Ολοκληρωμένο Πλαίσιο για τη Διαχείριση Αποβλήτων – Τα Βασικά Σημεία του Νόμου

Το «Ολοκληρωμένο Πλαίσιο για τη Διαχείριση Αποβλήτων», επιχειρεί να ενοποιήσει σε ένα συνεκτικό πλαίσιο τις διατάξεις για τη διαχείριση των αποβλήτων με εκείνες της ανακύκλωσης. Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται για έναν ενιαίο νόμο, ο οποίος προάγει την ανακύκλωση σε βασικό εργαλείο πολιτικής στη διαχείριση των αποβλήτων ενσωματώνοντας την κείμενη Ευρωπαϊκή Νομοθεσία.

Σύμφωνα με την κείμενη Ευρωπαϊκή νομοθεσία και πολιτική για την πρόληψη και τη διαχείριση των αποβλήτων ισχύει κατά προτεραιότητα η ακόλουθη ιεράρχηση όσον αφορά στα απόβλητα:

α) πρόληψη,

β) προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση,

γ) ανακύκλωση,

δ) άλλου είδους ανάκτηση, όπως ανάκτηση ενέργειας, και

ε) διάθεση.

Με γνώμονα την παραπάνω ιεράρχηση, το «Ολοκληρωμένο Πλαίσιο για τη Διαχείριση Αποβλήτων» προωθεί πληθώρα διατάξεων που αποσκοπούν στην αύξηση της ανακύκλωσης, στη μείωση της υγειονομικής ταφής, τη βελτίωση των κανόνων λειτουργίας των Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης και την εποπτεία τους από τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ).

Βασικά Σημεία του Νόμου είναι τα εξής:

Θέσπιση Συστήματος «Πληρώνω όσο πετάω»

Ως σύστημα «πληρώνω όσο πετάω» νοείται το σύστημα με το οποίο οι παραγωγοί αποβλήτων χρεώνονται με βάση την πραγματική ποσότητα των παραγόμενων από αυτούς αποβλήτων. Σε εφαρμογή του συστήματος αυτού, ο υπολογισμός του ενιαίου ανταποδοτικού τέλους καθαριότητας και φωτισμού μπορεί να γίνεται και με βάση την παραγωγής αποβλήτων ανά νοικοκυριό ή κτιριακό συγκρότημα, επαγγελματική δραστηριότητα, πολεοδομική ή δημοτική ενότητα, υπό την προϋπόθεση ότι ο οικείος Ο.Τ.Α. α΄ βαθμού διαθέτει σύστημα μέτρησης των παραγομένων αποβλήτων ή για κάποιο από τα ρεύματα των παραγόμενων αποβλήτων.

Αποτροπή Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων

Με σκοπό την αποτροπή από την ταφή, θεσπίζεται τέλος ταφής από 1^η Ιανουαρίου 2022 ύψους (20) ευρώ ανά τόνο αποβλήτων και αυξάνεται ετησίως κατά πέντε (5) ευρώ ανά τόνο και έως την τιμή των τριάντα πέντε (35) ευρώ ανά τόνο. Από την 1^η Ιανουαρίου 2026, το τέλος ταφής ορίζεται σε σαράντα πέντε (45) ευρώ ανά τόνο αποβλήτων και αυξάνεται στην τιμή των πενήντα πέντε (55) ευρώ ανά τόνο από την 1^η Ιανουαρίου 2027, η οποία και παραμένει σταθερή για τα επόμενα έτη.

Υπόχρεοι καταβολής του τέλους ταφής είναι οι ΦοΔΣΑ και οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού ή τα νομικά πρόσωπα που ανήκουν στους Ο.Τ.Α. και ασκούν τις αρμοδιότητες ΦοΔΣΑ. Το τέλος ταφής αποδίδεται, σε ειδικό λογαριασμό που ο Ε.Ο.ΑΝ. τηρεί για τον σκοπό αυτόν και διατίθεται, με βάση τα ειδικά χρηματοδοτικά προγράμματα που εκπονεί και τα οποία εγκρίνονται από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Αυστηροποίηση Διατάξεων Διαχείρισης Αποβλήτων Εκσκαφών, Κατασκευών και Κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ)

Προωθείται η επιλεκτική κατεδάφιση, προκειμένου να καταστεί δυνατή η απομάκρυνση και ο ασφαλής χειρισμός των επικίνδυνων ουσιών, καθώς και να διευκολυνθούν η επαναχρησιμοποίηση και η ανακύκλωση υψηλής ποιότητας με την επιλεκτική αφαίρεση υλικών. Προς αυτή την κατεύθυνση, καθιερώνονται η επιλεκτική κατεδάφιση πάσης φύσεως κατασκευών και η διαλογή τουλάχιστον για τα ακόλουθα: ξύλο, ανόργανα κλάσματα, όπως σκυρόδεμα, τούβλα, πλακάκια και κεραμικά, πέτρα, μέταλλα, γυαλί, πλαστικά και γύψος. Η υποχρέωση χωριστής συλλογής των ανωτέρω υλικών περιλαμβάνει και τα απόβλητα κατασκευών. Τα παραπάνω αποτυπώνονται στο Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΣΔΑ) που συνοδεύει το έργο, όπου απαιτείται.

Η διαχείριση των ΑΕΚΚ δημόσιων ή ιδιωτικών έργων ή δραστηριοτήτων κατηγορίας Α του Ν.4014/2011, προκειμένου να επιτυγχάνεται η μέγιστη δυνατή αξιοποίηση τους για τις ανάγκες του έργου, ακολουθεί τις παραπάνω οδηγίες της επιλεκτικής κατεδάφισης και γίνεται κατά προτεραιότητα εντός του χώρου του έργου, όπου αυτό είναι τεχνικά εφικτό σύμφωνα με τις προβλέψεις της οικείας Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ).

Για τα υλικά εκσκαφών καθώς και για τα ΑΕΚΚ που διαχειρίζονται εντός του εργοταξίου, δεν απαιτείται η σύναψης σύμβασης με ΣΣΕΔ (Συλλογικό Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης) ή δημιουργίας ΑΣΕΔ (Ατομικό Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης), με την επιφύλαξη των υλικών εκσκαφών με κωδικό ΕΚΑ 17 05 04 (χώματα και πέτρες που δεν περιέχουν επικίνδυνες ουσίες) τα οποία διαχειρίζονται εκτός εργοταξίου.

Σε αυτή την περίπτωση, ο φορέας του έργου υποχρεούται να καταχωρεί στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων (ΗΜΑ) τα σχετικά στοιχεία όπως και τα στοιχεία που αφορούν στα απόβλητα κατασκευών και κατεδαφίσεων (εκτός του κωδικού ΕΚΑ 17 05 04) που αξιοποιούνται εντός του εργοταξίου και ο επιβλέπων μηχανικός για την κατασκευή του έργου φέρει την ευθύνη για την υλοποίηση των προβλέψεων της ΑΕΠΟ (Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων) αναφορικά με τη διαχείριση των παραγόμενων ΑΕΚΚ κατά τη φάση κατασκευής του έργου.

Για τα υλικά με κωδικό ΕΚΑ 17 05 04 (χώματα και πέτρες που δεν περιέχουν επικίνδυνες ουσίες) και για έργα ή δραστηριότητες που δεν ανήκουν στην κατηγορία Α’ του Ν.4014/2011, ο φορέας του έργου ή της δραστηριότητας υποχρεούται να συνάπτει σύμβαση συνεργασίας με εγκεκριμένο ΣΣΕΔ ως διαχειριστής ΑΕΚΚ για το σύνολο των ΑΕΚΚ που παράγει.

Αναβάθμιση Κέντρων Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών (ΚΔΑΥ) και Εγκαταστάσεων Επεξεργασίας Αποβλήτων

Με σκοπό την επίτευξη ανακύκλωσης υψηλής ποιότητας, τα ανακτώμενα υλικά από τα ΚΔΑΥ επιδιώκεται να είναι υψηλής καθαρότητας. Γι’ αυτό ο λόγο, τα ΚΔΑΥ υποχρεώνονται να αναβαθμίσουν τις εγκαταστάσεις τους με προσθήκη σύγχρονου εξοπλισμού και θέσπιση των προδιαγραφών των ανακτώμενων υλικών. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, απαγορεύεται η συνεργασία των ΣΕΔ (Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης) με τους αντίστοιχους φορείς λειτουργίας των ΚΔΑΥ.

Από την 1^η.1.2022, οι φορείς λειτουργίας των ΚΔΑΥ δύνανται να αρνούνται την αποδοχή των εισερχόμενων αποβλήτων, εφόσον τα απόβλητα είναι σύμμεικτα σε ποσοστό άνω του σαράντα τοις εκατό (40%) κατά βάρος της συνολικής ποσότητας των εισερχόμενων αποβλήτων από κάθε απορριμματοφόρο. Το ανωτέρω ποσοστό μειώνεται σε είκοσι τοις εκατό (20%) από την 1^η.1.2025.

Βιοαπόβλητα

Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022 και με την επιφύλαξη των παρ. 2 και 3 του άρθρου 23, τα βιολογικά απόβλητα υποχρεωτικά είτε διαχωρίζονται και ανακυκλώνονται στην πηγή είτε συλλέγονται χωριστά και δεν αναμιγνύονται με άλλα είδη αποβλήτων, προκειμένου να υποβάλλονται σε ανακύκλωση, συμπεριλαμβανομένης της κομποστοποίησης και της χώνευσης, κατά τρόπον ώστε να εξασφαλίζεται υψηλό επίπεδο περιβαλλοντικής προστασίας και το προϊόν που προκύπτει από αυτή να πληροί τα σχετικά πρότυπα υψηλής ποιότητας. Επιτρέπεται η κοινή με τα βιολογικά απόβλητα συλλογή αποβλήτων με παρόμοιες ιδιότητες βιοαποδόμησης και κομποστοποίησης σύμφωνα με τα σχετικά ευρωπαϊκά πρότυπα ή ενδεχόμενα ισοδύναμα εθνικά πρότυπα για τις συσκευασίες που μπορούν να ανακτηθούν μέσω κομποστοποίησης και βιοαποδόμησης. Για τον σκοπό αυτόν οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού μεριμνούν για την οργάνωση και λειτουργία της χωριστής συλλογής και μεταφοράς τους.

Προώθηση Ανακύκλωσης

• Προβλέπεται η προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση και η ανακύκλωση των αστικών αποβλήτων να ανέλθουν σε ποσοστό τουλάχιστον 55% κατά βάρος το 2025, 60% κατά βάρος το 2030 και 65% κατά βάρος το 2035. Επιπλέον, προβλέπεται η ανακύκλωση συσκευασιών σε ποσοστό τουλάχιστον κατά 70% έως 31 Δεκεμβρίου 2030.

• Προωθείται η χωριστή συλλογή τουλάχιστον χαρτιού, γυαλιού, πλαστικών, και μετάλλων.

• Από την 1^η.1.2024, θεσπίζεται η υποχρεωτική χωριστή συλλογή των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων.

Επικίνδυνα απόβλητα παραγόμενα από νοικοκυριά

Με την επιφύλαξη της ευθύνης των οικείων Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ), από την 1^η.1.2024, καθιερώνεται χωριστή συλλογή για τα επικίνδυνα κλάσματα των αποβλήτων που παράγονται από τα νοικοκυριά, όπως επικίνδυνα απόβλητα από χρώματα οργανικού διαλύτη, βερνίκια, διαλύτες, μελάνια ή προϊόντα καθαρισμού, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι τα επικίνδυνα απόβλητα υποβάλλονται σε επεξεργασία και δεν ρυπαίνουν άλλες ροές αστικών αποβλήτων. Η χωριστή συλλογή των αποβλήτων γίνεται με μέριμνα του οικείου Ο.Τ.Α. α’ βαθμού στα Πράσινα Σημεία και, σε περίπτωση που ο Ο.Τ.Α. α’ βαθμού δεν διαθέτει Πράσινο Σημείο, σε κατάλληλα αδειοδοτημένο χώρο που υποδεικνύεται από τον οικείο ΦοΔΣΑ.

Από την 1^η Ιανουαρίου 2024, τα απόβλητα από χρώματα και βερνίκια συλλέγονται υποχρεωτικά στα χρωματοπωλεία. Τα φαρμακευτικά προϊόντα οικιακής χρήσης με ληγμένη ή μη ημερομηνία συλλέγονται υποχρεωτικά στα φαρμακεία.

Πρόληψη και Διαχείριση Αποβλήτων Τροφίμων

Για την επίτευξη του σκοπού της πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων τροφίμων, λαμβάνονται μέτρα για τη μείωση των απωλειών τροφίμων κατά μήκος της αλυσίδας παραγωγής και εφοδιασμού και τη μείωση κατά 30% σε σχέση με τα παραγόμενα απόβλητα τροφίμων το έτος 2022 των κατά κεφαλήν αποβλήτων τροφίμων σε επίπεδο λιανικής πώλησης και καταναλωτή, ιδίως με την ενθάρρυνση της χρήσης αδιάθετων τροφίμων κατάλληλων για ανθρώπινη κατανάλωση με την παροχή κινήτρων για τη δωρεά τους. Για τον σκοπό αυτόν, για μια σειρά από επιχειρήσεις, όπως επιχειρήσεις μαζικής εστίασης, επιχειρήσεις τροφοδοσίας (catering), υπεραγορές τροφίμων, κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα, μονάδες υγειονομικής περίθαλψης κ.ά., γίνεται υποχρεωτική η ετήσια καταχώριση παραγόμενων αποβλήτων τροφίμων καθώς και η καταγραφή των πλεονασμάτων τροφίμων.

Άρθρο της Κατερίνας Καραγιάννη | Διπλ. Πολιτικός Μηχανικός, Msc | Εταιρεία Delta Engineering – Σύμβουλοι Μηχανικοί | Τομέας Μελετών & Αδειοδοτήσεων Ιδιωτικών Έργων

Πηγή κεντρικής εικόνας: energyfeed.gr