Στην Ακαδημία Πλάτωνος το πρώτο «πράσινο» μουσείο της Ελλάδας, με την «υπογραφή» του γραφείου Tsolakis Architects

Το αρχιτεκτονικό γραφείο Tsolakis Architects κέρδισε το πρώτο βραβείο στον πανελλήνιο ανοιχτό αρχιτεκτονικό διαγωνισμό ιδεών για την κατασκευή του Αρχαιολογικού Μουσείου Αθηνών. Η αρχιτεκτονική προσέγγιση του σχεδίου υποστηρίζει την καινοτομία του συγκεκριμένου μουσείου καθώς δίνει έμφαση στην τοπογραφία, την πολεοδομία και τη δημόσια αρχαιολογία, αφού ενσωματώνει δημιουργικά τόσο τους άξονες του τοπίου, όσο και την πολεοδομία της πόλης, ενώ αγκαλιάζει αφενός τα αρχαιολογικά ευρήματα εντός του χώρου, αφετέρου τη σχέση ανοικτού και κλειστού, δημόσιου και ιδιωτικού.

Το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο των Αθηνών επικεντρώνεται στην αρμονική συμβίωση δύο αντικρουόμενων δυνάμεων της περιοχής. Από τη μία, η αδιαπέραστη και συνεχής μάζα της πόλης και από την άλλη το περίκλειστο άλσος της Ακαδημίας Πλάτωνος με τις αρχαιολογικές ανασκαφές. Το κτιριολογικό πρόγραμμα του μουσείου προϋποθέτει την κατασκευή  ενός ευμεγέθους κτιριακού όγκου που θα επιβληθεί στο άλσος, περιορίζοντας την επιφάνεια του πολύτιμου δημόσιου χώρου. Αντ’ αυτού η πλειοψηφία της επιφάνειας του μουσείου αναπτύσσεται υπογείως και επηρεάζει τοπικά το έδαφος, δημιουργώντας ομαλές εξάρσεις και σκάμματα που ενισχύουν την οριζόντια τοπογραφία.

“Το μουσείο συνδιαλέγεται με το υπάρχον πεδίο και μετασχηματίζεται αρμονικά σε ένα κτίριο-έδαφος”.

Η πόλη και το άλσος αλληλοεπιδρούν στο κέντρο του οικοπέδου δημιουργώντας έναν κόμβο στροβιλοειδούς κίνησης που δρα ως κεντρομόλος και ταυτόχρονα ως φυγόκεντρος δύναμη ροών και δραστηριοτήτων.

Η πολική χάραξη δημιουργεί ένα ορθογωνικό ρήγμα στο κέντρο όπου τεμαχίζει τον χώρο σε τέσσερις διακριτές πτέρυγες. Τα δώματα αναδύονται από το έδαφος, εμφανίζοντας επικλινείς, βατές επιφάνειες, επεκτείνοντας την υπάρχουσα φυτεμένη επιφάνεια του άλσους ενώ ταυτόχρονα εξασφαλίζουν άνετες συνθήκες φυσικού φωτισμού και αερισμού, στους επισκέπτες και στους εργαζόμενους.

“Η καθαρότητα και η ευελιξία των εκθεσιακών χώρων αναγνωρίζει τη βασική αρχή ότι η πόλη είναι ζωντανός οργανισμός, ο οποίος μεταλλάσσεται διαρκώς”.

Η εναλλαγή κλειστών και ανοικτών χώρων, η δυνατότητα θέασης του εσωτερικού του μουσείου από διαφορετικές οπτικές και σε διαφορετικό βαθμό αποσκοπούν στη δημιουργία μιας σχέσης οικειότητας μεταξύ μουσείου και επισκέπτη που θα οδηγήσει ακόμη και μη επισκέπτες να αισθανθούν την άνεση να διαβούν τις πόρτες του μουσείου ή να μετάσχουν των μηνυμάτων του.

Η πρόταση δίνει έμφαση στον σχεδιασμό ενός δημοσίου χώρου που συμπεριλαμβάνει το μουσείο, τις αρχαιολογικές ανασκαφές και χώρους αναψυχής και άθλησης, ενθαρρύνοντας την συμμετοχικότητα. Ο αρχές σχεδιασμού του νέου Αρχαιολογικού Μουσείου προβάλλουν το όραμα της Αθήνας του μέλλοντος. Μιας πόλης που σχετίζει τις κτιριακές υποδομές με το φυσικό έδαφος και το τοπίο, μιας πόλης που σέβεται, αναδεικνύει και συνυπάρχει αρμονικά με την φύση και την ιστορία της, συμπεριλαμβάνοντας υπόψιν όλους τους πολίτες της.

Στοιχεία & Συντελεστές έργου:

Τίτλος έργου: Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών, Τυπολογία: Πανελλήνιος ανοιχτός αρχιτεκτονικός διαγωνισμός ιδεών, Διοργανώτρια Αρχή: Ανάπλαση Αθήνας Α.Ε. σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού & Αθλητισμού, Τοποθεσία: Ακαδημία Πλάτωνος – Αθήνα, Διάκριση: 1^ο  βραβείο, Αρχιτεκτονική μελέτη: Tsolakis Architects, Επικεφαλής αρχιτέκτονες έργου: Γιώργος Τσολάκης – Ελένη Λάγκαρη – Miguel Muñoz Ayllon – Κωνσταντίνος Κοσμάς – Γιάννα Παπαπαύλου, Ομάδα μελέτης: Μιχάλης Φουντουκλής – Θοδωρής Ζαρμπάλης – Γιώργος Σκετόπουλος – Γιώργος Τζαμούσης – Γιώργος Ρέτσος, Πολεοδομική μελέτη: Μαριάνθη Γροζοπούλου, Στατική μελέτη: Κωνσταντίνος Λιόντος (Πολιτικός Μηχανικός), Η/Μ Μελέτη: Ιωάννης Παπαγρηγοράκης (Μηχανολόγος Μηχανικός), Μελέτη κυκλοφοριακού σχεδιασμού: Θεόδωρος Μαυρογεώργης (Συγκοινωνιολόγος), Μελέτη αρχαιολογικών ανασκαφών: Δέσποινα Καταπότη (Αρχαιολόγος), Μουσειολογική μελέτη: Αλεξάνδρα Μπούνια (Μουσειολόγος), Έτος διαγωνισμού: 2022, Φωτορεαλιστικές απεικονίσεις: Tsolakis Architects

English description: Tsolakis Architects won the 1^st prize at the Open Architectural Ideas Competition for the new Archaeological Museum of Athens. The architectural approach supports the innovation of the museum as it emphasizes topography, urban planning and public archaeology, since it creatively integrates both the axes of the landscape and the urban planning of the city, while embracing on the one hand the archaeological finds within the space, on the other hand relationship of open and closed, public and private.

The new Archaeological Museum of Athens focuses on the harmonious symbiosis of two regional conflicting forces. On the one hand, the impenetrable and continuous mass of the city and on the other the enclosed grove of the Plato Academy with the archaeological excavations.

The building program of the museum presupposes the construction of a large volume that will be imposed on the grove, limiting the surface of the valuable public space. Instead, the majority of the museum’s surface is developed underground and locally affects the terrain, creating smooth outcrops and pits that enhance the horizontal topography.

“The museum interacts with the existing field and is harmoniously transformed into a building-ground”.

The city and the grove interact in the center of the plot creating a hub of swirling movement that acts as a centripetal and at the same time a centrifugal force of flows and activities.

The polar etching creates a rectangular rift in the center where it slices the space into four distinct wings. The roofs emerge from the ground, presenting sloping, walkable surfaces, extending the existing planted area of the grove while at the same time ensuring comfortable conditions of natural lighting and ventilation, for both visitors and employees.

“The clarity and flexibility of the exhibition spaces acknowledges the basic principle that the city is a living organism, which is constantly mutating”.

The alternation of closed and open spaces, the possibility of viewing the interior of the museum from different perspectives and to a different degree aim to create a relationship of intimacy between the museum and the visitor that will lead even non-visitors to feel comfortable walking through the museum’s doors or share his messages.

The proposal emphasizes the design of a public space that includes the museum, archaeological excavations and recreational and sports areas, encouraging participation. The design principles of the new Archaeological Museum project the vision of the Athens of the future. A city that relates the building infrastructure to the natural terrain and landscape, a city that respects, highlights and coexists harmoniously with nature and its history, including all its citizens.

Facts & Credits:

Project title: New Archaeological Museum of Athens, Typology: Open Architectural Ideas Competition, Organizing Authority: Anaplasi Athens S.A. in collaboration with the Ministry of Culture, Location: Plato’s Academy – Athens – Greece, Distinction: 1^st Prize, Architectural design: Tsolakis Architects, Project Architects: George Tsolakis – Eleni Lagkari – Miguel Muñoz Ayllon – Konstantinis Kosmas – Gianna Papapavlou, Design team: Michalis Fountouklis – Theodore Zarmpalis – Giorgos Sketopoulos – Georgios Tzamousi – Giorgos Retsos, Urban Planning Study: Marianthi Grozopoulou, Structural stydy: Kostas Liontos (Civil Engineer), MEP Study: John Papagrogorakis (Mechanical Engineer), Transportation planning and traffic management: Theodoros Mavrogeorgis (Transportation Specialist), Archaeological Excavations Study: Despina Katapoti (Archaeologist), Museological Study: Alexandra Bounia (Museologist), Competition year: 2022, 3D Visualization: Tsolakis Architects