SBC Greece: Οδικός χάρτης για εφαρμογή της Οδηγίας Ενεργειακής Απόδοσης Κτιρίων και την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης

Το Συμβούλιο Αειφόρων Κτιρίων Ελλάδας (SBC Greece) παρουσιάζει πρόταση θεσμικού οδικού χάρτη για την εφαρμογή της αναθεωρημένης Οδηγίας για την Ενεργειακή Απόδοση Κτιρίων (EPBD 2024/1275), προειδοποιώντας ότι χωρίς συντονισμένες παρεμβάσεις υπάρχει κίνδυνος να ενταθούν οι πιέσεις στο κόστος στέγασης.

Η πρόταση εστιάζει σε πράσινη χρηματοδότηση, μεταρρύθμιση του θεσμού της πολυκατοικίας, υποδομή δεδομένων για τον άνθρακα και επαγγελματική κατάρτιση, ώστε η ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων να γίνει μοχλός επίλυσης της στεγαστικής κρίσης.

Η υποχρεωτική εφαρμογή στην Ελλάδα της αναθεωρημένης Οδηγίας για την Ενεργειακή Απόδοση Κτιρίων (EPBD 2024/1275) μπορεί να επιβαρύνει περαιτέρω το κόστος στέγασης, εάν δεν υπάρξει συντονισμένη δράση για τη μετάβαση σε κτίρια με ενεργειακή απόδοση και κλιματική ανθεκτικότητα, αναφέρει σε ανακοίνωσή του το Συμβούλιο Αειφόρων Κτιρίων Ελλάδας (SBC Greece).

Το SBC Greece εκτιμά ότι η εφαρμογή της Οδηγίας, παρά τα προβλήματα και τις στρεβλώσεις της ελληνικής αγοράς, μπορεί να αποδειχθεί καταλύτης για τη βελτίωση του κτιριακού αποθέματος και εργαλείο για την επίλυση του στεγαστικού ζητήματος.

Για τον σκοπό αυτό, το SBC Greece καταθέτει πρόταση, η οποία είναι επικυρωμένη από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) και τη Γενική Γραμματεία Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος, για την ενσωμάτωση της Οδηγίας στην ελληνική πραγματικότητα.

Η πρόταση περιλαμβάνει συνολικό σχέδιο συντονισμένων δράσεων στους τομείς της πράσινης χρηματοδότησης, της μεταρρύθμισης της πολυκατοικίας, της υποδομής δεδομένων για τον άνθρακα και της επαγγελματικής κατάρτισης.

Χωρίς τις παρεμβάσεις αυτές, υπογραμμίζει το SBC Greece, οι απαιτήσεις συμμόρφωσης ενδέχεται να δημιουργήσουν ανοδικές πιέσεις στο κόστος στέγασης, σε μια περίοδο που το ζητούμενο είναι το αντίθετο.

Όπως τονίζει το SBC Greece, η αναθεωρημένη Οδηγία για την Ενεργειακή Απόδοση Κτιρίων (EPBD 2024/1275) προβλέπει δεσμευτικές απαιτήσεις ελάχιστων ενεργειακών επιδόσεων και εκτίμησης Ολικού Άνθρακα Ζωής (Whole Life Carbon), ήτοι των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα ενός κτιρίου σε όλο τον κύκλο ζωής του.

Ωστόσο, η υποχρέωση εφαρμογής της Οδηγίας βρίσκει την ελληνική αγορά και το κτιριακό απόθεμα με πληθώρα σωρευμένων δομικών ανισορροπιών και στρεβλώσεων.

• Η Ελλάδα έχει μεγάλη επιβάρυνση στεγαστικού κόστους συγκριτικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι Έλληνες δαπανούν κατά μέσο όρο το 35,5% του οικογενειακού εισοδήματός τους για τη στέγαση, σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο της ΕΕ που ανέρχεται σε 19,2% (diaNEOsis/IOBE, Ιανουάριος 2026). Ένα στα τρία αστικά νοικοκυριά ξόδεψε πάνω από το 40% του εισοδήματός του για στέγαση το 2024. Οι τιμές των διαμερισμάτων ξεπέρασαν το ιστορικό υψηλό του 2008 το δεύτερο τρίμηνο του 2025.

• Ταυτόχρονα, 277.615 κατοικίες παραμένουν κενές, αντιστοιχούν στο 35% του συνολικού οικιστικού αποθέματος (ΕΛΣΤΑΤ, Απογραφή 2021). Πρόκειται για δομική αντίφαση που δεν εξηγείται από γεωγραφικούς ή ποιοτικούς παράγοντες, αλλά από νομικές, χρηματοδοτικές και ιδιοκτησιακές δεσμεύσεις: ακίνητα δεσμευμένα σε χαρτοφυλάκια κόκκινων δανείων, παλαιά διατηρητέα κτίρια παγιδευμένα σε ρυθμιστικό αδιέξοδο, και πολυκατοικίες στις οποίες είναι αδύνατον να αποφασιστεί συλλογικά η ανακαίνισή τους.

• Το 66,8% των κατοικιών στη χώρα κατατάσσεται στις κατηγορίες ενεργειακής απόδοσης Ε έως Η του ΚΕΝΑΚ, με κατανάλωση 201–500+ kWh/m²/χρόνο. Κτίρια αυτής της κατηγορίας καταναλώνουν έως και 15 φορές περισσότερη ενέργεια από ένα σύγχρονο κτίριο σχεδόν μηδενικής κατανάλωσης.

• Η κρίση της δεκαετίας 2009–2019 δεν άφησε ανέπαφο μόνο το κτιριακό απόθεμα. Κατέστρεψε και τη δυνατότητα ανανέωσής του: οι οικοδομικές άδειες μειώθηκαν κατά 89% μεταξύ 2007 και 2015 (ΕΛΣΤΑΤ), εκτιμάται ότι 600.000–700.000 κατοικίες δεν κατασκευάστηκαν ποτέ, ενώ ο κλάδος έχασε το 32,3% των επιχειρήσεων και το 28,2% των εργαζομένων. Η μεταναστευτική εργατική δύναμη, αποχώρησε κατά την κρίση και δεν αντικαταστάθηκε. Σήμερα, άνω των 100.000 εργαζομένων λείπουν από τον κατασκευαστικό κλάδο.

Η πρόταση του SBC Greece περιλαμβάνει μέτρα εφαρμογής στην Ελλάδα του προγράμματος «Zero Carbon and Climate Resilience Readiness Framework» (ZCCRRF), το οποίο είναι ένα πλαίσιο «ετοιμότητας» που έχει αναπτύξει το παγκόσμιο δίκτυο του World Green Building Council, σε συνεργασία με τα εθνικά συμβούλια, ως πρώτο βήμα προς την απανθρακοποίηση του δομημένου περιβάλλοντος και τη μετάβαση σε κτίρια ενεργειακά αποδοτικά και κλιματικά ανθεκτικά μέχρι το 2050.

Το SBC Greece είναι ο επίσημος φορέας στη χώρα μας του Παγκόσμιου Συμβουλίου Πράσινων Κτιρίων (World Green Building Council) και αποτελεί τον κύριο ανεξάρτητο τεχνικό φορέα για την εφαρμογή πολιτικής Ολικού Άνθρακα Ζωής στην Ελλάδα.