Προστασία και ανάδειξη του βυζαντινού κάστρου Κομοτηνής – Το αρχαιότερο φρούριο – μνημείο της πόλης

Με χρηματοδότηση ύψους 500.000 ευρώ από ευρωπαϊκούς πόρους, μπαίνει σε τροχιά υλοποίησης ένα σημαντικό έργο πολιτιστικής προστασίας και ανάδειξης στο ιστορικό κέντρο της Κομοτηνής. Η Περιφέρεια ΑΜΘ ενέταξε στο Πρόγραμμα «Ανατολική Μακεδονία και Θράκη 2021-2027» την Πράξη που αφορά το Βυζαντινό Κάστρο Κομοτηνής, με στόχο τη διάσωση, την αναβάθμιση και την καθολική προσβασιμότητα ενός από τα σημαντικότερα μνημεία της περιοχής.

Το έργο υλοποιείται μέσω της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ροδόπης και εντάσσεται στον ευρύτερο στρατηγικό σχεδιασμό της Περιφέρειας για την ενίσχυση της πολιτιστικής ταυτότητας και την ανάπτυξη βιώσιμου πολιτιστικού τουρισμού στη Ροδόπη.

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της Περιφέρειας, με απόφαση του περιφερειάρχη, κ. Χριστόδουλου Τοψίδη, εντάχθηκε στο πρόγραμμα η Πράξη «Προστασία και ανάδειξη του Βυζαντινού Κάστρου Κομοτηνής», με δικαιούχο την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ροδόπης. Η χρηματοδότηση προέρχεται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και εντάσσεται στην προτεραιότητα «Ολοκληρωμένη Χωρική Ανάπτυξη στην Περιφέρεια ΑΜΘ», ενισχύοντας έμπρακτα τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Το έργο προβλέπει ένα εκτεταμένο πλέγμα παρεμβάσεων για την προστασία, αποκατάσταση και λειτουργική αναβάθμιση του εμβληματικού μνημείου της Κομοτηνής. Μεταξύ άλλων περιλαμβάνονται:

• Συμπληρώσεις και αποκαταστάσεις σε πύργους του Κάστρου (Π3, Π4, Π9 και Π11).

• Στερέωση και αποκατάσταση τμημάτων της οχύρωσης, καθώς και της Εβραϊκής Συναγωγής.

• Ολοκλήρωση της αρχαιολογικής έρευνας και στερέωση του βυζαντινού λουτρού.

• Στοχευμένες αποχωματώσεις και ανάδειξη αρχιτεκτονικών στοιχείων του μνημείου.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην καθολική προσβασιμότητα. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται η εγκατάσταση ηλεκτρικού αναβατορίου για ΑμεΑ στον πύργο Π4, καθώς και η παραγωγή σύγχρονου πληροφοριακού υλικού: ενημερωτικές πινακίδες, ψηφιακό περιεχόμενο μέσω QR codes σε δύο γλώσσες, φιλικό προς κινητές συσκευές και άτομα με αναπηρία, καθώς και έντυπα σε γραφή Braille.

Σε δήλωσή του, ο περιφερειάρχης, κ. Χριστόδουλος Τοψίδης τόνισε -μεταξύ άλλων- ότι «με τη συγκεκριμένη πράξη διασφαλίζουμε την προστασία του κάστρου, αναβαθμίζουμε την επισκεψιμότητά του και το καθιστούμε προσβάσιμο σε όλους, ενισχύοντας παράλληλα τον πολιτιστικό τουρισμό και τη βιώσιμη ανάπτυξη στη Ροδόπη».

Το αρχαιότερο μνημείο της Κομοτηνής

Το φρούριο και βυζαντινό τείχος της Κομοτηνής αποτελεί το μεγαλύτερο και αρχαιότερο μνημείο της πόλης. Χτίστηκε περί τον 4^ο αι. μ. Χ. για λόγους οικονομικό-στρατιωτικούς μια και από εδώ περνούσε η Εγνατία οδός. Την πόλη της Κομοτηνής περιτείχισε ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος Α” (379 – 395 μ.Χ.) επειδή κρίθηκε ως σημείο στρατηγικής σημασίας. Από εδώ περνούσε η Εγνατία Οδός και για στρατιωτικο-οικονομικούς λόγους η πόλη οχυρώθηκε με τείχος, κτισμένο με λίθους και ισχυρά κεραμοκονία. Είχε συνολικά δεκαέξι πύργους, από τους οποίους οι δώδεκα ήταν ορθογωνικοί και οι τέσσερις κυκλικοί στις γωνίες του. Το ύψος του έφτανε στα 9,60μ. Είχε δυο κύριες εισόδους στην ΝΔ και την ΝΑ πλευρά, ενώ υπήρχαν και δυο μικρότερες.

Με την πάροδο των αιώνων και την καταστροφή των γειτονικών οικισμών, χάρη στην προστασία που πρόσφερε, έγινε πόλος έλξης για τους πληθυσμούς της περιοχής. Το τείχος έμεινε ανέπαφο ως το 1363. Οι Τούρκοι, κατά τη διάρκεια των εισβολών τους, κατέστρεψαν ένα μέρος του κάστρου και έχτισαν με τις πέτρες του τζαμιά. Το καταστροφικό έργο συνέχισαν οι Βούλγαροι, οι οποίοι το 1910 κατεδάφισαν τους πύργους και ένα μεγάλο μέρος του τείχους που είχε απομείνει.

Πηγή κεντρικής φωτογραφίας: xronos.gr