Στην Ελλάδα, την τελευταία δεκαετία έγινε μία αξιόλογη προσπάθεια ανανέωσης του κανονισμού πυροπροστασίας κτιρίων. Η αρχή έγινε με την έγκριση της Πυροσβεστικής Διάταξης 14/2014, η οποία αναφέρει ρητά την υποχρέωση των τεχνικών επιστημόνων να ακολουθούν τα εθνικά πρότυπα (ΕΛΟΤ, ΕΝ), διεθνή πρότυπα (ISO) ή συστήματα αναφοράς από ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης. Ακολούθως, εκδόθηκε ο κανονισμός πυροπροστασίας κτιρίων ως Προεδρικό Διάταγμα 41/2018.

Με το συγκεκριμένο διάταγμα η χώρα εναρμονίστηκε με το Σύστημα Ευρωπαϊκών Κλάσεων (Euroclass) όσον αφορά την αντίδραση των δομικών στοιχείων στη φωτιά. Η ενσωμάτωση του Euroclass συστήματος στον κανονισμό πυροπροστασίας ικανοποιεί την δεύτερη βασική απαίτηση του παραρτήματος Ι του κανονισμού (ΕΕ) 305/2011 όσον αφορά την πυρασφάλεια των δομικών κατασκευών.

Ο κανονισμός (ΕΕ) 305/2011 αποτελεί το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο που ορίζει τις δομικές κατασκευές. Επιπλέον απλοποιεί το προ υπάρχον ευρωπαϊκό πλαίσιο που είχε οριστεί από την (ΕΕ) 89/106/EEC, στο οποίο δεν υπήρχε ξεκάθαρη αναφορά στην υποχρέωση των κατασκευαστών να εφαρμόζουν σήμανση CE σε όσα προϊόντα τους υπάγονται σε εναρμονισμένα ευρωπαϊκά πρότυπα (hEN).

Η ενσωμάτωση του κανονισμού (ΕΕ) 305/2011 από το 2014 στην Ελλάδα, μαζί με την έγκριση της εφαρμογής και χρήσης των Ευρωκωδικών σε όλα τα Ελληνικά δημόσια και ιδιωτικά έργα με την έκδοση του ΦΕΚ 1457/ Β’ 5.6.2014, αποτελούν την υλοποίηση στην Ελληνική πραγματικότητα του σκοπού της Ευρωπαϊκής Ενιαίας Αγοράς (Single Market).

Οι Ευρωκώδικες, γνωστοί και ως ΕΝ 1990 έως 1999, αποτελούν μία σειρά από 10 Ευρωπαϊκά Πρότυπα και έχουν συνταχθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης (Comite Europeen de Normalisation, CEN) ύστερα από εντολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο στόχος των Ευρωκωδικών είναι να υπάρχει ένα κοινό πλαίσιο εργασίας σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά τη σχεδίαση και κατασκευή δομικών κατασκευών.

Στα πλαίσια των Ευρωκωδικών, ιδιαίτερη μνεία αξίζει στα πρότυπα τα οποία τελειώνουν με την ονομασία «-1-2», γνωστά και ως “hot standards”. Τα πρότυπα αυτά αφορούν τη συμπεριφορά των δομικών στοιχείων κατά τη διάρκεια πυρκαγιάς καθώς και τον τρόπο σχεδίασης των κτιρίων.

Πηγή φωτογραφίας: Olympia Electronics Α.Ε.

Οι Ευρωκώδικες δίνουν τη δυνατότητα στον σχεδιαστή να χρησιμοποιήσει δύο βασικούς τρόπους σχεδίασης του κτιρίου:

α) προδιαγραφικός σχεδιασμός (prescriptive design), δηλαδή χρήση βασικών είτε πιο λεπτομερών πινάκων σχεδίασης (επίπεδα 1 και 2).

β) γενικών υπολογισμών (general calculation methods), στους οποίους γίνεται χρήση software πεπερασμένων στοιχείων (επίπεδο 3).

Όσον αφορά στα συστήματα και στις μελέτες πυροπροστασίας, το Προεδρικό Διάταγμα 41/2018 ορθώς καταφεύγει στα ευρωπαϊκά πρότυπα ΕΛΟΤ ΕΝ 54, μέσω της Πυροσβεστικής Διάταξης 15/2014. Το πλαίσιο ΕΝ 54 υπάγεται στον κανονισμό (ΕΕ) 305/2011, και αφορά τον τρόπο κατασκευής και εφαρμογής προϊόντων που χρησιμοποιούνται για πυρανίχνευση και φωνητική εκκένωση. Στο πλαίσιο ΕΝ 54 υπάρχουν δύο πρότυπα που αφορούν οδηγίες εφαρμογής (application guidelines): τα CEN/TS 54-14 και CEN/TS 54-32, το μεν πρώτο για συστήματα πυρανίχνευσης και το δεύτερο για συστήματα φωνητικής εκκένωσης.

Η τελευταία έκδοση του CEN/TS 54-14 εκδόθηκε τον Οκτώβριο 2018, και ως Technical Specification, δεν είναι υποχρεωτική η εφαρμογή του, αλλά συμβουλευτική για την σχεδίαση εθνικών προτύπων και οδηγιών. Στην Ελλάδα, η συγκεκριμένη οδηγία εκδόθηκε από το Πυροσβεστικό Σώμα τον Οκτώβριο 2021 ως Οδηγία 04.03.01.14.

Το CEN/TS 54-14:2018 είναι μία απαρίθμηση κανόνων εγκατάστασης των διαφόρων τύπων ανιχνευτών φωτιάς στους συνηθέστερους τύπους κτιρίων. Είναι απολύτως φυσικό το CEN/TS 54-14, ως προδιαγραφικό πρότυπο, να μην είναι ικανό να καλύψει όλες τις περιπτώσεις και να μην μπορεί να ακολουθήσει τις μελλοντικές εξελίξεις.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η προηγούμενη έκδοση του CEN/TS 54-14 ήταν του 2004. Παρόλο που υπάρχει η δυνατότητα ένα πρότυπο TS να γίνει εναρμονισμένο ΕΝ (και άρα υποχρεωτικό), αυτό δεν έγινε ποτέ για την έκδοση του 2004 και θεωρείται απίθανο να γίνει για την έκδοση του 2018, μιας και οι μελέτες πυροπροστασίας θεωρούνται εθνικό προνόμιο (national prerogative) από την Ε.Ε.

Η αναφορά της Κομισιόν JRC 131689_1, σχετικά με την κατάσταση της Μηχανικής Προστασίας από Φωτιά (Fire Safety Engineering) στην Ε.Ε., αναφέρει την Ελλάδα ως μία από τις τέσσερις χώρες της Ευρώπης που δεν επιτρέπεται η χρήση υπολογιστικών μοντέλων (μαζί με Πορτογαλία, Βουλγαρία και Σλοβακία).

Το γεγονός αυτό είναι λογικό επειδή υπεύθυνοι για τις εγκρίσεις των μελετών πυροπροστασίας είναι οι Πυροσβέστες (όπως ορίζει το ΦΕΚ 5519/Β’ 29.11.2021), οι οποίοι, παρόλη την εξαιρετική δουλειά που γίνεται από το Αρχηγείο Πυροσβεστικού Σώματος, δεν διαθέτουν τόσο εξειδικευμένες γνώσεις.

Το συγκεκριμένο ΦΕΚ προβλέπει ότι οι αρμόδιες πυροσβεστικές αρχές δεν κάνουν δεκτή μία υποβαλλόμενη μελέτη που παρεκκλίνει, λόγω μεγάλης κλίμακας και ιδιάζουσας μορφής, και κοινοποιούν τις παρατηρήσεις τους στον μελετητή-μηχανικό, στην επιτροπή παρεκκλίσεων του Υ.Π.ΕΝ. και στην αρμόδια Υπηρεσία Δόμησης.

Η ανωτέρω αναφορά στο νομικό πλαίσιο που διέπει τις κατασκευές στον Ελληνικό χώρο, κάνει εμφανή το πρόβλημα το οποίο αντιμετωπίζει η χώρα όσον αφορά την πυροπροστασία σήμερα.

Συγκεκριμένα, ενώ υπάρχει νομικό πλαίσιο στην Ελλάδα ώστε να γίνονται δεκτές δομικές μελέτες κτιρίων με μεθόδους υπολογιστικών μοντέλων, γνωστές και ως performance–based design, δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη ή αναφορά σε αυτόν τον τρόπο εργασίας όσον αφορά τις μελέτες πυροπροστασίας. Το αποτέλεσμα είναι εμφανές: είτε ο μελετητής θα εγκαταλείψει την μορφή του κτιρίου που αρχικά σχεδίασε ώστε να κατασκευαστεί ένα κτίριο που θα μπορεί να ακολουθήσει τους κανονισμούς του CEN/TS 54-14 είτε η μελέτη θα παραμείνει σε ένα ασαφές στάδιο, μιας και καμία υπηρεσία δεν θα αναλάβει την ευθύνη να την εγκρίνει.

Η πρόκληση για την Ελλάδα το 2023 είναι διττή: αρχικά να δημιουργήσει υποδομές εκπαίδευσης ώστε να μπορούν να υλοποιηθούν performance-based μελέτες πυροπροστασίας, ώστε να δίνεται η δυνατότητα δημιουργίας κτιρίων πέρα των συνηθισμένων στον Ελλαδικό χώρο και στη συνέχεια να υλοποιήσει τις επιτροπές που θα εγκρίνουν τις μελέτες αυτές ώστε να μπορούν τα κτίρια αυτά να χαρακτηρίζονται από υψηλό επίπεδο ασφαλείας για τον τελικό χρήστη.

Άρθρο του Αθανάσιου Ελευθερούδη | Διπλωματούχου Ηλεκτρολόγου Μηχανικού & Μηχανικού Η/Υ | Τμήμα Ηλεκτρολογικών Μελετών στην εταιρεία Olympia Electronics Α.Ε.

Υποβάλλετε ένα άρθρο

Το όνομά σας *

Το email σας *

Το θέμα του άρθρου σας *