Πρωτόκολλα ασφαλείας, διαδικασίες και σύγχρονα τεχνολογικά μέσα για την προστασία των σύγχρονων τουριστικών καταλυμάτων

Η τουριστική βιομηχανία αποτελεί την κινητήρια δύναμη της Ελληνικής οικονομίας: το 2023 ήρθαν 36 εκατομμύρια τουρίστες, συνεισφέροντας 42,7 δισεκατομμύρια ευρώ στο Ελληνικό ΑΕΠ (19% του συνόλου) ενώ η αγορά απασχολεί 800000 θέσεις εργασίας στη χώρα. Τα στατιστικά κάνουν εμφανή τη σημασία της τουριστικής βιομηχανίας καθώς και το πόσο δημοφιλής είναι η Ελλάδα ως παγκόσμιος τουριστικός προορισμός (νούμερο 9 στην παγκόσμια κατάταξη).

Οι συνεχώς αυξανόμενοι αριθμοί αφίξεων επισκεπτών στην Ελλάδα μετά την πανδημία του Covid-19 έχουν οδηγήσει σε μία αύξηση της οικοδομικής δραστηριότητας και επενδύσεων στον τομέα του Τουρισμού. Το 2024 η πληρότητα των ελληνικών ξενοδοχείων ήταν στο 84,6%, παρόλη την αύξηση των καταλυμάτων βραχυχρόνιας μίσθωσης (Airbnb). Παράλληλα,  ο συνδυασμός με τους νέους κανονισμούς ρύθμισης και περιορισμού των βραχυχρόνιων καταλυμάτων θα οδηγήσει σε περισσότερες επενδύσεις στη χώρα και σε περαιτέρω αύξηση του μεγέθους των τουριστικών εγκαταστάσεων.

Ευτυχώς, η Ελλάδα χαρακτηρίζεται ως ασφαλής προορισμός αλλά η ολοένα και πιο ασταθής κατάσταση στην εγγύς γειτονία της χώρας αυξάνει την απαίτηση περί αισθήματος ασφαλείας στους πελάτες των ξενοδοχειακών μονάδων. Επίσης, ο συνδυασμός του προηγουμένου  με την διόγκωση των ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων που χτίζονται δημιουργεί μία αύξηση της πολυπλοκότητας των καταστάσεων και των σεναρίων που πρέπει να είναι ικανή να ανταπεξέλθει μία τουριστική επιχείρηση.

Συγκεκριμένα, οι σημερινές απαιτήσεις ασφαλείας, πολιτικής απορρήτου αλλά και η μεγάλη έκταση των εγκαταστάσεων απαιτούν την ύπαρξη ενός κεντρικού συστήματος ελέγχου πρόσβασης (access control). Οι τρέχουσες τάσεις που επικρατούν οδηγούν στην ανάπτυξη συστημάτων ελέγχου πρόσβασης που βασίζονται στο ΙοΤ (Internet of Things) και στη χρήση των πανταχού παρόντων Near Field Communications (NFC). Τα NFC συστήματα επιβεβαιώνουν τον χρήστη μέσω ψηφιακών  διαπιστευτηρίων εγκατεστημένα σε κινητό τηλέφωνο ή κάρτα και είναι η τεχνολογία πίσω από το Apple Pay και το Google Wallet. Τα NFC χαρακτηρίζονται από αυξημένη προστασία έναντι στις παρεμβολές και στις κυβερνοεπιθέσεις, μιας και τα σύγχρονα κινητά τηλέφωνα διαθέτουν αυξημένα χαρακτηριστικά ασφαλείας, ενώ οι πελάτες μίας τουριστικής εγκατάστασης είναι εξοικειωμένοι με την τεχνολογία μέσω της καθημερινής τριβής. Επίσης, τα NFC συστήματα μπορούν να λειτουργήσουν αμφίδρομα, και σαν πομπός (εξομοιώνοντας μία κάρτα εισόδου) αλλά και σαν καρταναγνώστης, ενώ είναι ικανά να αναγνωρίζουν πολλαπλά πρωτόκολλα και επικοινωνίες, όπως QR, Bluetooth Low Energy, MIFARE κ.λπ..

Παρόλη την τεχνολογία ελέγχου πρόσβασης, μία εγκατάσταση είναι όσο ευάλωτος είναι και ο πιο αδύναμος κρίκος στην αλυσίδα. Το προσωπικό διαχείρισης της εγκατάστασης πρέπει να έχει σαφή σχεδιασμό για την προστασία των ενοίκων της στους βασικούς τομείς ασφαλείας: προστασία του κτιρίου, των ανθρώπων και των περιουσιακών στοιχείων  που είναι παρόντες στην εγκατάσταση.

Πιο συγκεκριμένα, το κτίριο (facility) πρέπει να είναι ασφαλές στους παρακάτω τομείς:

• Έλεγχος πρόσβασης: Πρέπει να υπάρχει καταγραφή όλων των κλειδαριών στην εγκατάσταση, είτε πρόκειται για δωμάτια επισκεπτών είτε για δωμάτια και χώρους προσωπικού. Η χρήση NFC συστημάτων περιορίζει την ανάγκη αγοράς κλειδιών προς αντικατάσταση φθορών ή απωλειών, ενώ αυξάνεται η ασφάλεια του ξενοδοχείου μιας και δεν μπορούν να κατασκευαστούν αντίγραφα. Παράλληλα, το προσωπικό πρέπει να είναι εκπαιδευμένο ώστε να υπάρχει η κατάλληλη κουλτούρα ασφαλείας όσον αφορά τη διαχείριση των κλειδιών πρόσβασης που διαθέτει. Σε αντίθετη περίπτωση, μία επένδυση σε έξυπνα συστήματα διαχείρισης κλειδιών μπορεί να προσφέρει λύση στο πρόβλημα της συχνής απώλειας κλειδιών.

• Έλεγχος ασφάλειας οχημάτων: το μανατζμεντ του ξενοδοχείου οφείλει να έχει τους χώρους στάθμευσης καλά φωτισμένους και να περιορίσει την ανάπτυξη δέντρων ή θάμνων που μπορεί να δημιουργούν τυφλά σημεία από εισόδους κτιρίου ή κάμερες παρακολούθησης.

• Πρόληψη φωτιάς: ίσως το σημαντικότερο ζήτημα στην ασφάλεια ενός ξενοδοχείου. Η μεγάλη έκταση των ξενοδοχειακών μονάδων αλλά και η εξάρτηση του σύγχρονου πολιτισμού από τις επαναφορτιζόμενες μπαταρίες λιθίου δημιουργούν αυξημένες απαιτήσεις πυροπροστασίας. Επίσης, το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού ενός ξενοδοχείου δεν είναι  εξοικειωμένοι με την εγκατάσταση και τις διαδικασίες ασφαλείας μπορεί να διογκώσει πολύ γρήγορα ένα μικρό συμβάν σε μείζονα  καταστροφή. Τα ξενοδοχεία οφείλουν να έχουν σωστά τοποθετημένους και συντηρημένους πυροσβεστήρες καθώς και κομβία αναγγελίας πυρκαγιάς σε όλους τους χώρους που υπάρχει πληθυσμός, ενώ ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται στις επαναφορτιζόμενες μπαταρίες και στα λινά κλινοσκεπάσματα. Παράλληλα, τα ξενοδοχεία οφείλουν να έχουν ένα προηγμένο σύστημα πυρανίχνευσης, πιστοποιημένο με τα πιο σύγχρονα πρότυπα ΕΝ 54 και ικανό να αντιμετωπίσει όλα τα πιθανά σενάρια και αυτοματισμούς που απαιτούνται από τις διαδικασίες εκκένωσης. Παράλληλα, η μεγάλη έκταση που καλύπτουν οι σύγχρονες ξενοδοχειακές μονάδες απαιτεί την ύπαρξη λογισμικού επιτήρησης του συστήματος πυρανίχνευσης  μέσω υπολογιστή (Graphical Visualization Software, GVS). Το σύστημα GVS θα παρέχει μία συνολική εποπτεία του κτιρίου ή του συγκροτήματος στον υπεύθυνο πυροπροστασίας καθώς και της έκτασης της φωτιάς, ο οποίος θα μπορεί ακολούθως να κατευθύνει το προσωπικό άμεσα και χωρίς λάθη.

Η προστασία των ανθρώπων που βρίσκονται στον χώρο ενός ξενοδοχείου απαιτούν σαφή πρωτόκολλα ασφαλείας, διαδικασίες αλλά και χρήση της διαθέσιμης τεχνολογίας.

Συγκεκριμένα:

• Προσωπικό ασφαλείας: οι αυξημένες αναταραχές παγκοσμίως αλλά και η όλο και μεγαλύτερη προσέλευση τουριστών στην χώρα απαιτούν αντίστοιχη αύξηση στο προσωπικό ασφαλείας των ξενοδοχείων. Ταυτόχρονα, το προσωπικό θα πρέπει να είναι κατάλληλα εκπαιδευμένο ώστε να μπορεί να διαχειριστεί ευαίσθητες καταστάσεις με λεπτότητα αλλά και να μπορεί να χρησιμοποιήσει πιο σκληρές μεθόδους, αν απαιτηθεί.

• Πρωτόκολλα αντιμετώπισης άτακτης συμπεριφοράς: στη χώρα μας παρατηρείται ιδιαίτερα το φαινόμενο εμφάνισης επικίνδυνης ή άτακτης συμπεριφοράς τουριστών, ιδιαίτερα όταν βρίσκονται σε κατάσταση μέθης. Επίσης, πλέον στους νησιώτικους προορισμούς η πληρότητα των μονάδων είναι στο 100% και η πυκνότητα των ατόμων μπορούν να οδηγήσουν σε καταστάσεις όχλου ή ακόμα και σε εγκληματικές δραστηριότητες όπως κλοπές και παρενοχλήσεις. Το προσωπικό της ξενοδοχειακής εγκατάστασης πρέπει να είναι προετοιμασμένο με κατάλληλα πρωτόκολλα και διαδικασίες ώστε να μπορεί να συγκρατήσει το πλήθος ενώ η διοίκηση του ξενοδοχείου οφείλει να έχει προετοιμαστεί για την αύξηση των επισκεπτών κατά τη διάρκεια της σαιζόν ή σε μεγάλα events.

• Διαδικασίες εκκένωσης: Οι ξενοδοχειακές μονάδες, και ιδιαίτερα οι πολυώροφες και εκτεταμένες, είναι από τις δυσκολότερες εγκαταστάσεις στην εκκένωση σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Η πολυπλοκότητα και το μέγεθος των κτιρίων σε συνδυασμό με την έλλειψη εξοικείωσης της πλειονότητας του πληθυσμού με τον χώρο απαιτούν την ύπαρξη ενός καλά δομημένου σχεδίου εκκένωσης. Παράλληλα με την ύπαρξη του σχεδίου, πρέπει να υπάρχει τρόπος επικοινωνίας των διαδικασιών και εντολών εκκένωσης με τον πληθυσμό, όταν αυτό απαιτείται. Η χρήση συστημάτων φωνητικής εκκένωσης, κατάλληλων διαγραμμάτων με τις εξόδους διαφυγής σύμφωνα με το ISO 23601, καθώς και η σταδιακή εισαγωγή στην αγορά συστημάτων δυναμικής σήμανσης εξόδων διαφυγής μπορούν να ελαχιστοποιήσουν τον απαιτούμενο χρόνο εκκένωσης. Φυσικά, πρέπει το προσωπικό να είναι εξοικειωμένο με αυτά τα συστήματα, καλά εκπαιδευμένο ώστε να μην συμβάλλει στην διόγκωση του πανικού αλλά και να μπορεί να κατευθύνει τις διαδικασίες εκκένωσης.

Ο τουρισμός είναι η βαριά βιομηχανίας της Ελλάδας και ο κινητήριος μοχλός της οικονομίας της. Οι συντονισμένες προσπάθειες των τελευταίων ετών έχουν επιφέρει οφθαλμοφανή αποτελέσματα, κρίνοντας από τον αριθμό αλλά και την ποιότητα των επισκεπτών στην χώρα μας. Παρόλα αυτά, οι γεωπολιτικές συνθήκες, η κλιματική αλλαγή αλλά η αρχέγονη ανάγκη του ανθρώπου για ασφάλεια απαιτούν μία συνεχή επαγρύπνηση και βελτίωση των συνθηκών ασφαλείας που παρέχουν οι ξενοδοχειακές μονάδες. Το τελευταίο φάνηκε έντονα στις πυρκαγιές της Ρόδου το 2023, όπου το 19% της συνολικής δυναμικότητας ξενοδοχειακών δωματίων επηρεάστηκαν άμεσα και αρνητικά, ενώ δριμεία ήταν και η κριτική που δέχτηκε η χώρα για την έλλειψη ολοκληρωμένης στρατηγικής διαχείρισης πυρκαγιών. Μέχρι όμως η Ελλάδα να φτάσει σε αυτό το σημείο, ο κάθε ξενοδόχος οφείλει να διασφαλίσει στο μέτρο που του αναλογεί την ασφάλεια αρχικά των επισκεπτών του, του προσωπικού που εργάζεται στην επιχείρηση αλλά και την περιουσία του.

Άρθρο του Αθανάσιου Ελευθερούδη | Διπλωματούχου Ηλεκτρολόγου Μηχανικού & Μηχανικού Η/Υ | Τμήμα Ηλεκτρολογικών Μελετών στην εταιρεία Olympia Electronics Α.Ε.