Ναύπλιο: Επαναλειτουργεί ως επισκέψιμο μνημείο με χρήσεις πολιτισμού και αναψυχής το φρούριο Μπούρτζι

Μνημόνιο Συναντίληψης και Συνεργασίας για την οργάνωση και τη λειτουργία του φρουρίου Μπούρτζι ως επισκέψιμου μνημείου με χρήσεις πολιτισμού και αναψυχής, υπέγραψαν η υπουργός Πολιτισμού, κα. Λίνα Μενδώνη και ο Εντεταλμένος Σύμβουλος και Εκτελών Χρέη Διευθύνοντος Συμβούλου της Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ), κ. Παναγιώτης Μπαλωμένος.

Ειδικότερα, μετά από στενή και αγαστή συνεργασία του ΥΠΠΟ με την ΕΤΑΔ, συμφωνήθηκε το πλαίσιο λειτουργίας του φρουρίου, το οποίο θα λειτουργεί αρχικά ως επισκέψιμο μνημείο, παρέχοντας υπηρεσίες υψηλού επιπέδου. Οι επιμέρους χώροι, αναψυκτήριο-εστιατόριο, πωλητήριο και εκθεσιακός χώρος θα λειτουργήσουν σταδιακά. Όπως ζήτησε η Υπουργός Πολιτισμού, το μνημείο θα ανοίξει για το κοινό την πρώτη εβδομάδα του Αυγούστου και έως τις 17 Αυγούστου η είσοδος θα είναι δωρεάν για τους επισκέπτες.

Αναφερόμενη στην επαναλειτουργία του φρουρίου Μπούρτζι ως μνημείου, η Υπουργός Πολιτισμού, κα. Λίνα Μενδώνη, τόνισε: «Είναι πολύ σημαντικό ότι μετά το έργο της αποκατάστασης του φρουριακού συγκροτήματος, το οποίο υλοποίησαν με τρόπο υποδειγματικό οι αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, σήμερα, στο πλαίσιο μιας εξαιρετικά στενής και ουσιαστικής συνεργασίας με την ΕΤΑΔ και με την καθοριστική συμβολή της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αργολίδος, υπογράφουμε με τον Διευθύνοντα Σύμβουλο της ΕΤΑΔ το Μνημόνιο Συναντίληψης, ώστε το Μπούρτζι να επαναλειτουργήσει. Αποδίδουμε στους πολίτες του Ναυπλίου και στους χιλιάδες επισκέπτες της πόλης ένα εμβληματικό μνημείο. Το Μπούρτζι,  έργο επωνύμου αρχιτέκτονα της Αναγέννησης, με όλα τα χαρακτηριστικά της εποχής του, είναι ένα από τα πλέον αξιόλογα δείγματα οχυρωματικής αρχιτεκτονικής στον ελλαδικό χώρο, άρρηκτα συνδεδεμένο με την συλλογική μνήμη των κατοίκων, καθώς και με την νεότερη ιστορική περίοδο του Ελληνικού Έθνους. Το Μπούρτζι αποδίδεται στους πολίτες και τους επισκέπτες της πόλης με ενισχυμένο τον μνημειακό τους ρόλο του και με νέες χρήσεις αναψυχής».

Από την πλευρά του, ο Εντεταλμένος Σύμβουλος και Εκτελών Χρέη Διευθύνοντος Συμβούλου της Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ), κ. Παναγιώτης Μπαλωμένος, δήλωσε χαρακτηριστικά:

«Χαιρόμαστε ιδιαίτερα διότι η ολοκλήρωση των έργων αποκατάστασης στο εμβληματικό Μπούρτζι και το Μνημόνιο συνεργασίας που υπογράφουμε σήμερα με την Υπουργό Πολιτισμού σηματοδοτεί την αξιοποίηση ενός ιστορικού μνημείου από την ΕΤΑΔ και το Υπουργείο Πολιτισμού. Στόχος αυτής της συνεργασίας δεν είναι άλλος από την ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και την τουριστική ανάπτυξη του Ναυπλίου, του Νομού Αργολίδας και συνολικά του τόπου μας. Ως ΕΤΑΔ οφείλω να πω ότι έχουμε αποκτήσει μία σημαντική εμπειρία από την λειτουργία τέτοιων ιστορικών και πολιτιστικών χώρων και χρησιμοποιώντας αυτή την εμπειρία μας είμαστε έτοιμοι να αξιοποιήσουμε με τον καλύτερο τρόπο ένα ακόμα μνημείο με τρόπο επωφελή για όλους τους επισκέπτες, αλλά και για την τοπική κοινωνία. Πιστεύουμε ακράδαντα ότι ο πολιτισμός αποτελεί εκτός των άλλων και σημαντικό μοχλό οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης για την χώρα μας και δικός μας ρόλος είναι να συνδράμουμε όλους τους θεσμικούς φορείς, όπως εν προκειμένω με το Υπουργείο Πολιτισμού, ώστε να αναδείξουμε στο μέγιστο την αξία των τόσο σημαντικών ακινήτων του Ελληνικού Δημοσίου. Θα ήθελα να ευχαριστήσω την Υπουργό, τις υπηρεσίες του Υπουργείου και όλους τους εμπλεκόμενους τοπικούς φορείς για την άρτια υλοποίηση αυτού του εγχειρήματος και την άψογη συνεργασία που είχαμε και ανυπομονούμε να υποδεχτούμε το κοινό σε λίγες ημέρες στον εμβληματικό αυτό χώρο».

Το έργο του ΥΠΠΟ, συνοπτικά, περιλάμβανε εκτεταμένη συντήρηση και αποκατάσταση όλων των αυθεντικών τμημάτων του φρουρίου. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκε επισκευή και ανακατασκευή σε όλα τα λειτουργικά τμήματα των εσωτερικών και εξωτερικών χώρων του φρουρίου (δάπεδα, τοίχοι, κλίμακες, κουφώματα, κιγκλιδώματα, χρωματισμοί, φωτισμός ανάδειξης) και ριζική ανακαίνιση όλων των δικτύων (ύδρευση, αποχέτευση, ηλεκτρική εγκατάσταση, θέρμανση, ψύξη, τηλεπικοινωνία).

Στους προμαχώνες δημιουργήθηκαν μικρός εκθεσιακός χώρος και πωλητήριο. Επιπλέον διατηρήθηκε η παλαιά χρήση του μικρού εστιατορίου και αναψυκτηρίου. Στα βόρεια κτήρια εγκαταστάθηκαν βοηθητικές χρήσεις και εξασφαλίσθηκαν συνθήκες πρόσβασης από ΑΜΕΑ με κατασκευή ανελκυστήρα που επιτρέπει την προσπέλαση του βασικού επιπέδου του Φρουρίου. Στο εσωτερικό του νότιου πύργου, διατηρήθηκε η διαρρύθμισή του ως δωμάτιο ξενοδοχείου και αποκαταστάθηκε η επίπλωσή του και ο κινητός του εξοπλισμός, ως στοιχείο προβολής της παλαιότερης χρήσης του φρουρίου.

Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανήλθε σε 2.784.899,54€ με φορείς υλοποίησης την Εφορεία Αρχαιοτήτων Αργολίδας και την Διεύθυνση Μελετών και Εκτέλεσης Έργων Μουσείων και Πολιτιστικών Κτηρίων.

Λίγα λόγια για το ιστορικό φρουριακό συγκρότημα στο Μπούρτζι

Το φρούριο Μπούρτζι είναι μέγιστης σπουδαιότητας μνημείο και ένα από τα σημαντικότερα οχυρωματικά έργα του ελλαδικού χώρου. Κατασκευάστηκε την περίοδο της Α’ Ενετοκρατίας, 1471 έως 1477, από τον αρχιτέκτονα Antonio Gambello, όταν ήταν προβλεπτής του Ναυπλίου (provedittore, δηλ. διοικητής) ο Vittore Pasqualigo.

Τo φρούριο εξυπηρέτησε την άμυνα της πόλης για 350 χρόνια, στα οποία δέχτηκε αρκετές επισκευές και τροποποιήσεις. Κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης, διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην απελευθέρωση του Ναυπλίου.

Μετά το 1865 χρησιμοποιήθηκε ως τόπος διαμονής του δήμιου, που έφευγε από το νησί μόνο για τις εκτελέσεις με γκιλοτίνα που λάμβαναν χώρα στο Παλαμήδι. Όταν οι εκτελέσεις σταμάτησαν, το φρούριο εγκαταλείφθηκε.

Με την δημιουργία του Οργανισμού Τουρισμού, ο θαλασσόπυργος εκμισθώθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1930 για τουριστική εκμετάλλευση και μετετράπη σε ξενοδοχείο που λειτούργησε μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1960.

Αργότερα, με επιμέρους επεμβάσεις του ΕΟΤ στο μέσον της δεκαετίας του 1980 λειτούργησε ως εστιατόριο και αναψυκτήριο, έως το 1995 περίπου και στην συνέχεια παρέμεινε κλειστό.

Το φρούριο έχει κηρυχθεί ως προέχον μνημείο από το 1922, ενώ παράλληλα χαρακτηρίστηκε ως Τουριστικό Δημόσιο Κτήμα, το 1949 με το Β.Δ. Η διοίκηση και η διαχείρισή του ανατέθηκε στον ΕΟΤ και σήμερα έχει περιέλθει στην Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ ΑΕ).

Το έτος 2010 υπογράφηκε μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ της Εταιρείας Τουριστικής Ανάπτυξης και του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού για την αποκατάσταση και επανάχρηση του μνημείου. Στο πλαίσιο του μνημονίου συντάχθηκε η μελέτη αποτύπωσης, στερέωσης, αποκατάστασης, ανάδειξης και επανάχρησης του Φρουρίου. Σύμφωνα με την μελέτη προτάθηκε η διατήρηση του μνημείου στη μορφή που πήρε μετά από τη μετατροπή του σε ξενοδοχείο το 1936-37. Η πρόταση περιελάμβανε την απόδοση του μνημείου στο κοινό, με αποκατάσταση των εγκαταλελειμμένων χώρων.

Το 2013 με απόφαση του ΥΠΠΟΑ το έργο «Στερέωση – Αποκατάσταση – Ανάδειξη και Επανάχρηση Φρουρίου Μπούρτζι στο Ναύπλιο» εντάχθηκε στο Ε.Π. «Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα». Οι εργασίες ξεκίνησαν το 2014 και διακόπηκαν το 2015. Οι εργασίες επανεκκίνησαν το 2017 και ολοκληρώθηκαν το 2021.

Κεντρική φωτογραφία: Το ιστορικό φρουριακό συγκρότημα στο Μπούρτζι | Photo © ΥΠΠΟΑ