Η άποψη της Ακρόπολης - 3d Απεικόνιση: © Κυριάκος Γιαννακίδης, Ελβίρα Καμπέρη

Σκοπός της πρότασης είναι η υπογράμμιση της σημασίας και της διαχρονικότητας της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς. Μεταξύ των αθηναïκών μνημείων, του αττικού φωτός, των λευκών μαρμάρων και των σύγχρονων κτισμάτων, η μελέτη αυτή φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα νέο πνευματικό κέντρο όπου η ιστορικότητα θα συνδυάζεται αρμονικά με τη σύγχρονη και κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα της πρωτεύουσας.

Πρώτες σκέψεις και εντυπώσεις

Ως εκ τούτου, τα μνημεία του βράχου της Ακρόπολης και ιδιαίτερα ο Παρθενώνας αποτέλεσαν ζωτικά στοιχεία ως σημεία αναφοράς και συνέβαλαν καθοριστικά στον τρόπο που εξελίχθηκε η σύνθεση της νέας πρότασης από την αρχή έως το τέλος της.
…C’ est de penser avec la tradition, avec la force acquise, avec tous les resultats thesauruses de la pensée. Or l’ esprit humain ne peut aller trés loin qu’à cette condition: que la pensée de l’ individu s’ ajoute, avec patience et silence, à la pensée des generations – Auguste Rodin  

Συνθετική διαδικασία και κλασσικές επιρροές

Η κύρια επιδίωξη ήταν να σχεδιαστεί ένα κτίριο το οποίο αποτελεί φόρο τιμής στην ιστορική διαδρομή της πόλης των Αθηνών από τις απαρχές της έως τη σημερινή εποχή, αναδεικνύοντας παράλληλα το πιο χαρακτηριστικό της τοπόσημο τον Παρθενώνα.

Παρουσίαση Πρότασης © Κυριάκος Γιαννακίδης, Ελβίρα Καμπέρη

Ως προς τη συνοπτική περιγραφή της δομής του, ο Παρθενώνας αποτελεί έναν περίπτερο οκτάστυλο δωρικό ναό με πλείστα ιωνικά στοιχεία. Κατασκευάστηκε πλήρως από πεντελικό μάρμαρο, με εξαίρεση το σκελετό στήριξης της στέγης, φτιαγμένο από ξύλο κυπαρισσιού. Έχει τυπική ορθογωνική κάτοψη στηριζόμενη σε στυλοβάτη τριών βαθμίδων. Υπάρχουν οκτώ κίονες στις στενές όψεις και δεκαεπτά στις μακριές.
Χαρακτηριστική στις στενές πλευρές είναι οι διπλές σειρές κιόνων. Ο κυρίως ναός φιλοξενούνταν στον σηκό, ο οποίος χωριζόταν σε δύο τμήματα με εγκάρσιο τοιχίο. Τα δύο αυτά τμήματα ήταν μεταξύ τους ανεξάρτητα. Ο δεύτερος χώρος –ο οπισθόδομος- αποτελούσε και το θησαυροφυλάκιο της πόλης των Αθηνών. Η επίστεψη του κτίσματος γινόταν με όλα τα τυπικά στοιχεία του αρχαίου ελληνικού ναού λ.χ. θριγκός, αετώματα, τύμπανα κλπ. Υψίστης πολιτιστικής, καλλιτεχνικής και ιστορικής σημασίας αποτελούν τα γλυπτά που το κοσμούσαν, κεφάλαιο όμως που δε θα αναλυθεί στο παρόν κείμενο.

Διαγράμματα Ιδεάς © Κυριάκος Γιαννακίδης, Ελβίρα Καμπέρη

Κάτι που δεν αναφέρεται τόσο συχνά στην περιγραφή του ναού είναι τα χρώματα τα οποία είχαν επιλεγεί, σε πλήρη συνάφεια με τη συνήθεια των αρχαίων Ελλήνων να χρωματίζουν τους ναούς τους. Σύμφωνα με έρευνες θεωρείται ότι ο κυρίως σηκός ήταν βαμμένος με κόκκινο χρώμα, τα τρίγλυφα και το τύμπανο του αετώματος είχαν σκούρο κυανό χρώμα, ενώ άλλα μέλη του όπως τα γλυπτά, η σίμα ή τα κυμάτια ήταν πάντα χρωματισμένα. Οι κορμοί των κιόνων, το επιστύλιο, ο στυλοβάτης και τα γείσα έμεναν πάντα άβαφα.

Κτιριολογικό Πρόγραμμα © Κυριάκος Γιαννακίδης, Ελβίρα Καμπέρη

Η συνθετική πορεία των αρχιτεκτόνων ξεκίνησε από μία αφαιρετική διαδικασία η οποία είχε ως στόχο να καταλήξει στα βασικά στοιχεία από τα οποία αποτελείται ο ναός, τον στυλοβάτη, τον σηκό και τον θριγκό. Στην πρότασή τους, τα τρία αυτά μέλη συνθέτουν έναν ορθοκανονικό όγκο, ο οποίος αποτελείται από τον νέο «σηκό» ο οποίος φιλοξενεί τις πολιτιστικές λειτουργίες του κτιρίου, ενώ οι δύο λευκές μαρμάρινες πλάκες άνω και κάτω, αναφέρονται στον θριγκό και τον στυλοβάτη αντίστοιχα.

Άποψη από τον βράχο της Ακρόπολης – 3d Απεικόνιση: © Κυριάκος Γιαννακίδης, Ελβίρα Καμπέρη

Η ανάγκη θέασης του βράχου της Ακρόπολης οδήγησε στην υποχώρηση του «σηκού» στην πίσω μεριά του ορθοκανονικού όγκου. Με τον τρόπο αυτόοι χρήστες να απολαμβάνουν στο έπακρο την οπτική με τα μνημεία αλλά και με τη γύρω περιοχή, μέσω του περίδρομου που αναπτύσσεται γύρω από τον «σηκό». Την τελική μορφή του κτίσματος συμπληρώνει ένας δεύτερος όγκος που θυμίζει «πύργο». Σε αυτόν φιλοξενούνται οι υπόλοιπες λειτουργίες του κτιρίου.

Άποψη από τη Διονυσίου Αρεοπαγίτου – 3d Απεικόνιση: © Κυριάκος Γιαννακίδης, Ελβίρα Καμπέρη

Κύριο μέλημα για αυτό το σκέλος ήταν να διατηρηθεί η –κατά το δυνατόν- διαφάνειά του, ώστε να ισορροπήσει αρμονικά με τον όγκο του «σηκού» και να τον αναδείξει. Κάθετα γραμμικά κομμάτια μαρμάρου στις όψεις του έρχονται σε συνδιαλλαγή με τις μαρμάρινες πλάκες που προηγούνται και δίνουν στον «πύργο» ιδιαίτερη γλυπτικότητα, αλλά και ενδιαφέρουσες φωτοσκιάσεις στο εσωτερικό.

Άποψη της κύριας εισόδου και της πιλοτής – 3d Απεικόνιση: © Κυριάκος Γιαννακίδης, Ελβίρα Καμπέρη

Επιπλέον, ένα ζωτικής φύσεως ζήτημα το οποίο λήφθηκε υπόψη ήταν ο συνδυασμός της θέασης των μνημείων από το χώρο φύτευσης, ο οποίος κι έπρεπε να αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της πρότασης. Έτσι, δημιουργήθηκε ένα φυτεμένο δώμα στην άνω πλάκα του «σηκού», δίνοντας τη δυνατότητα στους επισκέπτες του κτίσματος να απολαύσουν τη θέα στο αττικό τοπίο, καθώς και την ποικιλία της φύτευσης στο γύρω χώρο. Το φυτεμένο δώμα αποτελεί το σημείο κατατεθέν του κτίσματος, αλλά και έναν μικρό πόλο εστίασης και αναψυχής για τη γύρω περιοχή.

Άποψη του εκθεσιακού χώρου – 3d Απεικόνιση: © Κυριάκος Γιαννακίδης, Ελβίρα Καμπέρη

Σε συνάφεια με τη δήλωση του Ελβετού αρχιτέκτονα Le Corbusier «o Παρθενώνας, αυτή η φοβερή μηχανή, μετατρέπει σε σκόνη ότι βρίσκεται σε ακτίνα τριών μιλίων από αυτόν», καταλήγουμε σε ένα νέο τοπόσημο το οποίο έρχεται να συνοδεύσει τα παλαιότερα και σπουδαιότερά του, αρχαία και σύγχρονα. Επιλέχθηκε συνειδητά μια πρόταση η οποία αναδεικνύει τους γύρω αρχαιολογικούς χώρους και συμβολίζει αυτούς. Καμία πρόθεση επισκίασής τους δεν επιδιώχθηκε, κάτι φαινομενικά αδύνατο απέναντι στο διαχρονικό νόημα και συμβολισμό των μνημείων αυτών. Το νέο κτίσμα έρχεται να συμπληρώσει την καρδιά της Αθήνας.

Άποψη του χωλ της αίθουσας εκδηλώσεων – 3d Απεικόνιση: © Κυριάκος Γιαννακίδης, Ελβίρα Καμπέρη

Το κτιριολογικό πρόγραμμα

Το κτίριο το αποτελούν δύο ορθοκανονικοί όγκοι, αυτός του «σηκού» και αυτός του «πύργου», με ιδιαίτερη την έμφαση στο φυτεμένο δώμα του πρώτου όγκου. Το σημείο επαφής των δύο βρίσκεται στον πρώτο όροφο. Ο 18 μέτρων γυάλινος «πύργος» αναπτύσσεται σε τέσσερα επίπεδα. Ο όγκος του «σηκού» χωρίζεται σε δύο τμήματα και στηρίζεται περί τα 6 μέτρα από το έδαφος.

Τοπογραφική κάτοψη © Κυριάκος Γιαννακίδης, Ελβίρα Καμπέρη

Η πρόσβαση στην κύρια είσοδο γίνεται διασχίζοντας την πιλοτή από την οδό Διονυσίου Αεροπαγίτου. Εναλλακτική, είσοδος αποτελεί αυτή του γκαράζ στο υπόγειο (-1L) από την οδό Καλλισπέρη. Στο ισόγειο (0L) συναντώνται ο χώρος υποδοχής, τα γραφεία και ο χώρος αναψυχής για το προσωπικό. Στον πρώτο όροφο (1L) βρίσκεται το χωλ υποδοχής στο τμήμα του «πύργου» και από το οποίο γίνεται η μετάβαση στον «σηκό».

Διαμηκής Τομή ΑΑ © Κυριάκος Γιαννακίδης, Ελβίρα Καμπέρη

Εκεί φιλοξενούνται ο χώρος εκδηλώσεων και ο χώρος περιοδικών εκθέσεων. Όλες οι λειτουργίες στο επίπεδο αυτό επικοινωνούν μέσω ενός περιμετρικού διαδρόμου, του περίδρομου. Ο χώρος εκθέσεων διαρθρώνεται με διαφανή όρια γύρω του, έτσι ώστε να επιτευχθεί η μέγιστη αξιοποίηση θέασης στη γύρω περιοχή.

Επίπεδο -1: Χώρος Στάθμευσης © Κυριάκος Γιαννακίδης, Ελβίρα Καμπέρη

Ο χώρος εκδηλώσεων τοποθετείται μέσα στον κόκκινο «σηκό», ο οποίος εξασφαλίζει την ιδιωτικότητα και το κλειστό περιβάλλον που χρειάζονται εκδηλώσεις όπως διαλέξεις, παρουσιάσεις κλπ. Στον δεύτερο όροφο (2L) απαντάμε το μπαρ, με εξαιρετική θέα στο Βράχο. Η θέα αυτή μπορεί να γίνει ακόμη πιο συναρπαστική αν προχωρήσει κανείς στο χώρο του φυτεμένου δώματος.

Επίπεδο 0: Πιλοτή, Reception, Χώροι Γραφείων και Αναψυχής Προσωπικού © Κυριάκος Γιαννακίδης, Ελβίρα Καμπέρη

Στο σημείο αυτό υπάρχει κι ένα εξωτερικό μπαρ, δίνοντας τη δυνατότητα στους επισκέπτες να χαρούν το αττικό φως και τις -επί το πλείστον- καλές καιρικές συνθήκες, σε ένα περιβάλλον αναψυχής, διασκέδασης και επικοινωνίας, κατάλληλο για όλες τις ηλικιακές ομάδες. Στον τρίτο όροφο (3L) συναντάμε το εστιατόριο, όπου η εστίαση συνδυάζεται αρμονικά με την πανοραμική θέαση στο μνημειακό τοπίο. Σε όλα τα επίπεδα του κτίσματος υπάρχουν χώροι αποθήκευσης και WC.

Επίπεδο 1: Αίθουσα Εκδηλώσεων, Χώρος Εκθέσεως © Κυριάκος Γιαννακίδης, Ελβίρα Καμπέρη

Τα υλικά που προτείνονται αναφέρονται στην αρχαία ελληνική αρχιτεκτονική, όπως άλλωστε και η όλη ιδέα σχεδιασμού. Το πεντελικό μάρμαρο επενδύει το κτίριο, μέσω αναρτώμενων πλακών. Στην περίπτωση μάλιστα του «πύργου» εξυπηρετούν στη σκίαση και τη δημιουργία φωτοσκιάσεων. Το ζωηρό κόκκινο χρώμα εξωτερικά του χώρου εκδηλώσεων, συμβολίζει τον σηκό του Παρθενώνα και γενικότερα των αρχαίων ελληνικών ναών.

Επίπεδο 2: Bar και Φυτεμένο Δώμα με Εξωτερικό Bar © Κυριάκος Γιαννακίδης, Ελβίρα Καμπέρη

Θυμίζει επίσης χαρακτηριστικά, το κόκκινο χρώμα που αναβίωσε στην Αθήνα κατά τη νεοκλασσική περίοδο, τόσο στην αρχιτεκτονική, όσο και στην τέχνη. Τέλος, τα υαλοστάσια υπογραμμίζουν διακριτικά το εξωτερικό όριο του κτίσματος, δίνοντάς του μια αίσθηση ελαφρότητας και εξωστρέφειας.

Επίπεδο 3: Εστιατόριο © Κυριάκος Γιαννακίδης, Ελβίρα Καμπέρη

Το ποίημα ενός αρχιτέκτονα

Ως επίλογος επιλέχθηκε μια αξιομνημόνευτη πρόταση του αείμνηστου Δημήτρη Πικιώνη, του ανθρώπου που τόσο πολύ αγάπησε το αττικό τοπίο και αφιέρωσε όλη του τη ζωή σε αυτό:

«η Αρχιτεκτονική, ίσως περισσότερο από κάθε άλλη μορφή τέχνης, γεμίζει τη ζωή μας με ποίηση»


Στοιχεία & Συντελεστές Πρότασης:

Τίτλος Πρότασης: Ένα Δώμα για την Ακρόπολη, Συμμετοχή: Διεθνής Διαγωνισμός #athenscall, Διοργάνωση Διαγωνισμού: Start for Talents, Αρχιτεκτονική Ομάδα: Κυριάκος Γιαννακίδης – Ελβίρα Καμπέρη

Διάκριση:

Η πρόταση του Κυριάκου Γιαννακίδη και της Ελβίρας Καμπέρη με τίτλο «Ένα Δώμα για την Ακρόπολη» έλαβε την έκτη θέση στον διεθνή διαγωνισμό #athenscall ανάμεσα σε συνολικά 139 συμμετοχές ανά τον κόσμο και απέσπασε εύφημο μνεία.

Σημαντική Υποσημείωση:

Δείτε τα αποτελέσματα καθώς και την περιγραφή του θέματος του διαγωνισμού εδώ

English Description – Terrace for the Acropolis

…C’ est de penser avec la tradition, avec la force acquise, avec tous les resultats thesauruses de la pensée. Or l’ esprit humain ne peut aller trés loin qu’à cette condition: que la pensée de l’ individu s’ ajoute, avec patience et silence, à la pensée des generations – Auguste Rodin  

First thoughts and impressions

This project highlights the stability and importance of historical legacy. Among Acropolis monuments, Attica light, white marbles, contemporary buildings and busy but cheerful citizens, this new building aims to become an additional cultural center that combines both Athens’ millenary history and its cosmopolitan and modern lifestyle. Thus, Acropolis rock and especially the Parthenon temple are likely to play a crucial factor throughout the Terrace’s design process.

Conceptual procedure and classical influences

The main idea was born through the pursuit of designing a building that pays the proper historical and conceptual tribute to Acropolis complex monuments, as well as Athens’ archeological areas in general.
Focusing on Parthenon’s architectural structure we describe it as a peripteral octastyle doric temple with ionic architectural features. The whole temple was constructed from pentelic marble, except its wooden cypress structure that held the roof.  The Parthenon typically has a rectangular plan which stands on a platform or stylobates of three steps. It is of lintel construction and is surrounded by peripteral columns carrying an entablature. There are eight columns at either end and seventeen on the sides.
There is a double row of columns at either end. The colonnade surrounds an inner masonry structure, the sekos (cella), which is divided into two compartments. At either end of the building the gable is finished with a triangular pediment originally occupied by sculpted figures. The columns are of the doric order, with simple capitals, fluted shafts and no bases. Above the architrave of the entablature is a frieze of carved pictorial panels, called metopes, separated by formal architectural triglyphs, typical of the Doric order. Around the sekos and across the lintels of the inner columns runs a continuous sculptured frieze in low relief. This element of the architecture is ionic in style rather than doric.
The Parthenon is regarded as the finest example of Hellenic architecture. For the majority of people it is considered as the symbol of west civilization. Despite that fact, it is not widely known that ancient Hellenes used to colour their temples and Acropolis monuments were no exception. In short, it is claimed that the main sekos had a vivid red colour, triglyphs and pediments’ tympanum had dark cyan colour and other structure pieces such as sculptures, mutules, sima and geison were always coloured. Columns fluting, the architrave, the stylobates and cornices’ facades remained unpainted.
The first architect’s attempt was to create the building’s basic form through Parthenon’s main constructional elements, the stylobates, the sekos and the entablature. Through a subtractive procedure architects end up with a rectangular form -the sekos- that consists of a “box” in vivid red where the auditorium is hosted, which refers to the ancient sekos, and two white slabs that refer to stylobates and entablature respectively.
The side of the form that is closer to Acropolis rock remains opened-space so as to offer a privileged panoramic view on the archaeological area. In this space the exhibition hall is placed. The need to serve the rest of the building’s functions led to the creation of a secondary rectangular form -a tower- that is tall enough and creates a balanced contrast to the first basic form -the sekos. The main pursuit for the tower is to remain as translucent as possible in order not to disturb the sekos that reflects the ancient temple.
Moreover, another crucial issue that was taken into consideration is the combination of the green park with the dynamic view of the monuments. Therefore, a terrace green park is located above the sekos of the building giving its users and visitors the ability to enjoy themselves due to the spectacular view and the variety of greenery that can be found there. The terrace green park aims to be considered the highlight spot of the new building and an additional cultural area among the pre-existing.
Thus, an additional new landmark is created to accompany the older and significant ones that are already located there. As the famous Architect Le Corbusier stated; “the Parthenon, this terrible machine, turns everything within a radius of three miles to dust”. Consequently, the new building’s relevance to the Parthenon Temple is considered to be vital. Communicating with archaeological monuments but without overshadowing them, the Terrace for the Acropolis attempts to be a new heart of Athens.

Building Description

The design of the building aims to create a new point of view on the archaeological area through the construction of its terrace. It is a composition of two separated solids, the sekos and the tower, that are connected on the first floor (1L). The eighteen metre glass tower is developed over four levels. In the basic rectangular form, the sekos (cella) is divided in two areas and “floats” six metres above the ground. The approach to the entrance is through the pilotis that is in conjunction with Dionysiou Areopagitou Street and Kallisperi Street. The ground floor (0L) contains functions such as a reception, offices and a dressing room for the staff.
On the first floor (1L) there is a lobby that is used as a waiting-relaxation room and is a “bridge” that leads to the sekos where the temporary exhibition hall and the auditorium are hosted. The whole space appears to float above the ground creating an uninterrupted impressive view of the surroundings which is not hinder by the neighboring apartment buildings.
The exhibition hall is an open space located in front of the auditorium, in order to accomplish the best possible view to the street. The auditorium is located inside the vivid red box that provides the privacy needed for events that take place there, such as lectures or presentations.
On the second floor (2L) there is a bar with a tremendous view of the Acropolis. The visitor has passage from this space to the terrace green park and enjoys a privileged view of the archaeological area, as well as the Attica light and the warm weather. Furthermore, an exterior bar is placed in the middle of the garden that transforms the terrace into an attractive meeting point for all age groups. Thus, visitors are able to interact and communicate under the Hellenic summer light in the heart of Athens.
The third floor (3L) hosts the restaurant with a panoramic view of the area that evolves dining into a unique experience. All levels include a storage room, lift, stairs and WC with facilities for the disabled. On the underground level (-1L) there is the parking area that is accessible from Kallisperi Street from the rear, which is able to serve both visitors and local residents when needed.
The materials of the building refer to ancient Hellenic architecture of the Acropolis complex, as well as the whole building concept. Pentelic marble is selected for the outside rough surfaces of the building. The result is an architecture that is consistent to its historic context. Marble pieces are used on the tower for shade during the warm summer months of Hellas.
The rectangular solid and the vivid red colour of the auditorium are inspired from the shape of the Parthenon monument and also from the colour that sekos (cella) was painted back in the 5th century B.C. Finally, large glass frames line the exterior of the building to give it a sense of airiness and boost the interaction with the Acropolis complex and the other archaeological monuments of the area.

An architect’s poet

As an epilogue a phrase of a famous architect of the last century has been chosen. Dimitris Pikionis redefined architecture in Attica using the threads of Hellenic history that run through the fragments of time:

“Architecture, perhaps more than any other form of art, can fill our everyday life with poetry”

Facts & Credits:

Project: A Terrace for the Acropolis, Competition: International Competition #athenscall, Organization: Start from Talents, Design Team: Giannakidis Kyriakos – Elvira Kamberi, Position: 6th out of 139 submissions

Σχόλια

σχόλια

scavolini
kostal