Μια διπλοκατοικία της δεκαετίας του ’50 στα Πατήσια αποκτά νέα ζωή χάρη σε ένα εντυπωσιακό, λευκό μεταλλικό πλέγμα

Σε ένα ιδιαίτερο σημείο του αστικού ιστού της Αθήνας, την γειτονιά των Πατησίων, κοντά στην Πλατεία Καλλιγά, η γωνιακή διπλοκατοικία του 1951 απέκτησε νέα ζωή. Η παρέμβαση, που υλοποιήθηκε από το αρχιτεκτονικό γραφείο Arid, περιλαμβάνει την ανακαίνιση διώροφου κτιρίου και προσθήκη τριών ορόφων σε αυτό, ενώ την ίδια ώρα σεβάστηκε τον υφιστάμενο αστικό ιστό, ανέδειξε τον πρότυπο χαρακτήρα της οδού Καραμανλάκη, ενσωματώθηκε αρμονικά στο περιβάλλον και επεδίωξε την ζωντάνια της γειτονιάς.

Πηγή έμπνευσης του σχεδιασμού η ιδιαίτερη αστική μορφολογία της οδού Καραμανλάκη. Οι πρασιές των κτιρίων διαμορφώνουν τόπους μετάβασης ανάμεσα στον ιδιωτικό και τον δημόσιο χώρο και οι οπισθοχωρήσεις των ορόφων, που δημιουργούνται από την μη υλοποίηση της μέγιστης εκμετάλλευσης της δόμησης, οριοθετούν έναν γενναιόδωρο ορίζοντα αερισμού και φωτισμού και προσφέρουν μία αίσθηση ελαφρότητας στο κτίριο. Το αποτέλεσμα είναι ένας όγκος που διατηρεί την ισορροπία και τη διακριτική του παρουσία στο αστικό τοπίο.

“Η συνύπαρξη του παλιού με το νέο αποτέλεσε θεμελιώδες στοιχείο στη σύλληψη του έργου”.

Ο πειραματικός του χαρακτήρας δεν επεδίωξε την ομοιογένεια, αλλά την ανάδειξη της ιστορικής συνέχειας, μέσα από δημιουργικές αντιθέσεις και την δημιουργία μιας πρωτότυπης αρχιτεκτονικής έκπληξης στην πόλη. Η παρέμβαση στο υπάρχον προσδιόρισε την νέα λειτουργία του κτιρίου σύμφωνα με σύγχρονες λειτουργικές και αισθητικές συνθήκες διαβίωσης και τεχνικές απαιτήσεις και δυνατότητες βιωσιμότητας.

Στο εσωτερικό του κτιρίου, αντλώντας έμπνευση από την δεξιοτεχνία (craftsmanship) της αρχικής κατασκευής, διατηρήθηκαν και αναδείχθηκαν τα ποιοτικά και αισθητικά υλικά και οι λεπτομέρειες τους, όπως τα μάρμαρα, τα ξύλινα δάπεδα και τα κουφώματα και συνδυάστηκαν στους νέους χώρους αρμονικά, με λιτές και σύγχρονες επιλογές και προσεγμένες λεπτομέρειες μετάβασης. Παράλληλα διατηρήθηκε το κοινωνικό μοντέλο της πολυκατοικίας, με διαμερίσματα διαφορετικών μεγεθών στο οποίο προστέθηκαν χώροι κοινής χρήσης όπως χώροι co–living και co–working και ένα κοινόχρηστο δώμα.

“Η αρχιτεκτονική φιλοσοφία του έργου στοχεύει να προκαλέσει διάλογο με το παρελθόν, με σεβασμό αλλά και τόλμη”.

Ο όγκος του κτιρίου αποπνέει μια αίσθηση καθαρότητας και ελαφρότητας, σχεδόν αιωρούμενος, θυμίζοντας την εφήμερη υφή του ατμού. Αυτή η εντύπωση απορρέει από την ασαφή υλικότητά της προσθήκης, που προκαλεί τον παρατηρητή να αναρωτηθεί για τη φύση του.

Τα αρχιτεκτονικά στοιχεία του διπλού κελύφους στις προσόψεις κατασκευάστηκαν από τυποποιημένα διάτρητα φύλλα αλουμινίου (deployer), σταθερά, ανοιγόμενα ή περιστρεφόμενα, με στόχο αφ’ ενός την βελτιστοποίηση του αερισμού και του φυσικού φωτισμού, την προστασία της ιδιωτικότητας στο εσωτερικό του κτιρίου, και αφ΄ετέρου την διαμόρφωση μιας αέρινης και ανάλαφρης προσθήκης στο αστικό περιβάλλον. Το φυσικό φως λειτουργεί ως δυναμικό στοιχείο, δημιουργώντας ένα παιχνίδι σκιών και διαφάνειας που προσδίδει στο κτίριο την αίσθηση συνεχούς κίνησης και αλλαγής, δημιουργώντας ένα κινητικό γλυπτό.

Στοιχεία & Συντελεστές έργου:

Τίτλος έργου: Veil, Τυπολογία: Ανακαίνιση διώροφου κτιρίου και προσθήκη τριών ορόφων σε αυτό, Τοποθεσία: Πατήσια – Κέντρο Αθήνας – Ελλάδα, Ιδιοκτήτης: URBAN LINKS, Αρχιτεκτονική μελέτη: Arid, Ομάδα μελέτης (Arid Architects): Ματίλντα Μπεράχ – Ρωξάνη Μαραγκουδάκη – Δημήτρης Σωτηρόπουλος – Γιάννης Σχοινάς, Στατική μελέτη: Δημήτρης Αντωνόπουλος – Ανδρέας Αλεξανδρόπουλος, Ηλεκτρομηχανολογική μελέτη: HMeng (Βασίλης Κολοβός), Κατασκευή: Calen ATEE, Επίβλεψη: Arid, Εσωτερική διακόσμηση: Kέλλυ Σπάνθη, Βιοκλιματική μελέτη: Arid, Αρχιτεκτονική τοπίου: SKAPE (Θάνος Σκλαβενίτης), Μελέτη φωτισμού: Αναστασία Φιλιπποπούλου, Επιφάνεια οικοπέδου: 267,08 m², Συνολική επιφάνεια: 845,84 m², Χρόνος μελέτης: 2020-2021, Χρόνος αποπεράτωσης: 2023, Κείμενο παρουσίασης: Arid, Φωτορεαλιστικές απεικονίσεις: Sugar visuals – Andrius Raguotis, Φωτογραφίες: Γιώργος Σφακιανάκης – Γιώργος Κορδάκης – Βασίλης Φωτίου

English description: Arid reworks and extends a two-story corner building from 1951 in the Patissia district of Athens into a hybrid residential, co-living, and co-working building. The project, dubbed Veil, renovates the original fabric and adds three new floors above it, resulting in an 850-square-meter building that engages directly with its neighborhood’s spatial logic.

Inspiration came from the unique urban morphology of Karamanlaki Street, where building setbacks create transitional and meeting spaces between private and public realms, known as “prasia” (front gardens). This idea guided the design, aiming to preserve the memory of the place through contemporary architectural tools. The new volume was carefully positioned to avoid visually overshadowing the building while maintaining open breathing space, vital for the neighborhood.

The decision to limit the exploitation of the maximum allowed building area enabled greater setbacks and the creation of generous outdoor living spaces, offering a sense of lightness to the structure. As a result, despite its increased surface area, the new volume maintains balance and a discreet presence within the urban landscape. The role of the architect is to assess the value of the existing structure before discarding it, in an effort to transform and give it a new identity. The coexistence of old and new is a fundamental element of the project’s conception.

“This approach does not seek homogeneity but rather the enhancement of historical continuity through creative contrasts”.

The experimental nature of the project led to the creation of a radical architectural solution that serves as an element of surprise in the city. The intervention in the existing structure redefined the building’s function according to modern living conditions, technical requirements, and sustainability possibilities. Inspired by the craftsmanship of the building’s original construction era, high-quality materials and details such as marble, wooden floors, and traditional window frames were preserved and highlighted. These elements were harmoniously combined with minimal and contemporary choices in the new spaces, creating a timeless result.

At the same time, the social model of the apartment building was maintained, with apartments of different sizes, along with the addition of communal spaces such as co-working areas, co-living spaces, and a shared roof garden. The architectural philosophy of the project seeks to spark dialogue, redefining the past while introducing the new with both respect and boldness.

“The ultimate goal is to create spaces that not only meet today’s needs but also contribute to a vibrant, evolving future for the city”.

The building’s volume exudes a sense of purity and lightness, almost appearing to float, reminiscent of the ephemeral nature of steam. This impression stems from its ambiguous materiality, inviting the observer to question its nature. The architectural elements of the double-skin façade were constructed using perforated aluminum sheets (deployer), fixed, openable, or rotating, aimed at optimizing ventilation and natural lighting while ensuring privacy. These features create an airy and lightweight addition to the urban environment.

Finally, light functions as a dynamic element, generating an interplay of shadows and layered transparencies that gives the building a sense of continuous movement. This effect is enhanced by the design of movable louvers and rotating panels placed in front of openings. Their interaction with light and movement creates the sensation of a “kinetic sculpture,” enriching the spatial experience.

Facts & Credits:

Project title: Veil, Typology: Residential – Co-living – Co-working Building, Location: Patissia district – Athens – Greece, Owner: URBAN LINKS, Architectural design: Arid, Design team (Arid Architects): Mathilda Beraha – Dimitris Sotiropoulos – Giannis Schinas – Roxani Maragoudaki, Structural engineering: Andreas Alexandropoulos – Dimitris Antonopoulos, E/M Engineering: HMeng (Vasilis Kolovos), Construction: Calen, Supervision: Arid, Interior design: Kelly Spanthi, Bioclimatic study: Arid, Landscape architecture: SKAPE (Thanos Sklavenitis), Lighting design: Anastasia Philipopoulou, Site area: 267,08 m², Gross built area: 845,84 m², Period of design: 2020-2021, Year of completion: 2023, Text description: Arid, 3D visualization: Sugar visuals – Andrius Raguotis, Photography: Giorgos Sfakianakis – Yiorgos Kordakis – Vasilis Fotiou