Φωτορεαλιστική απεικόνιση, © Αφροδίτη Αυγέρου
EUROPA

Η παρούσα διπλωματική εργασία, της Αφροδίτης Αυγέρου, με τίτλο «Αστικές αφηγήσεις από το αναδυόμενο έδαφος: τα Τουρκοβούνια ως συνδετικό στοιχείο της πόλης», παρουσιάστηκε τον Ιούνιο του 2020, στην σχολή αρχιτεκτονικής του Μητροπολιτικού Κολλεγίου / University of Portsmouth, με επιβλέποντες καθηγητές την Δούβλου Έλενα και τον Καζέρο Νικόλαο και έχει ως στόχο τον επαναπροσδιορισμό μίας περιοχής, που αποτελεί μέρος της φυσικής τοπογραφίας μιας σύγχρονης πόλης και την δημιουργία συνδέσεων ανάμεσα στο φυσικό και το δομημένο περιβάλλον.

Η περιοχή μελέτης της εργασίας είναι τα Τουρκοβούνια, ένας από τους λόφους της Αττικής, ανάμεσα στο Γαλάτσι και το Ψυχικό. Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό του λόφου είναι η μορφολογία του εδάφους, καθώς από το 1937 έως το 1976 ο λόφος αποτελούσε χώρο λατομείου από την εταιρεία ΚΕΚΡΩΨ.
Τοπογραφικό, © Αφροδίτη Αυγέρου

“Οι δραστηριότητες του λατομείου διαμόρφωσαν την μορφολογία του φυσικού περιβάλλοντος, αφήνοντας το έδαφος αλλοιωμένο και άγονο”.

Ανάλυσης της περιοχή μελέτης, © Αφροδίτη Αυγέρου

Σήμερα, η περιοχή έχει χάσει την ταυτότητά της, λόγω της έλλειψης χρήσεων, ενώ ταυτόχρονα τμήματα του εξοπλισμού και των κτιρίων του πρώην λατομείου παραμένουν στον λόφο εγκαταλελειμμένα.
Τα Τουρκοβούνια δρουν ως ένα αστικό κενό μέσα σε έναν πυκνά δομημένο αστικό ιστό της πόλης και αποτελεί όριο ανάμεσα σε δύο εξαιρετικά διαφορετικές οικιστικές περιοχές, εντείνοντας το χάσμα μεταξύ τους.
Ανάλυση της σύνθεσης του λόφου με τον αστικό ιστό της πόλης, © Αφροδίτη Αυγέρου

Ο στόχος του επανασχεδιασμού του λόφου είναι να επαναπροσδιοριστεί ο ρόλος του στην πόλη, ενώ ταυτόχρονα πολύ σημαντική είναι η επαναφορά του φυσικού περιβάλλοντος σε μία υγιή κατάσταση.
Ο λόφος μπορεί να αποτελέσει ένα συνδετικό στοιχείο για την πόλη και ένα σημαντικό τμήμα του δικτύου λόφων της Αθήνας, δημιουργώντας συνδέσεις ανάμεσα σε διαφορετικές περιοχής της πόλης καθώς και συνδέσεις ανάμεσα τους ανθρώπους και την φυσική τοπογραφία του τόπου στον οποίο κατοικούν.
Πρόγραμμα, © Αφροδίτη Αυγέρου

“Το πρόγραμμα χρήσεων επικεντρώνεται στην δημιουργία μίας ισχυρής σχέσης ανάμεσα στους κατοίκους και τον λόφο μέσω του σχεδιασμού”.

Στα ψηλότερα σημεία τοποθετούνται χρήσεις που συνδέουν οπτικά την πόλη και τον λόφο, ενώ αντίστοιχα στα χαμηλότερα σημεία σχεδιάζονται διαδρομές που σχηματίζουν έναν διάλογο ανάμεσα στους επισκέπτες και το έδαφος.
Μορφολογία, © Αφροδίτη Αυγέρου

Το masterplan χωρίζεται σε τρία τμήματα: την περιοχή αναψυχής, που λειτουργεί ως σύνδεση με την πόλη μέσω της περιοχής του Γαλατσίου, την περιοχή της εξερεύνησης, που στοχεύει στην δημιουργία μίας σχέσης ανάμεσα στους επισκέπτες και τον λόφο και την περιοχή παρατήρησης, η οποία επικεντρώνεται στην σύνδεση του λόφου με την πόλη μέσω οπτικών φυγών.
Φωτορεαλιστική απεικόνιση, © Αφροδίτη Αυγέρου

Στην πρώτη περιοχή τοποθετείται ένα κτίριο πληροφοριών, ένα κτίριο coworking, ένα καφέ και ένα pavilion εξοπλισμού για τις αθλητικές δραστηριότητες στην δεύτερη περιοχή του masterplan. Σε αυτήν, σχεδιάζονται διαδρομές στο επίπεδο του εδάφους, με υλικά που σέβονται το περιβάλλον και κρατάνε απόσταση από το έδαφος όπως το ξύλινο deck και το μεταλλικό πλέγμα.
Φωτορεαλιστική απεικόνιση, © Αφροδίτη Αυγέρου

Ταυτόχρονα τοποθετούνται δεύτερες διαδρομές, υπερυψωμένες από το επίπεδο του εδάφους, με γέφυρες που ενώνουν σημεία διαφορετικού υψομέτρου και τα κάνουν επισκέψιμα από τους χρήστες.
Φωτορεαλιστική απεικόνιση, © Αφροδίτη Αυγέρου

Τέλος, στην τρίτη περιοχή τοποθετείται το παρατηρητήριο, ένα κτίριο όπου οι χρήστες έρχονται σε επαφή με την πόλη και το δίκτυο λόφων που δημιουργείται από την ιδιαίτερη τοπογραφία της Αθήνας.
Masterplan, © Αφροδίτη Αυγέρου

“Η μορφολογία των κτιρίων σε κάθε ένα από τα τμήματα της επέμβασης βασίζεται στην μορφολογία του εδάφους του λόφου”.

Τομή γέφυρας, © Αφροδίτη Αυγέρου

Τα σχήματα και οι μορφές του εδάφους που αποτελούνται από κοιλότητες και εξάρσεις, διαφορετικού υψόμετρου και μεγέθους, χρησιμοποιούνται ως οι βασικές σχεδιαστικές αρχές για τις οροφές των κτιρίων, με στόχο την εναρμόνιση του νέου δομημένου περιβάλλοντος με το υπάρχον φυσικό.
Επιπλέον τα κτίρια αποκολλώνται από το επίπεδο του εδάφους, έτσι ώστε αυτό να αλλοιωθεί το λιγότερο δυνατό και συμπληρωματικά να προστατευθούν τα κτίρια από την υγρασία.
Τομή αμφιθεάτρου, © Αφροδίτη Αυγέρου

“Η στρατηγική που ακολουθήθηκε όσο αναφορά τον βιοκλιματικό σχεδιασμό χωρίζεται σε δύο μέρη”.

Στην κλίμακα του masterplan, έγινε μία έρευνα πάνω στην τοπική χλωρίδα της Αθήνας με βάση τους υπόλοιπους λόφους της πόλης. Στη συνέχεια επιλέχθηκαν στρατηγικά τα είδη φυτεύσεων που ευδοκιμούν καλύτερα στο έδαφος και το υψόμετρο του λόφου έτσι ώστε να επιτευχθεί η επαναφορά του φυσικού περιβάλλοντος.
Τομή παρατηρητηρίου, © Αφροδίτη Αυγέρου

Επιπρόσθετα, σχεδιάστηκαν δεξαμενές συλλογής βρόχινου νερού και απορροής υδάτων, για τις ανάγκες των κτιρίων, ενώ ταυτόχρονα οι ανοιχτές δεξαμενές δημιουργούν «λίμνες», οι οποίες ενισχύουν το μικροκλίμα και την τοπική χλωρίδα και πανίδα.
Τομή κτηρίου co-working, © Αφροδίτη Αυγέρου

“Ολόκληρη η επέμβαση στον λόφο σχεδιάστηκε έτσι ώστε να είναι ανεξάρτητη από την πόλη”.

Αξονομετρικό σχέδιο | Κατασκευαστική λεπτομέρεια, © Αφροδίτη Αυγέρου

Στις διαδρομές σχεδιάστηκαν λάμπες με ενσωματωμένα φωτοβολταικά πάνελ, ενώ σε δύο τμήματα του λόφου σχεδιάστηκε χώρος κατάλληλος σε μέγεθος για την εγκατάσταση φωτοβολταικών πάνελ, ικανά να καλύψουν τις ανάγκες των κτιρίων. Στην κλίμακα των κτιρίων, οι χώροι σχεδιάστηκαν με βάση τον φυσικό αερισμό, δροσισμό και την σκίαση.
Ανάλυση φυτεύσεων, © Αφροδίτη Αυγέρου

“Τα κτίρια αποτελούνται από μεταλλικό σκελετό και μονωμένα πάνελ ξύλου, με ανθεκτικότητα στην υγρασία και την ηλιακή ακτινοβολία”.

Επιπλέον η επιλογή των υλικών έγινε με στόχο την δημιουργία ελαφριών κατασκευών, οι οποίες μπορούν εύκολα να μετακινηθούν ή να μεταβληθούν, ανάλογα με τις μελλοντικές ανάγκες των χρηστών. Τέλος, τα κτίρια σχεδιάστηκαν έτσι ώστε να έχουν το ελάχιστον αντίκτυπο στο έδαφος και το φυσικό περιβάλλον του λόφου.
Ανάλυση της εξέλιξης του τοπικού μικροκλίματος, © Αφροδίτη Αυγέρου

Στοιχεία & Συντελεστές εργασίας:

Τίτλος εργασίας: Αστικές αφηγήσεις από το αναδυόμενο έδαφος: τα Τουρκοβούνια ως συνδετικό στοιχείο της πόλης, Μάθημα: Διπλωματική, Σχολή: Αρχιτεκτονική Σχολή του Μητροπολιτικού Κολλεγίου (University of Portsmouth), Φοιτήτρια: Αφροδίτη Αυγέρου, Επιβλέποντες καθηγητές: Έλενα Δούβλου – Νικόλαος Καζέρος, Ημερομηνία: Ιούνιος 2020