ΕΛΙΤΗΕ – Ηλεκτροπληξίες και πυρκαγιές από ηλεκτρικές εγκαταστάσεις: Πως μπορούμε να τις αποφύγουμε

Αυτό το καλοκαίρι μας υπενθυμίζει με τον πιο τραγικό τρόπο τους κινδύνους από ηλεκτροπληξίες και πυρκαγιές που προκύπτουν από ηλεκτρικές εγκαταστάσεις. Με το 85,7% των κατοικιών να έχει κατασκευαστεί πριν από το 1990 και το 42,1% πριν από το 1970, η χώρα μας διαθέτει ένα ιδιαίτερα γερασμένο κτιριακό απόθεμα, το οποίο απαιτεί άμεση προσοχή και συστηματικό έλεγχο.

Πολλές εγκαταστάσεις σχεδιάστηκαν και κατασκευάστηκαν σε μια εποχή με πολύ μικρότερες απαιτήσεις ηλεκτρικής κατανάλωσης. Επίσης, είναι πιθανόν οι εγκαταστάσεις αυτές να έχουν καταπονηθεί, να έχουν υποστεί επικίνδυνες επεμβάσεις ή να έχουν φθαρεί.

Για παράδειγμα, πολύ συχνά – ακόμα και εγκαταστάσεις που φαίνεται να λειτουργούν αδιάλειπτα – παρατηρείται υπερθέρμανση των καλωδίων και κακή λειτουργία ηλεκτρολογικών υλικών.

Τέλος, συναντάμε συχνά κακές πρακτικές όπως η αναξιόπιστη γείωση, ιδιαίτερα στην Αττική, λόγω της χρήσης των δικτύων ύδρευσης σαν ηλεκτρόδιο ή ακόμα και ως αγωγού γείωσης. Βλέπουμε ακόμη και αυτοσχέδιες επιδιορθώσεις στον ηλεκτρικό πίνακα, όπως η χρήση αλουμινόχαρτου στις ασφάλειες τήξεως.

Παρά το γεγονός ότι ο νόμος προβλέπει τακτικούς επανελέγχους, η έλλειψη κουλτούρας πρόληψης προκαλεί κάθε χρόνο σημαντικές ζημιές στην υγεία, τη ζωή και την περιουσία των πολιτών — ζημιές που θα μπορούσαν εύκολα να είχαν αποτραπεί.

Ο Πρόεδρος του ΕΛΙΤΗΕ, κ. Βασίλης Χατζίκος, δήλωσε: «Στο ΕΛΙΤΗΕ εργαζόμαστε συστηματικά ώστε να περιοριστούν και, όπου είναι εφικτό, να εξαλειφθούν οι πυρκαγιές και οι ηλεκτροπληξίες από ηλεκτρικές εγκαταστάσεις. Αρκεί να εφαρμοστεί το ισχύον νομικό πλαίσιο και παράλληλα να δοθούν ουσιαστικά κίνητρα στους ιδιοκτήτες ακινήτων μέσω των προγραμμάτων για την αναβάθμισή τους, ώστε να επενδύσουν στην πρόληψη μέσω ελέγχων και ανακαινίσεων.

Δεν μπορούμε να μιλάμε για μια ανθεκτική Ελλάδα, αν ο έλεγχος και η βελτίωση της ηλεκτρικής ασφάλειας δεν γίνουν αναπόσπαστο μέρος των εθνικών πολιτικών για την ενεργειακή αναβάθμιση, την ηλεκτροκίνηση και την ανακαίνιση των παλαιών κτιρίων».

Νομικό Πλαίσιο

Από το 2021, προβλέπεται τακτικός επανέλεγχος των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων, τουλάχιστον κάθε 10 έτη για κατοικίες (κατηγορία Α), τουλάχιστον κάθε 5 έτη για επαγγελματικούς χώρους (κατηγορία Β) και τουλάχιστον κάθε 2 έτη, για χώρους συνάθροισης κοινού και υπαίθριες επαγγελματικές εγκαταστάσεις (κατηγορία Γ).

Επίσης, προβλέπεται έκτακτος έλεγχος των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων όλων των κατηγοριών αν προκύψει τροποποίηση σε ηλεκτρικό τους πίνακα, αλλά και των κατηγοριών Β και Γ, σε περίπτωση μεταβίβασης ή αλλαγής χρήσης.

Μετά από κάθε έλεγχο, πρέπει να συντάσσεται Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη (ΥΔΕ) που να δηλώνει ότι η εγκατάσταση είναι ασφαλής και να υποβάλλεται στο μητρώο ηλεκτρικών εγκαταστάσεων που τηρεί ο ΔΕΔΔΗΕ.

Πρόβλημα: έλλειψη ενημέρωσης και νοοτροπία εφησυχασμού

1. Άγνοια Νόμου: Η πλειονότητα των ιδιοκτητών δεν γνωρίζει την υποχρεωτικότητα των επανελέγχων και των έκτακτων ελέγχων. Προβαίνει σε έλεγχο των εγκαταστάσεων μόνο όταν ζητηθεί από τις αρμόδιες αρχές.
2. Τυπική / Εικονική Έκδοση ΥΔΕ: Η συχνή έκδοση εγγράφων χωρίς ουσιαστικό τεχνικό έλεγχο ακυρώνει τον προληπτικό χαρακτήρα του νόμου, αφήνοντας κρυφούς κινδύνους που προκαλούν ατυχήματα, πυρκαγιές και πολυδάπανες μελλοντικές ζημιές.
3. Φόβος για το κόστος της πρόληψης: Αγνοώντας τους κινδύνους για την υγεία και την περιουσία τους, πολλοί ιδιοκτήτες ακινήτων, κυρίως παλαιότερων, αποφεύγουν τους ελέγχους φοβούμενοι το πιθανό κόστος που θα προκαλέσουν οι προληπτικές, αλλά αναγκαίες αναβαθμίσεις της ηλεκτρικής τους εγκατάστασης.

Προτάσεις ΕΛΙΤΗΕ

Για την ουσιαστική εμπέδωση κουλτούρας ηλεκτρικής ασφάλειας, το ΕΛΙΤΗΕ προτείνει να λάβει χώρα μία συστηματική καμπάνια ενημέρωσης των ιδιοκτητών ακινήτων για την υποχρεωτικότητα των ελέγχων, τα βήματα σωστής έκδοσης ΥΔΕ, αλλά κυρίως για τα οφέλη της πρόληψης για τη ζωή και την περιουσία .

Επίσης, προτείνεται τα μελλοντικά προγράμματα επιδότησης για την αναβάθμιση των κτιρίων, να φέρουν στο επίκεντρο τη βελτίωση των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων. Σήμερα:

Το «Κινούμαι Ηλεκτρικά» επιδοτεί την εγκατάσταση έξυπνου φορτιστή, χωρίς επιδότηση για την αναβάθμιση της υφιστάμενης ηλεκτρικής εγκατάστασης που μπορεί να απαιτείται για την ασφαλή υποστήριξή του.

Το πρόγραμμα «Εξοικονομώ» επικεντρώνεται στην ενεργειακή αναβάθμιση της κατοικίας και στις σχετικές ενεργειακές παρεμβάσεις, χωρίς να θέτει ως προϋπόθεση το συνολικό έλεγχο της ηλεκτρικής εγκατάστασης.

Τα προγράμματα ανακαίνισης χρηματοδοτούν ηλεκτρολογικές εργασίες αν το επιλέξει ο ιδιοκτήτης. Δεν επιβάλουν συστηματική αξιολόγηση της ηλεκτρικής ασφάλειας του ακινήτου. Συνεπώς μπορεί η ανακαίνιση να επικεντρωθεί σε πιο ορατές αλλαγές και να αγνοήσει τις υποδομές που καλούνται να υποστηρίξουν τον ασφαλή και σύγχρονο τρόπο ζωής.