls and forged cement for the bathroom walls, were preferred in order to give a timeless quality to the design.

The “quiet” color palette that was selected, aims to integrate the buildings with the existing landscape externally, while it also works in harmony with the important architectural elements of the house internally, such as the stone tiles and the timber roof.

Facts & Credits:

Project title: Rural house in Kythera, Typology: Traditional house | Renovation & Restoration, Location: Kythera Island – Greece, Architectural Design & Custom Furniture: Panagiotis Papanikolaou, Structural Design & Planning permission application: Nikolaos Magoulas (M3 Kythera), Construction: M3 Kythera, Size: 100sqm, Period of design & construction: 2019 – 2023, Text description – Photography: Panagiotis Papanikolaou