Το βιβλίο της Αντιγόνης Κατσάκου – Παπακώστα με τίτλο «Επανεξετάζοντας το μοντέρνο: ανάμεσα στο τοπικό και το διεθνές», διερευνά λιγότερο γνωστούς αρχιτέκτονες από όλο τον κόσμο, παράλληλα με τους κορυφαίους δασκάλους του μοντέρνου κινήματος, προτάσσοντας μια συναρπαστική αφήγηση που αφορά σε ένα πολύ ευρύ φάσμα αρχιτεκτονικών έργων.

Το βιβλίο αμφισβητεί στερεότυπους ορισμούς του μοντέρνου και στοχεύει σε μια βαθύτερη κατανόηση αυτού του κρίσιμου ρεύματος στην αρχιτεκτονική ιστορία, που παραμένει επίκαιρο μέχρι σήμερα.

Η αρχιτέκτων Αντιγόνη Κατσάκου – Παπακώστα αναφέρει χαρακτηριστικά:

«Για πολύ καιρό, το μοντέρνο στην αρχιτεκτονική ταυτιζόταν με την δουλειά μιας κεντροευρωπαϊκής και βορειοαμερικάνικης avant–garde. Μόνο κατά τη μεταπολεμική περίοδο, ειδικά κατά τη δεκαετία του ’70, μια εναλλακτική εκδοχή του, που σχετιζόταν με διαφορετικές γωνιές του κόσμου και λιγότερο γνωστούς, στο διεθνές στερέωμα, αρχιτέκτονες, αποτέλεσε αντικείμενο συστηματικής μελέτης. Το βιβλίο Rethinking Modernity; between the local and the international ασχολείται με αυτό το ‘εναλλακτικό’ μοντέρνο, αναλύοντας τις αρχές και τα εργαλεία σχεδιασμού που το έκαναν δυνατό, κι εξετάζοντας την παραγωγή, ειδικά κατά την περίοδο του μεσοπολέμου, σχετικών αρχιτεκτόνων που υπήρξαν ιδιαίτερα σημαντικοί για το μοντέρνο, σε εθνικά και τοπικά πλαίσια».

«Οι αρχιτέκτονες που συζητιούνται στο βιβλίο αναφέρονται συχνά ως ‘σιωπηλές’ ή ‘παραμελημένες’ μορφές του μοντέρνου, έχοντας απασχολήσει περιορισμένα το διεθνή τύπο μέχρι τη δεκαετία του ’70 ή του ’80. Η δράση τους στην περιφέρεια της Ευρώπης και των ΗΠΑ, και η σχετικά τοπική επίδραση της παραγωγής τους συνέβελε σ’ αυτή την κατάσταση. Το Rethinking Modernity  […]  επιχειρεί να ξανασκεφτεί το μοντέρνο αντιπαραθέτοντας τέτοιου είδους δουλειές με έργα διάσημων πρωτοπόρων, και να θέσει υπό αμφισβήτηση ό,τι μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν ως ‘τυπικά’ μοντέρνο. Αντιφάσεις εγγενείς στο έργο των πρωτοπόρων καθιστούν εμφανή την άμεση σύνδεση του εναλλακτικού με το κυρίαρχο σώμα της μοντέρνας αρχιτεκτονικής και τονίζουν τη σημασία εναλλακτικών αναλυτικών θεωρήσεων για μια διευρυμένη ερμηνεία της».

Συμπληρώνοντας τους τίτλους Redefining Brutalism (Simon Henley) και Revisiting Postmodernism (Sir Terry Farrell & Adam Nathaniel Furman), το Rethiniking Modernity εντάσσεται σε μια σειρά βιβλίων της RIBA Publishing που στοχεύουν σε νεωτερικές ερμηνείες δημοφιλών αρχιτεκτονικών κινημάτων.

Οικία Καραμάνου, εξωτερική άποψη, Αθήνα, 1924, αρχ. Δημήτρης Πικιώνης © Αρχείο Δημήτρη Πικιώνη, Αρχεία Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής Μουσείου Μπενάκη

«Το Rethinking Modernity ασχολείται με τη δουλειά αρχιτεκτόνων όπως ο Luis Barragán, Dimitris Pikionis, Gio Ponti, José Antonio Coderch de Sentmenat, Max Cetto, Erich Mendelsohn, Marcel Breuer και πολλών άλλων».

Διερευνά το μοντέρνο στην περιφέρεια της Ευρώπης και στη Λατινική Αμερική, σε χώρες όπως η Ισπανία, η Ιταλία, η Ελλάδα, η Νορβηγία, το Ηνωμένο Βασίλειο, το Μεξικό, τη Βραζιλία και την Αργεντινή, σχολιάζοντας μοναδικά έργα όπως η κατοικία Rivera Kahlo (1931-32), το περίπτερο De La Warr (1935), η κατοικία Baensch (1936), η βίλα Stenersen (1937), και η κατοικία/στούντιο Barragán House (1948).

“Περιέχει περισσότερες από 80 εικόνες, πολλές σπάνια δημοσιευμένες (ασπρόμαυρες κι έγχρωμες καθώς και ανασχεδιασμένες κατόψεις)”.

«Η γοητεία του Rethinking Modernity βρίσκεται στο πολύ απαραίτητο κριτικό του θάρρος. Είναι ανακούφιση να βλέπει κανείς να συμπεριλαμβάνονται στη μελέτη αυτή έργα σεμνών σχεδιαστών, ενώ επεμβάσεις χαμηλών τόνων ανασύρονται εδώ από τη λήθη, βρίσκοντας καινούρια ζωή».*  

«Τα δύο πρώτα κεφάλαια (Παράδοση και Ταυτότητα | Μοντέρνο και περιβάλλον) εξετάζουν την παράδοση, την ταυτότητα και το περιβάλλον ως συνθετικές παραμέτρους που τίθενται σε προτεραιότητα στο σχεδιασμό.

Τα δύο επόμενα (Υλικά και Χρώματα | Η απαγορευμένη λέξη: ‘διακόσμηση΄ στο εναλλακτικό μοντέρνο) εξετάζουν υλικά, χρώματα και διακοσμητικά στοιχεία ως τα μέσα για την επίτευξη του σχεδιαστικού αποτελέσματος.

Το πέμπτο κεφάλαιο (Γεωμετρία και χωρική εμπειρία) ασχολείται με το πραγματοποιημένο έργο και τη χωρική εμπειρία ως άμεσο αποτέλεσμα μιας σχεδιαστικής προσέγγισης που επικεντρώνεται στο χρήστη, αντί σε αναζητήσεις συνδεδεμένες με την πρόνοια για το κοινωνικό σύνολο.

Τα δύο τελευταία κεφάλαια (Μοντέρνα διασπορά – Λατινική Αμερική** | Μοντέρνα διασπορά και Βρετανικός μεσοπόλεμος) προσφέρουν μια ευκαιρία να εξεταστεί το mainstream σε άμεσο παραλληλισμό με παραδείγματα του ‘τοπικού’ μοντέρνου, μέσω του έργου της διασποράς και αρχιτεκτόνων που εκτέθηκαν εξίσου, τόσο στην τοπική όσο και στη διεθνή διάσταση του μοντέρνου.

Μικρή καλοκαιρινή κατοικία, κάτοψη, Portø, βορειοανατολική Νορβηγία, 1949, αρχ. Knut Knutsen © Knut Knutsen, Εθνικό Μουσείο Νορβηγίας

Στα περισσότερα κεφάλαια, ένα υπο-ερώτημα οργανώνει τα παραδείγματα που μελετούνται όπως: το αίθριο στη μεσογειακή κατοικία, η ένταξη στην τοπογραφία, η εγγενής σχέση μεταξύ υλικών και χρωμάτων και ο τρόπος με τον οποίο αυτή προβλήθηκε από το μοντέρνο, οι διακοσμητικές τοιχογραφίες, και οι οπτικές ακολουθίες που προκύπτουν από μη κανονικές γεωμετρικές κατόψεις.

Το βιβλίο επιδιώκει τέλος να ρίξει επιπλέον φως […] στους πολύπλοκους τρόπους με τους οποίους αρχιτεκτονικά έργα και οι δημιουργοί τους φαίνονται συχνά να συνδέονται, ακόμη και αν πρόκειται για μακρινές μεταξύ τους γωνιές του κόσμου».

«Το Rethinking Modernity είναι μια πνοή φρέσκου αέρα για σχεδιαστές και αρχιτέκτονες που επιθυμούν να διευρύνουν τις αναφορές τους και μια ένδειξη καλής θελήσεως προς τους νέους εκπροσώπους του αρχιτεκτονικού επαγγέλματος».*

Σχολιάζοντας ταυτόχρονα και κάποια πιο πρόσφατα παραδείγματα, το Rethinking Modernity «προβάλλει το μοντέρνο σαν μια πλούσια και διαχρονικά γοητευτική βεντάλια από έργα και σχεδιαστικές αρχές που παραπέμπουν σε διατοπικές συνέχειες, και σε μια πολυεπίπεδη, σταθερά ανανεούμενη παράδοση από συμβιώσεις».

Βίλα Stenersen, Όσλο, 1937, αρχ. Arne Korsmo © Annar Bjørgli, Εθνικό Μουσείο Νορβηγίας

“Εκτός κι αν επισημαίνεται διαφορετικά, το κείμενο εντός εισαγωγικών προέρχεται από την Εισαγωγή του βιβλίου: Μοντέρνο – ένα τόσο μικρό όνομα για ένα τόσο μεγάλο κόσμο”.

* Aπό τον πρόλογο του Antonio Millán­-Gómez, Καθηγητή Αρχιτεκτονικής Γλώσσας στο Πολυτεχνείο της Βαρκελώνης – Barcelona TECH.

** Σε συνεργασία με την αρχιτέκτονα Iliana Miranda Zacarias (Oxford Brookes PhD).

Σχετικά με τη συγγραφέα Αντιγόνη Κατσάκου / Παπακώστα:

Η Αντιγόνη Κατσάκου είναι αρχιτέκτων μηχανικός ΕΜΠ (1999) και συγγραφέας, εγκατεστημένη στο Λονδίνο. Δόκτωρ στην Ιστορία και Θεωρία της Αρχιτεκτονικής του Πολυτεχνείου της Λωζάννης (EPFL, 2011) και μεταπτυχιακός απόφοιτος του Πολυτεχνείου της Βαρκελώνης (UPC, March 2001), υπήρξε Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια της  Bartlett School of Graduate Studies (Λονδίνο, 2012-2013).

Έχει βραβευτεί με πολλές κρατικές και ιδιωτικές χρηματοδοτήσεις για το ερευνητικό της έργο, έχει δουλέψει και διδάξει στην Ελλάδα, Ελβετία και Ηνωμένο Βασίλειο.

Έχει παρουσιάσει τη δουλειά της, σε επιστημονικά συνέδρια και συναντήσεις παγκοσμίως και δημοσιεύσει πάνω σε έναν αριθμό διαφορετικών θεμάτων στα αγγλικά, γαλλικά και γερμανικά, μεταξύ των οποίων τα βιβλία The Competition Grid (RIBA Publishing, 2018) και Concevoir des logements (PPUR, 2008).

Στοιχεία & Συντελεστές βιβλίου:

Τίτλος βιβλίου: Επανεξετάζοντας το μοντέρνο: ανάμεσα στο τοπικό και το διεθνές, Εκδότης: RIBA Publishing, Συγγραφέας: Αντιγόνη Καστάκου / Παπακώστα, Σελίδες: 208, Γλώσσα: Αγγλική, Ημερομηνία έκδοσης: Ιούνιος 2020

---

Αγοράστε το βιβλίο πατώντας εδώ ή εδώ

English description: “Rethinking Modernity: Between the local and the international”, a book written by Architect Antigoni Katsakou, proposes alternative interpretations of broadly-debated concepts within architectural modernity.

Below text provided by architect:

“For a long time, the modern in architecture has been identified with the work of an avant-garde originating from central Europe and the USA. It was not until the post-war period, particularly during the 1970s, that an alternative concerned with different corners of the world and lesser-known architects became the object of systematic study.

This book deals with this alternative modern, casting a closer look at the concepts and design tools that engendered it, through the work, especially during the period between the two world wars, of relevant architects who have been particularly influential within the context of modernity, in both national and local contexts”.

By exploring lesser-known architects from across the globe alongside mainstream masters of the Modern, Rethinking Modernity puts forward a compelling case for a much wider range of diverse architectural projects.

The book challenges stereotypical definitions of modernity and offers a richer understanding of a crucial tendency in architectural history, which remains timely to this day.

“Design strands that drew on the heritage and economy of means characterizing regional cultures and that were the way forward for a distinct, alternative lineage of the modern remain particularly relevant, as well as still largely unexplored”.

“The architects here [discussed] are often considered the ‘silent’ or ‘neglected’ figures of the modern, attracting little interest from the international press until the 1970s or 1980s. Their place of origin, on the periphery of Europe and the USA, and the relatively local impact of their architectural production contributed to this attitude.

This book […] aims to rethink modernity by juxtaposing these projects with works of the well-known masters in order to challenge what has been considered as canonical. Contradictions inherent in the work of the pioneers make the direct connection of the alternative with the mainstream apparent, and accentuate the importance that alternative analytical gazes hold for an expanded interpretation of the modern”.

Oscar Niemeyer, Capela da Pampulha, Belo Horizonte, 1942 © Fabio Shoyama

“Rethinking Modernity features the work of architects such as Luis Barragán, Dimitris Pikionis, Gio Ponti, José Antonio Coderch de Sentmenat, Max Cetto, Erich Mendelsohn, Marcel Breuer, and many more”.

It explores modernity in regions such as Spain, Italy, Greece, Norway, United Kingdom, Germany, Switzerland, Mexico, Brazil, and Argentina, by discussing key projects such as the Rivera Kahlo House (1931-32), the De La Warr Pavillion (1935), the Baensch House (1936), the Villa Stenersen (1937), and the Barragán House and Studio (1948).

“The book includes over 80 rarely-seen images (color and B&W pictures, archive photography an re-drawn plans”.

Complementing the RIBA Publishing titles Redefining Brutalism (Simon Henley) and Revisiting Postmodernism (Sir Terry Farrell and Adam Nathaniel Furman), Rethinking Modernity sits within a series of books aiming to explore new interpretations of well-loved architectural movements.

“The appeal of Rethinking Modernity lies in its much needed critical courage. One is relieved to see included great works by modest designers, while low-key interventions are also recovered from neglect, finding new life”*.

Book’s front cover

“The first two chapters (Tradition and Identity | Modernity and context) tackle tradition, identity and context as priority conceptual parameters; the next two (Materials and Colors | The forbidden wor(l)d; ornament and decoration in the alternative modern) look at materials, colors and ornamentation as the means for materializing it; the fifth chapter (Geometry and spatial experience) deals with the built outcome and spatial experience as a direct result of a design approach centered around the individual user, instead of on collective considerations.

The last two chapters (The modern diaspora – Latin America ** | Modern diaspora and the British interwar) offer the opportunity to examine the mainstream in a direct parallel with examples of alternative modernity, through the work of the diaspora and of architects who have been equally exposed both to the local and the international dimension of the modern. In most chapters, a sub-theme organizes the examples studied: the Mediterranean patio house, integration into the land’s contour, the intrinsic relation between materials and colors and the way it has been published in modernity, muralism and the visual impact of asymmetrical spatial sequences. The book also seeks to explore […] the intricate ways in which architects and projects often seem to be linked across remote parts of the world”.

By including a few contemporary examples, Rethinking Modernity “intends to demonstrate modernity as a rich and lastingly exciting array of concepts that allude to sequences, and as a multi-layered, constantly reinvigorated tradition of syntheses”.

“Rethinking Modernity is a breath of fresh air for designers willing to broaden their scope and a testimony of good intentions towards young architects-to-be”.*

Book’s back cover

“Unless otherwise specified, quotations come from the book’s introduction Modernity: A small word for such a big world”.

* From the book’s foreword by Antonio Millán­-Gómez (Professor of Architectural Representation at Barcelona TECH).

** Written in collaboration with the architect Iliana Miranda Zacarias (Oxford Brookes PhD).

About Antigoni Katsakou / Papakosta:

Antigoni Katsakou is a London-based architect (ARB) and author, holding a PhD in History and Theory of Architecture from the Swiss Federal Institute of Technology Lausanne (EPFL, 2011). A graduate of the National Technical University of Athens (NTUA, Dipl Arch Eng 1999), of Barcelona Tech (UPC, MArch 2001), and a Visiting Postdoctoral Fellow at the Bartlett School of Graduate Studies (2012-2013) she has been awarded with various funding grants.

She has practiced and taught in the UK, Switzerland and Greece; she has presented her scholarly work worldwide and has published in several languages, including the books The Competition Grid (RIBA Publishing, 2018) and Concevoir des logements (PPUR, 2008).

---

Facts & Credits:

Book title: Rethinking Modernity: Between the local and the international, Publisher: RIBA Publishing, Author: Antigoni Katsakou, Pages: 208, Language: English, Date published: June 2020

---

Buy the book here or here

Υποβάλλετε ένα άρθρο

Το όνομά σας *

Το email σας *

Το θέμα του άρθρου σας *